Քիքլատես

Jump to navigation Jump to search
Յունաստանի քարտէս․  կարմիրով՝ Քիքլատես կղզեխումբը

Քիքլատես կղզեխումբ, յուն․ Κυκλάδες․ Էգէական Ծովուն կղզիներու համալիր, Յունաստան։  Քիքլատես անունը հին աշխարհագէտները տուած են Տիլոս սուրբ կղզիին շուրջը կղզիներուն բոլորաձեւ դասաւորման պատճառաւ․  (Κυκλάδες = բոլորաձեւ / κύκλος = շրջանակ)։   Տարածութեամբ ամենամեծ կղզին Նաքսոսն է, իսկ ամենախիտ բնակչութեամբ՝ Սիրոսը։

Աշխարհագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քիքլատես կղզեխումբը բաղկացած է 33 կղզիներէ եւ կղզիակախումբերէ, կղզիակներէ եւ ժայռակղզիակներէ (այս վերջինները բնակուած չեն)․ ընդհանուր թիւը՝ 220։ 

Էրմուփոլի

Կղզիներուն դասաւորումը երկու զուգահեռական գիծերու վրայ՝ Սունիօ հրուանդանի եւ էվիա կղզիին շարունակութիւնը, անոնց տուած է Արեւմտեան, Արեւելեան եւ Հարաւային զանազանումը։

Էրմուփոլի (Սիրոս կղզի) Քիքլատեսին գլխաւոր քաղաք-նաւահանգիստն է եւ վարչական կեդրոնը։

Քիքլատես կղզիները ծովուն ջուրերէն ողողած լեռներու գագաթներ են․ կ՛ընդգրկեն երկու հրաբխային կղզիներ՝ Միլոս եւ Սանթորինի։ 

Կրետական Ծովը Քիքլատեսին հարաւի սահմանն է։

Կլիմա[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քիքլատեսի կլիման չոր եւ քաղցր է, սակայն կղզիներուն հողը բարեբեր չէ, ի բացառեալ Նաքսոս կղզիինը։

Գիւղատնտեսութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գիւղատնտեսութեան արտադրութիւններն են՝ գինի, պտուղ, ցորեն, ձէթ եւ ծխախոտ։

Բնապահպանում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քիքլատեսի բաւական շրջաններ ներառնուած են «Naturagraec» Յունաստանի կղզիներու բնապահպանման ցանկին մէջ․ Ամորղոս, Անտրոս, Անդիփարոս, էրիքուսա, Թինոս, Իրաքլիա, Մաքարես Նիսի, Նաքսոս, Սհինուսա, Տոնուսա, Քիթնոս, Ֆոլեղանտրոս եւ շատ ուրիշ անբնակ կղզիակներ, ժայռակղզիակներ։ 

Յունաստանի էգէական Ծովուն վարչական բաժանումները (կղզեխումբերը)

Կղզիներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կղզիներն ու անուանում
Հայերէն Յունարէն
Ամորղոս Αμοργός Amorgós
Անաֆի Ανάφη Anáfi
Անտրոս Άνδρος Ándros
Անդիքերոս Αντικέρια Antikeria (Άνω Αντικέρι / Αντίκερος & Κάτω Αντικέρι / Δρίμα / Δρύμα)
Անդիմիլոս Αντίμηλος Antimilos
Խրիստիանի Χριστιανή Christiani
Տիլոս Δήλος Dhilos
Տեսփոդիքօ Δεσποτικό Despotikó
Տիտիմի Διδύμη (Γάιδαρος, Γαϊδουρονήσι)
Տոնուսա Δονούσα Donousa
Ֆոլեղանտրոս Φολέγανδρος Folégandros
Ղիարոս Γυάρος Giáros
Քդափոտիա Κταπόδια (Σταπόδιο) Ktapodia (Stapodio)
Իոս Ίος Ios
Իրաքլիա Ηρακλειά Irakliá
Քէա Κέα Kéa, Τζια Tziá (Zia)
Քերոս Κέρος Kéros
Քիմոլոս Κίμωλος Kimolos
Անօ (կամ Փանօ) Քուֆոնիսիա Άνω Κουφονήσια Koufonisia
Քաթօ Քուֆոնիսիա Κάτω Κουφονήσια Koufonisia
Քիթնոս Κύθνος Kithnos
Մաքրոնիսոս Μακρόνησος Makrónisos
Միլոս Μήλος Mílos
Միքոնոս Μύκονος Míkonos
Նաքսոս Νάξος Náxos
Փահիա Παχειά (Αναφόπουλο) Pacheia (Anafopoulo)
Փարոս Πάρος Páros
Փոլիէղոս Πολύαιγος Poliegos
Փրասուրա Πρασούρα (Κοπριά) Prasoura (Kopria)
Ռինիա Ρήνεια Rinia
Սանթորինի Σαντορίνη Santoríni, Θήρα Thira
Սհինուսա Σχοινούσα Schinousa
Սերիֆոս Σέριφος Sérifos
Սիֆնոս Σίφνος Sifnos
Սիքինոս Σίκινος Sikinos
Սիրոս Σύρος Siros
Թիրասիա Θηρασία Thirasiá
Թինոս Τήνος Tinos
Քիքլատես կղզիներուն դասաւորումը․ wikivoyage

Անօ (կամ Փանօ) եւ Քաթօ Քուֆոնիսիա, Իրաքլիա, Սհինուսա, Տոնուսա եւ Քերոս 6 փոքր կղզիները կը գտնուին Ամորղօ եւ Նաքսօ կղզիներուն միջեւ ու կը կազմեն «Պզտիկ Քիքլատես»ը։

Կղզիակախմբակներ եւ կղզիակներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կղզիակախմբակներու եւ կղզիակներու անուանում
Հայերէն Յունարէն
Անդիփարոս Αντίπαρος Antiparos
Անիտրոս Άνυδρος (Αμοργοπούλα) Anydros (Amorgopoula)
Ասփրոնիսի Ασπρονήσι
Ավօլատոնիսի Αβολαδονήσι
Ավելոնիսիա Αβελονήσια
Ասքանիա Ασκανιά
Դրաղոնիսի Τραγονήσι (Δραγονήσι) Tragonisi (Dhragonisi)
Էսխաթի կամ՝ Մերմիկաս Εσχάτη կամ՝ Μέρμηγκας
Ղլարոնիսի Γλαρονήσι
Նէա Քամենի Νέα Καμένη
Նիքուրիա Νικούρια
Ռեւմաթոնիսի Ρευματονήσι
Սերիֆոփուլա Σεριφοπούλα Serifopoula
Սհինոնիսի Σχινονήσι
Փալէա Քամենի Παλαιά Καμένη
Քարտիօթիսա Καρδιώτισσα
Քիթրիանի Κιτριανή

Գլխաւոր կղզիներու կամ կղզեխմբակներուն կարճ ներկայացում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արեւմտեան Քիքլատես[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քէա (Ծիա) Իուլիտա Աքրոփոլիսը

Քէա կամ՝ Ծիա[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հանդարտ կղզի, գեղեցիկ ծովափներով։ Աթենացիները զայն կը նախընտրեն, որովհետեւ Աթէնքին մօտ է։ Տարածութիւնն է 131,693 ք․քմ․եւ ծովեզրը՝ 88 քմ․։ Բնակչութեան թիւն է՝ 2․455։ Գլխաւոր նաւահանգիստն է՝ Քորիսիա կամ՝ Լիվատի։

Քիթնոս․ Մերիհաս նաւահանգիստը

Քիթնոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Սերիֆոս․ Խորա մայրաքաղաքը, Լիվատիէն դիտուած

Կը գտնուի Քէա եւ Սերիֆօ կղզիներուն միջեւ։ Ունի երկու միջերկրեայ գիւղեր, որոնցմէ Մասարիա (կամ՝ Խորա) մայրաքաղաքն է։ Գլխաւոր նաւակայքն է Մերիխաս։ Տարածութիւնն է 99,432 ք․քմ․։ Բնակչութեան թիւն է՝ 1․310։ Կղզին ունի 92 ծոցիկներ եւ ծովափներ։ Շուրջը կը գտնուին կղզիակներ եւ ժայռակղզիակներ։

Սերիֆոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մայրաքաղաքը՝ Խորան, կառուցուած է 200 մ․ բարձրունքի վրայ։ Նաւակայքն է Լիվատի։ Տարածութիւնն է 75,207 ք․քմ․ եւ բնակչութեան թիւն է՝ 1․402։ Անբերի կղզի է։ Ունի 42 գեղեցիկ ծովափներ։ 18-րդ եւ 19-րդ դարուն կը զարգանայ շնորհիւ հանքային շահագործման։

Սիֆնոս (արեւմուտքէն)․ Քամարես նաւահանգիստը

Սիֆնոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Սիֆնոս․ Քասթրօ, ծովագահաւանդ մը մատուռով

Տարածութիւնն է 73,942 ք․քմ․ եւ բնակչութիւնը կը հաշուէ 2․625 հոգի։ Մայրաքաղաքն է Ափոլօնիա, 869 բնակիչներով։ Անունը առած է Ափոլօնաս աստուածէն։ Կղզիին մէջ զարգացած են կաւագործութիւնը, շնորհիւ հողի բաղադրութեան։ Ունի խոհարարութեան մեծ աւանդութիւն։ Ժամանակի ընթացքին Սիֆնոսցի կաւագործներ կը հաստատուին Խիօ, Կրետէ, Քիքլատես եւ Սարոնիքոս Ծոցին կղզիները եւ կը ծանօթացնեն կաւագործութեան գաղտնիքները։ Կը համարուի մշակոյթի եւ եկեղեցիներով–մատուռներով լեցուն կղզի։ Յունաստանին տուած է նշանաւոր անձնաւորութիւններ․ կաթողիկոսներ, քաղաքագէտներ, հանրածանօթ խոհարար, համալսարանի դասախօսներ, եւայլն։

Միլոս․ Փլաքա եւ Թրիփիթի բնակավայրերը

Միլոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հրաբխային կղզի․ ժայռոտ գեղեցիկ կազմաւորումներով, իրարմէ տարբեր եւ գրաւիչ 90 ծովափներով ու հարուստ մշակոյթով։ Տարածութիւնն է՝ 151 ք․քմ․ եւ բնակչութեան թիւը՝ 5․129։ Աշխարհածանօթ են Միլոսի Աֆրոտիթի նշանաւոր արձանը, որ Միլոս գտնուած է 1820 թուականին եւ այժմ կը հիւրասիրուի Լուվրի թանգարանը (անոր ընդօրինակութիւնը կը գտնուի Միլոս կղզիին թանգարանին մէջ), ինչպէս նաեւ Միլոսի հին թատրոնը (Ք․ա․ 1-ին դար), քրիստոնէական առաջին տարիներուն ստեղծուած գետնադամբանները, Քլիմա, Մանտրաքիա եւ Ֆիրոփոթամօ ձկնորսներու ծովեզերիայ բնակավայրները փորուած հրաբխային տուֆ-քարայրներու մէջ։

Արեւելեան Քիքլատես[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անտրոս կղզին տիեզերքէն նկարուած․  անոր հարաւ արեւլքին կ՛երեւի Թինոս կղզին իսկ հարաւ արեւմուտքին Սիրոս կղզիին հիւսիսային ծայրամասը եւ հիւսիս արեւմուտքին՝ Էվիա կղզիին հարաւի ծայրամասը։

Անտրոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անտրոս․ Խորա մայրաքաղաքը

Կը գտնուի Էվիա կղզիին հարաւ արեւելքը եւ Սիրոս կղզիին հիւսիս արեւելքը։ Կղզին կ՛երկարի հիւսիս արեւմուտքէն դէպի հարաւ արեւելք։  Տարածութիւնն է 381 ք․քմ․ եւ բնակչութեան թիւն է՝ 9․170։  Մայրաքաղաքն է Անտրոս կամ՝ Խորա։  Նաւահանգիստն է՝ Ղաւրիօ-ն։  Կղզիին լայնքին եւ երկայնքին շարուած կը գտնուին 4 լեռնաշղթաներ․ անոնք կղզին 5 զուգահեռ մասերու կը բաժնեն։  19-րդ դարուն եւ 20-րդ դարասկիզբին կը գործէին երեք մետաղի հանքեր։  Բնակիչները գլխաւորաբար կը զբաղին նաւագնացութեամբ եւ վաճառականութեամբ, այսպէս կղզին դարձած է նաւային եւ տնտեսական կեդրոն։  Անտրոս կղզին հարուստ է մշակոյթով․  ունի բազմաթիւ թանգարաններ։   Յունաստանին տուած է նշանաւոր անձնաւորութիւններ․ կաթողիկոսներ, քաղաքագէտներ, հանրածանօթ նաւատէրեր (յատկապէս միջազգային տարողութեամբ, ինչպէս՝ Ղուլանտրի եւ Էմպիրիքոս ընտանիքները), համալսարանի դասախօսներ, բանաստեղծներ, հնագէտներ, բանասէրներ, գրագէտներ, նախարարներ, եւայլն։

Թինոսի Ս․ Աստուածամայր եկեղեցին

Թինոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թինոս․ Էքսօմվուրղօ ժայռը

Կը գտնուի Անտրոս կղզիին հարաւ արեւելքը, Միքոնոս կղզիին հիւսիս արեւմուտքը եւ Սիրոս կղզիին հիւսիս արեւելքը։  Կէս ծովային մղոն միայն զայն Անտրոսէն կը բաժնէ, իսկ Միքոնոսէն՝ 5 մղոն եւ Սիրոսէն՝ 12։  Թինոս կը նմանի երկայնաձեւ եռանկիւնի մը։  Ամենաբարձր գագաթը Ցիքնիաս 726 մ,, կը գտնուի կղզիին արեւելքը, իսկ կեդրոնը՝  Էքսոմվուրղօ ժայռը՝ 641 մ․։   Կղզիին ծովեզր 114 քմ․ է եւ կ՛ընդգրկէ կղզիին շուրջը գտնուող ժառակղզիակները։  Աստուածամօր եկեղեցին, Յունաստանի գլխաւոր ուխտավայրերէն է․ անոր տօնին՝ 15 Օգոստոս, եւ նախորդող ու յաջորդող շաբաթներուն կղզին կ՛ողողուի ուխտեալներով։  Կղզիին տնտեսութիւնը բացի զբօսաշրջիկութենէն, յենուած է նաեւ անասնապահութեան, գիւղանտնեսութեան, մեղուաբուծութեան, ձկնորսութեան, նաւագնացութեան եւ մարմարի գործարկութեան․ մարմարարուեստը ներառնուած է Եունեսքոյի Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութեան Ցանկին մէջ ։  Ունի 41 ծովափներ։

Սիրոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Սիրոս-Էրմուփոլիս մայրաքաղաքը

Քիքլատես կղզեխումբին մէջտեղը գտնուող կղզի․ Թինոս կղզիին հարաւ-արեւելքը,  Միքոնոսին արեւելքը եւ Քիթնոսի արեւմուտքը։  Մայրաքաղաքն է էրմուփոլի, որ նաեւ Յունաստանի Հարաւային Էգէականի Շրջանային Միաւորումին նստավայրն է։  Տարածութիւնը 84,069 ք․քմ․ է եւ բնակչութեան թիւը՝ 21․390։ Հարուստ մշակոյթով կղզի է։  Մայրաքաղաքը կը յատկանշուի նոր-դասական ոճի շէնքերով։  Յունաստանին տուած է նշանաւոր անձնաւորութիւններ․ կաթողիկէ դաւանանքի առաջնորդներ, քաղաքագէտներ, գրագէտներ, համալսարանի դասախօսներ, բանասէրներ, եւայլն։  Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Սիրոս (կղզի)

Միքոնոս․ Պզտիկ Վենետիկը

Միքոնոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կը գտնուի Սիրոս կղզիին արեւելքը, Թինոս կղզիին հարաւ-արեւելքը եւ Նաքսոս կղզիին հիւսիսը։  Տարածութիւնն է 106 ք․քմ․ իսկ բնակչութեան թիւն է՝ 10․134։  Յունաստանի առաջին շրջաններէն է, ուր զբօսաշրջիկութիւնը կը զարգանայ (1960 թուականէն)։  Միքոնոս քաղաքապետութիւնը կը բաղկանայ Միքոնոս, Ռինիա եւ Տիլոս (հանրածանօթ հնագիտական վայրերուն եւ թանգարանին համար) կղզիներէն եւ անոնց շուրջը գտնուող  ցիր ու ցան ժայռակղզիակներէ։  Կղզին բնակուած է Ք․ա․ 6-րդ հազարամեակէն։ 

Փարոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Փարոս – Փարիքիա, մայրաքաղաքը եւ գլխաւոր նաւահանգիստը

Տարածութիւնն է 193,308ք․քմ․ եւ բնակչութեան թիւն է՝ 13․710։ Փարոս քաղաքապետութիւնը կ՛ընդգրկէ նաեւ բազմաթիւ անբնակելի կղզիակներ եւ ժայռագօտիներ։  Կղզիին հարա-արեւմուտքը կը գտնուի Անդիփարոս կղզին։  Նաքսոս կղզիէն բաժնուած է 8 քմ․ լայնք ունեցող (5 մղոն) ջրանցքով։  Կղզիին արեւելեան ափերը բնական նաւակայքեր եւ  գեղեցիկ ծովափներ կը կազմեն։   Ունի երեք գլխաւոր  նաւահանգիստներ․ Փարիքիա, Նաուսա եւ Տրիոս։  Զարգացած են գիւղատնտեսութիւնը, ձկնորսութիւնը եւ զբօսաշրջիկութիւնը։

Նաքսոս․ Քորոնոս լեռնային գիւղը

Նաքսոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քիքլատես կղզեխումբին ամենաբարեբեր եւ տարածութեամբ ամենամեծ կղզին՝   429,79 ք․քմ․։ Բնակչութիւնը 7․070 հոգի կը հաշուէ։ Արխայիքի Քիքլատեսեան քաղաքակրթութեան կեդրոնը եղած է։  Կղզին հիւսիսէն դէպի հարաւ կը ճեղքէ Զաս կամ Տրիօ լեռնաշղթան, որուն ամենաբարձր գագաթն է Տիա կամ Զա (1․002 մ․)։  Հնագիտական պեղումներ կը հաստատեն թէ Նաքսոս բնակուած է Հին Քարեդարի շրջանէն։  Նշանաւոր է մարմար քարով եւ զմռնիտ emery հանքանիւթով։ Անասնաբծութիւնը, գիւղատնտեսութիւնը, ձկնորսութիւնը,  հանքագուրծութիւնն եւ զբօսաշրջիկութիւնը տնտեսութեան գլխաւոր աղբիւրներն են։

Հարաւային Քիքլատես[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆոլեղանտրոս․ Խորա մայրաքաղաքը

Ֆոլեղանտրոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կը գտնուի Սիքինոս եւ Միլոս կղզիներուն միջեւ, Սանթորինի կղզիին հիւսիս-արեւմուտքը։  Ափերը դարուվար են եւ բազմաթիւ հրուանդաններ եւ խորշեր կը կազմեն։  Տարածութիւնն է 32,384 ք․քմ․ եւ ունի 291 բնակիչ։  Համեմատաբար հանդարտ կղզի է։

Սիքինոս․ Քասթրօ (կամ՝ Խորա) մայրաքաղաքը

Սիքինոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կը գտնուի  Ֆոլեցանտրոս եւ Իոս կղզիներուն միջեւ։  Լեռնային կղզի է, 41,676 ք․քմ․ տարածութեամբ եւ 260 բնակիչներով։ Շրջապատուած է բազմաթիւ կղզիակներէ եւ ժայռակղզիակներէ։ Անոր գլխաւոր ծոցիկը նաեւ նաւահանգիստն է։  Բնակիչներուն գլխաւոր զբաղումն է ձկնորսութիւնն եւ գիւղատնտեսութիւնը։

Իոս․ Խորա մայրաքաղաքը

Իոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

108,713 ք․քմ․ տարածութեամբ եւ 2․030 բնակիչներով կղզին կը գտնուի Նաքսոս, Սիքինոս եւ Թիրա կղզիներուն միջեւ։  Բազմաբլուր կղզի, որուն գահաւանդները մինչեւ ծով կ՛իջնեն։  Վարչականօրէն մաս կը կազմէ Թիրա Շրջանային Միաւորին։  Ունի գեղեցիկ ծովափներ եւ կը ներգրաւէ մասնաւորաբար երիտասարդ զբօսաշրջիկներ։

Ամորղոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ամորղոս․ Թոլարիա գիւղը

Բնակուած է Ք․ա․ 4-րդ հազարամեակէն։  Տարածութիւնն է 126,3 ք․քմ․ եւ բնակչութեան թիւը՝ 1․973։  Մայրաքաղաքն ՝ Խորա եւ գլխաւոր նաւահանգիստը՝ Քաթափոլա։  Բնակիչները աւանդաբար կը զբաղին անասնապահութեամբ, ձկնորսութեամբ եւ նաւային աշխատանքներով։  Վերջին տասնամեակին զբօսաշրջիկութիւնը արագօրէն կը  զարգանայ։

Սանթորինի[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աջին՝ Սանթորինի եւ ձախին՝ Թիրասիա․ մէջտեղը՝ «քալտերա»ն
Ֆիրա․ նկարուած հիւսիսէն

Սանթորինի կամ՝ Թիրա։  Բնակուած է Ք․ա․ 6-րդ հազարամեակէն։ Աշխարհահռչակ կղզի – հրաբուխ, 76,19 ք․քմ․ տարածութեամբ եւ 15․250 բնակիչներով։  Կղզին Էգէական Ծովուն հրաբխային գօտիին կը պատկանի եւ բնորոշուած է իբրեւ աշխուժ հրաբուխ Միլոս եւ Նիսիրօ կղզիներուն ու Մեթանային հետ։ Սանթորինին, ինչպէս նաեւ Թիրասիա եւ Ասփրոսնիսի կղզիները Սթրոկիլի հրաբխային կղզիին մնացորդացն են․ հետեւանք՝ Ք․ա․ 1613 պատահած հրաբխային պայթումին որ պատճառ եղաւ Մինոասեան քաղաքակրթութեան կործանման։ Անջրդի, չոր, առանց լիճերու, գետերու կամ ձորերու կղզի է, սակայն հողը բարեբեր է ու կը նպաստէ որթատունկի, ֆավայի եւ լոլիկի մշակման։ Զբոսաշրջիկութիւնը վերջին տասնամեակներուն շատ զարգացած է։ Մայրաքաղաքն է Ֆիրա, իսկ նաւահանգիստը՝ Աթինիոս։

Թիրասիա․ Մանոլաս եւ վարը՝ Քորֆոս

Թիրասիա[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անաֆի․ Քալամոսէն իջնելու ատեն․․․

9,246 ք․քմ․ տարածութեամբ եւ 319 բնակիչներով փոքր կղզի, Սանթորինիին արեւմուտքը։ Մաս կը կազմէր Սթրոկիլի կղզիին, որ Ք․ա․ 1613 հրաբխային պայթումով կղզիներու կը բաժնուի եւ մէջտեղը կը ստեղծուի «քալտերա»ն։ Մայրաքաղաքն է Մանոլաս։

Անաֆի[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լեռնային կղզի, կը գտնուի Սանթորինի կղզիին արեւելքը։ Տարածութիւնն է 38,636 ք․քմ․ իսկ բնակչութեան թիւն է՝ 271։ Լղզիին արեւելեան ծայրամասին կը գտնուի Վրախոս կրաքարէ մենաքար․ Եւրոպայի երկրորդ մեծագոյն մենաքարը կը սեպուի, Ճիպրալթարէն ետք։ Ամբողջ կղզին կը ներառնուի Յունաստանի Բնապահպանման ցանկին մէջ․ անոր արահետներէն հետիետն պտոյտները զբոսաշրջիկներ կը ներգրաւեն։

Պզտիկ Քիքլատես[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Սհինուսա[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կը գտնուի Նաքսոս կղզիին հարաւը եւ Իրաքլիային հիւսիս արեւելքը։  Անունը առած է անոր վրայ աճող համանուն բոյսէն։  Նաւակայքն է Մերսինի։

Քուֆոնիսիա․ (Անօ եւ Քաթօ Քուֆոնիսիա)[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երկու կղզիներու եւ քանի մը ժայռակղզիակներու համալիր․ Բանօ (կամ Անօ) եւ Քաթօ Քուֆոնիսիա կղզիները իրարմէ կը բաժնուի փոքրիկ նեղուցէ մը։  Կը գտնուին Նաքսոս կղզիին հարաւ արեւելքը եւ Ամորղոյին արեւմուտքը։  Ափերուն հսկայ քարայրներ կը գտնուին։

Տոնուսա[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պզտիկ արեւելեան Քիքլատեսի հիւսիսային կղզին․ Նաքսոսին արեւելքը եւ Ամորղոյին հիւսիսը։ Ափերուն կազմուած են բազմաթիւ ծոցիկներ, որոնցմէ շատերը ունին հիանալի ծովափներ։

Պատկերասրահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պատմական անդրադարձ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տաւիղահարը․ բնիկ Քիքլատեան արուեստ - Աթէնքի Հնագիտական ազգային թանգարանը

Նոր Քարի եւ Պղինձէ Նոր Դարի ժամանակաշրջաններու Քիքլատեան քաղաքակրթութիւնը ծանօթ է տեղական մարմարի վրայ աշխատուած քանդակներէն։   Ք․ա․ 2-րդ հազարամեակին Քիքլատես կղզիները կ՛ենթարկուին Կրետէի Մինոասեան Քաղաքակրթութեան։

Հնադար[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քիքլատես կղզիները Ք․ա․ 1450-ական եւ 1100-ական թուականներուն յաջորդաբար կը հպատակին  Ախայեան (Ախէի) Ἀχαιοί եւ Տորեան յունական ծագումով ցեղերուն։  Իսկ, Ք․ա․ 10-րդ դարուն՝ Յոնիացիներուն, որոնք Ք․ա․ 7-րդ դարուն Տիլոս կղզիակին վրայ կը հիմնեն կրօնական մեծ սրբավայրը։

Պարսիկները Քիքլատես կղզինրեը կը գրաւեն Ք․ա․ 490 թուականին։  Հետագային անոնք մաս կը կազմեն Աթէնքի Դաշինքին։

Հռոմէական Կայսրութեան իշխանութեան ժամանակ, կղզիները յաճախ ծովահէններու յարձակումներուն թիրախ կը դառնան։

Մինջնադար[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հռոմէական Կայսրութեան բաժանումով, Քիքլատեսի կղզիները Բիւզանդական Կայսրութեան մաս կը կազմեն մինչեւ 13-րդ դարասկիզբին։ Խաչակիրներու Դ․ արշաւանքէն ետք (1204), Քիքլատես կը գտնուի Վենետիկցիներուն գերիշխանութեան տակ։ Անոնք Քիքլատես կղզիները կը ձգեն լատին իշխանական տուներու լուծին տակ։ 1537 թուականին Քիքլատես կղզիներուն մեծ մասը եւ 1579 բոլորը Օսմանեան Կայսրութեան իշխանութեան ձեռքը կ՛անցնին։ Սակայն կղզիներուն վրայ անոնց գերիշխանութիւնը նուազ ճնշիչ է բաղդատաբար Յունաստանի միջերկրիայ մասին։ Սկզբնական շրջանին Բարձր դուռը մահմետական գաղթաբնակներ, դատաւորներ եւ կառավարիչներ կը փորձէ կղզիները ուղղարկել բնակութիւն հաստատելու համար, սակայն անոնք հերթաբար քրիստոնիայ ծովահէններու կողմէ կ՛արեւանգուին եւ Մալթա կը ծախուին։ Սուլթանը կը հրաժարի եւ կղզիներուն առանձնաշնորհումներ կը պարգեւէ՝ ցած տուրքեր, կրօնական ազատութիւն․ Ենիչարիներուն հոն հաստատուիլը կ՛արգիլէ։

Նորագոյն եւ ժամանակակից շրջաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1821 Յունաստանի Ազատագրական Պայքարին կղզիներուն բնակիչները մեծ ներդրում կ՛ունենան (մարտիկներով, զէնքերով, նաւերով) եւ 1830 կը միանան նարաստեղծ Յունական Պետութեան։

Հնագիտական պեղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քիքլատեան կուռք
Տիլոս․ հին թատրոն

1880-ական թուականներուն Աթէնքի Անգլիական Դպրոցին կողմէն տեղի կ՛ունենան կանոնաւոր հնագիտական պեղումներ, որոնց կը գլխաւորէ Խրիստոս Ցուտաս։ Այս պեղումներուն շնորհիւ, Քիքլատես կղզիներուն տարածքին կը գտնուին նախապատմական շրջանէն բազմաթիւ գերեզմաններ եւ բնակավայրեր եւ կը սահմանուի «Քիքլատեան Քաղաքակրթութիւն» եզրով։

Տնտեսութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կղզիներուն բնակիչները կը զբաղին գլխաւորաբար նաւագնացութեամբ, ձկնորսութեամբ, գիւղատնտեսութեամբ եւ զբօսաշրջիկութեամբ։ Ամէնտարի հարիւր հազարներով զբօսաշրջիկներ Քիքլատես կղզիները կ՛այցելեն։ Ամէն օր, տասնեակէ աւելի նաւեր կղզիները իրարու կը կապեն, ինչպէս նաեւ Էգէական Ծովուն մնացեալ կղզիներուն, Կրետէին եւ Յունաստանի ցամաքամասին։

[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11][12] [13] [14] [15] [16] [17] [18] [19] [20] [21]

Տես նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Յոնիական կղզիներ

Յոնիական Ծով

Էգէական Ծով

Փիրէա

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. https://www.e-kyklades.gr/travel/tourism?categoryid=26647&articleid=12244&lang=el Քիքլատես Առեւտուրի Ատեան․ «Քիքլատես․ մօտէն ճանչցէք»(յուն.)
  2. «Ճանչնանք Քիքլատեսը»{{ref-el}
  3. «Քիքլատես»․ Յունաստանի Զբօսաշրջիկութեան Ազգային Կազմակերպութիւն(յուն.)
  4. diocles.civil – Քիքլատեսին պատմութիւնը(յուն.)
  5. mykonostour – Քիքլատես, Յունաստան (քաղուած յունական Ուիքիփետիայէն)(յուն.)
  6. «Naturagraec» Յունաստանի կղզիներու բնապահպանման ցանկ(յուն.)
  7. Յունաստանի 2011 մարդահամարը(յուն.)
  8. Յունաստանի մնայուն բնակչութիւն․ սրբագրութիւն, 2 Ապրիլ 2014(յուն.)
  9. reader.gr-life-travel «Պտոյտ Արեւմտեան Քիքլատես․ նկարներ» - հեղ․ Βάλη Βαϊμάκη, նկարներ՝ Γιάννης Ντρενογιάννης, Βάλη Βαϊμάκη(յուն.)
  10. westcyclades Արեւմտեան Քիքլատես(յուն.)
  11. poiostigiati - Ո՞վ, Ի՞նչ, Ինչո՞ւ․․․ Քիքլատես(յուն.)
  12. Թուքիտիտիս․ 1․4 – հնադարեան պատմութիւն, Քիքլատես(յուն.)
  13. Թուքիտիտիս․ 4․ 35-48, Պեղոպոնեզեան պատերազմ(յուն.)
  14. Անտրոս․ խոհարարութիւն(յուն.)
  15. Էգէականի կատուն(յուն.)
  16. Էգէականի կատուն, նկարներ(յուն.)
  17. Էգէականի կատուն, նկար՝ Konstantinos Payavias(յուն.)
  18. Սանթորինիին հրաբխային վիճակը, 6․2Սելանիկի Արիստոթելեան Համալսարան, 2013(յուն.)
  19. Սանթորինիին երկրաբանութիւնը 6,1 Սելանիկի Արիստոթելեան Համալսարան, 2013(յուն.)
  20. ընթացքին հրաբխային պայթումներ․ Սանթորինի, 5 եւ 6Սելանիկի Արիստոթելեան Համալսարան, 2013(յուն.)
  21. Քիքլատես․ Սանթորինի եւ Թիրասիա(ֆր.)

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Քիքլատես(անգլերէն)
  2. Քիքլատես Առեւտուրի Ատեան(յուն.)
  3. Յունաստանի վարչական բաժանում(յուն.)
  4. Wikivoyage - Քիքլատես(յուն.)
  5. Քիքիլատեսին պատմութիւնը(անգլերէն)
  6. Պեղոպոնեզեան պատերազմին պատմութիւնը(անգլերէն)
  7. Յունաստանի 2011 մարդահամարը(անգլերէն)
  8. Հարաւային Էգէական Շրջանային միաւորում(անգլերէն)
  9. naturagraeca – Մաքարես կղզիակներ(յուն.)
  10. Նաքսոս եւ Փոքր Քիքլատես(անգլերէն)
  11. Քէա(անգլերէն)
  12. Քիթնոս(անգլերէն)
  13. Սերիֆոս(անգլերէն)
  14. Սիֆնոս(անգլերէն)
  15. Միլոս(անգլերէն)
  16. Անտրոս(անգլերէն)
  17. Թինոս(անգլերէն)
  18. Եունեսքոյի Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութիւն(ֆր.)
  19. Թինիական մարմարարուեստ(յուն.)
  20. Թինոսի Ս․ Աստուածամայր եկեղեցին(անգլերէն)
  21. Խրիստոս Ցուտաս(անգլերէն)
  22. Աթէնքի Անգլիական Դպրոց(անգլերէն)