Լուվր

Jump to navigation Jump to search
Լուվր
Louvre 2007 02 24 c.jpg
Տեսակ պատկերասրահ
Երկիր Flag of France.svg Ֆրանսա[1]
Տեղագրութիւն Saint-Germain-l'Auxerrois[1]
Վայր Փարիզ
Մասն է Établissement public du musée du Louvre[2]
Ղեկավարութեան նստավայր Լուվրի պալատ, Փարիզի 1-ին շրջան, Փարիզ, Ֆրանսա
Հասցե Rue de Rivoli, F-75001 Paris[3]75058[4]Ռիվոլի
Հիմնադրված է 1792
Այցելուներ 10 200 000[5]
Տնօրեն Ժան-Լյուկ Մարտինեզ[6]
Հավաքածուի չափս 460 000±5000[7]
48°51′39.92″ հս․ լ. 2°20′8.70″ ավ. ե. / 48.8610889° հս․. լ. 2.3357500° ավ. ե. / 48.8610889; 2.3357500
Կայք louvre.fr

Լուվր (ֆր.՝ Palais du Louvre), անցեալին կը հանդիսանար ֆրանսական թագաւորական պալատ, աւերուած Տուիլիերի պալատի հետ (ֆր.՝ Palais des Tuileries) Փարիզի գլխաւոր ամրոց։

Պալատը կը գտնուի Փարիզի կեդրոնը՝ ձախէն Սեն գետի, աջէն՝ Ռիւոլի փողոցին միջեւ։ Լուվրը իր հաւաքածոյով աշխարհի հռչակաւոր թանգարաններէն է, իսկ մակերեսով՝ Փարիզի ամենամեծ թանգարանը (210.00 մ² քառակուսի, որմէ 68, 000-ը տրամադրուած է ցուցահանդէսին)[8] Թանգարանը կը ներկայացնէ բազմազան հաւաքածոներ՝ սկսած շատ հին ժամանակներէն մինչև 1848 թուական, Արեւմտեան Եւրոպայէն մինչեւ Պարսկաստան, Յունաստան, Եգիպտոս, Մերձաւոր Արեւելք եւ Միջագետք։

Լուվրի մէջ ներկայացուած ստեղծագործութիւնները բազմազան են՝ նկարներ, քանդակներ, սերամիքի ստեղծագործութիւններ, հնեաբնական գտածոներ, արուեստի ստեղծագործութիւններ, զարդարուն կիրառական արուեստ եւ այլն։ Համաշխարհային ճանաչում ունին Լուվրի մէջ ներկայացուած յունական հին դարաշրջանի քանդակ Միլոսեան Վեներան, Լէօնարտօ Տա Վինչիի Մոնա Լիզան (Ճոքոնտա), Էժեն Տելաքրուայի «Ժողովուրդին առաջնորդող ազատութիւնը» կտաւը, եւ բազմաթիւ այլ ստեղծագործութիւններ։ Լուվրը աշխարհի ամենաշատ այցելուներ ունեցող թանգարանն է։ 2008 թուականին Լուվր այցելած է շուրջ 8, 5 միլիոն մարդ։[9] Լուվրի մշտական ցուցադրութիւնը կ'ընդգրկէ շուրջ 35 հազար ստեղծագործութիւն՝ տեղաբաշխուած 60, 600 մեթր² ընդհանուր մակերեսով դահլիճներուն մէջ։

Լուվրը եւ Փարիզի միւս թանգարանները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Le Louvre - Aile Richelieu.jpg

Եւրոպական արուեստը սկսած 1848 թուականին Փարիզի մէջ ներկայացուած է Օրսէ թանգարանին մէջ (1848-1914 թուականներ) եւ Պոմպիտու կեդրոնին մէջ (1914-էն սկսեալ՝ ժամանակակից եւ նոր արուեստ)։ Ասիական արուեստը ներկայացուած է Կիմէ թանգարանին մէջ (ֆր.՝ GuimetԱփրիկէի, Ովկիանիոյ եւ Ամերիկայի բնիկներու արուեստը Լուվրի մէջ կը գրաւէ համեմատաբար փոքր տեղ (շուրջ հարիւր ստեղծագործութիւն), Փարիզի մէջ ասոնք առաւել ընդգրկուն ներկայացուած են Պրենլի ափափողոցի(ֆր.՝ Le musée du quai Branly) թանգարանին մէջ։

Պատմութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թագաւորական Պալատը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լուվրի յատակագիծը

1190 թուականին Ֆրանսայի արքայ Ֆիլիփ Օգոստոսը Սեն գետի ափին կը կառուցէ Լուվր ամրոցը։[10] Ամրոցը կառուցուած էր պաշտպանական նպատակներով։ 1317 թուականին թագաւորական գանձարանը կը տեղափոխուի Լուվր, իսկ Շառլ Ե. թագաւորը ամրոցը կը դարձնէ թագաւորական նստավայր։ Քաղաքի մեծնալու հետ մէկտեղ ամրոցը կը յայտնուի քաղաքին կեդրոնը եւ կը կորսնցնէ իր պատշտպանական նշանակութիւնը։ 1528 թուական Ֆրանցիսկ Ա. կը քանդէ ամրոցը։ 1546 թուականին թագաւորը կը սկսի ամրոցի վերակառուցումը, որպէս թագաւորական ճոխ նստավայր։ Միջնադարեան պարիսպի արեւմտեան մասը կը քանդուի եւ կը փոխարինուի Ռընեսանսի ոճով կառուցված թեւով (Ճարտարապետ Փիեռ Լեսքօ)։ Այս աշխատանքները կը շարունակուին Անրի Բ. եւ Շառլ Թ. թագաւորութեան ժամանակ։ Այնուհետեւ կը քանդուի հին Լուվրի պարիսպի հարաւային մասը՝ կառուցուելով Ռընեսանսի ոճով նոր շէնքի հսկայական թեւ։ 1594 թուականին Հենրի Դ. կ'որոշէ Լուվրի պալատը աւելի մեծցնելով միաւորել Տուիլիերի պալատի հետ, որ ներկայիս չէ պահպանուած։

Թանգարանի Գործունէութեան Սկիզբը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ամէն ինչ կը սկսի Արքայական հաւաքածոյի լավագոյն կտաւներու ցուցադրումէն, որ կը պահպանուէր Լուքսեմպուրկիան պալատին մէջ 1750-85 թուականներուն։ Ցուցահանդէսը կ'ունենայ ահռելի յաջողութիւն, որմէ ետք ալ միտք կը ծագի Լուվրի մէջ բանալ մշտական ցուցահանդէս՝ Մարքիզ Տը Մարինիին (ֆր.՝ marquis de Marigny) Թագաւորի Շէնքերու վարչութեան ընդհանուր տնօրէնը եւ իրեն ժառանգորդ կոմս Անկիւիլլերին (ֆր.՝ comte d'Angiviller) կը ծրագրեն Լուվրը դարձնել թանգարան։ 6 Մայիս 1791-ին կ'ընդունուի օրէնքը, իսկ 10 Օգոստոս 1793-ին տեղի կ'ունենայ նոր թանգարանի հանդիսաւոր բացումը։ Սկիզբը թանգարանը կը ծառայէ որպէս արուեստագէտներու կրթարան։ 1855 թուականէն թանգարանը բաց էր հանրութեան շաբաթական մէկ օր, մնացած օրերուն շարունակելով ծառայել արուեստագէտներուն։ Առաջին կայսրութեան ժամանակ Լուվրը կը ստանայ Նափոլէօնի թանգարան անունը։ Առաջին տնօրէն կը նշանակուի Տոմինիք-Վիւան Տենոնը (ֆր.՝ Dominique-Vivant Denon)։ Վերջինս Լուվրը կը դարձնէ աշխարհի ամենամեծ թանգարանը եւ կը նախագահէ անոր շինութեան ընթացքը առաջին կայսրութեան անկման ժամանակ։ Թանգարանը կ'ընդլայնուի նեոկլասի ճարտարապետներ Շառլ Փերսիէի (ֆր.՝ Charles Percier) եւ Փիեռ Ֆոնթենի (ֆր.՝ Pierre-François-Léonard Fontaine) շնորհիւ, որոնք Ռիւոլի փողոցի երկայնքով կը կառուցեն Լուվրի շէնքին նոր թեւը։ Յաջորդ փոփոխութիւնը կը կատարուի Նափոլէօն Բ.ի օրերուն, մասնաւորապէս grand dessein իրագործումը։ Հիւսիսային Կալերիայի կառուցումը (Ռիւոլի փողոցի երկայնքով շէնքը, որ Լուվրի պալատը կը միացնէ այժմ աւերուած Տուիլիերի պալատին) կը լրացնէ եւ կ'աւարտէ Հեքտօր-Մարթին Լեֆել (ֆր.՝ Hector-Martin Lefuel) Լուի Վսքոնտիի (ֆր.՝ Louis Visconti) նախագիծով։ Ասոր զուգահեռ հարաւային թեւին կը կառուցապատուի համաչափ թեւը, որուն ավարտին տեսք կը ստանայ հսկայական ճարտարապետական համալիրը։ Բայց 1871-ին Փարիզի թաղապետութիւնը կ'այրէ Տուիլիերի պալատը եւ ճարտարապետ Լեֆելը ստիպուած կը վերակառուցէ շէնքին մէկ հատուածը (հիւսիսային թեւին վնասուած կտորը)։ Իսկ Տուիլիերի պալատը այդպես ալ չի վերականգնուիր եւ տարիներ ետք բազմաթիւ կշռադատումներէ ետք վերջնականապէս որոշում կը կայացուի մաքրել պալատի աւերակները, որ տեղի կ'ունենայ 1882-ին։

Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ Լուվրի հիմնադրամները պակսած են, ըստ նախապէս՝ 1938 թուականի-ին որոշուած ծրագիրի, որ կ'իրականացնէ Թանգարանի տնօրէն Ժաք Ժոարը ((ֆր.) Jacques Jaujard)։[11] Վերջինս 1936-ին Սպանիոյ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ մեծ օգնութիւն կը ցուցաբերէ Փրատօ թանգարանի հիմնադրամը Ֆրանսայի տարածքով դէպի Զուիցերիա տեղափոխելու գործին։ Ան նախագիծի է նմանատիպ ծրագիր նաեւ Լուվրի համար՝ Փարիզի ռմբակոծուելու դէպքին։ Սակայն ինչպէս կը գրէ Հեքթոր Ֆելիսիանօն. «Ան (Հիթլըրը) խաղաղութեան պաշտօնական պայմանագիրի համար յոյս ունէր ստանալ Ֆրանսայի ստորագրութիւնը, որպէսզի ձեռք բերէր Լուվրի հաւաքածոյի լաւագոյն նմուշները, որպէս պատերազմի փոխյատուցում»։[12]

Լուվրի Բուրգը

1939 թուականի Օգոստոսին, Փարիզի գրաւումէն ետք, թիւով 50 ստեղծագործութիւններ կը տարհանուին Փարիզէն եւ գերգաղտնի կերպով կը տեղափոխուին châteaux de Chambord (Loir-et-Cher), Louvigny (Sarthe), Château de Pau, եւն... Ընդհանուր առմամբ տեղի կ'ունենայ 5, 446 արկղերի 200 տեղափոխութիւն։ Հին յունական քանդակ [Սամոթրասի յաղթանակը կը հանգրուանէ château de Valençayի մէջ, իսկ Ճոքոնտան «Փակուած կարմիր թաւիշեայ պաստառով, այնուհետեւ կաղամախէ պատերով արկղի մէջ, կը կրէ ինվ. համար NLP n°0 եւ երեք կարմիր կէտ, մեծ արժէքի նշանի տարբերակիչ»։ Պատերազմի ընթացքի հետ հիմնադրամներու տեղափոխութիւնները աւելի ու աւելի զգուշութիւն կը պահանջէ, մասնաւորապէս ազատ զոնայի գրաւումէն ետք։ Ի վերջոյ գերմանացիներուն կը յաջողուի ճշտել թաքստոցներու ճշգրիտ վայերերը, սակայն Գերմանիոյ արուեստի պաշտպանութեան յանձնաժողովի պատասխանատու կոմս Վոլֆը աչք կը խփէ ասոր վրայ՝ կարեւոր համարելով միայն այն, որ արուեստի գլուխգործոցները հասնին յաջորդ սերունդներուն։[11] Գրաւման ժամանակ գերմանացիները Պատկերազարդ արուեստի յատուկ անձնակազմի ((գերմ.) Sonderstab Bildende Kunst) ղեկավարութեամբ ամբողջ Ֆրանսաի Թանգարաններէն եւ մասնաւոր հաւաքածոներէն կը սկսին արուեստի ստեղծագործութիւններու ձեւական կողոպուտ, գլխաւորապէս վտարուած կամ փախուստի դիմած հրեաներու բնակարաններէն։ Լուվրի հնագիտութեան բաժինի վեց դահլիճներ մասամբ կը վերածուին պահեստի սրահի, ուր կը բերուին հրեաներէն գողցած ստեղծագործութիւնները եւ ուր Ռայխսմարշալ Հերմանն Կիոինկը 3 Մայիս, 1941-ին իր անձնական նստավայրը զարդարելու համար ստեղծագործութիւններ կ'ընտրէ։[11] Ժիօ տը Փոմմ Ազգային պատկերասրահի շէնքը կը վերածուի թաքստոցի՝ annexe-ի։ Ստեղծագործութիւնները կը պահպանուին արկղերու մէջ, նախկին սեփականատէրերու մասին նշումներով։ Հետագային պատկերասրահի աշխատակից Ռոզ Վալանի ((ֆր.) Rose Valland) ջանքերով թաքստոցին մէջ կը համարակալուին sont répertoriés, որ թոյլ է պատերազմէն ետք ստեղծագործութիւնները վերադարձնել իրենց նախկին սեփականատէրերուն։ Լուվրը նոյնպէս պատերազմէն ետք գրեթէ ամբողջութեամբ կը վերագտնէ իր գլուխգործոցները։

Լուվրի Բուրգը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1983 թուականին Ֆրանսայի Նախագահ Ֆրանսուա Միթերանի պատուերով Լուվրի պալատի Նափոլէօնեան հրապարակի մէջտեղը կը կառուցուի Բրգաձև նոր մուտք՝ Լուվրի բուրգը։ Նախագիծը կ'իրականցնէ չինական արմատներով ամերիկացի ճարտարապետ Լէօ Մինկ Փեյը։ Ամբողջ հաւաքածոն կառուցուած է ապակիէ կտորներէ։ Գլխաւոր բուրգի բարձրութիւնը 23, 64 մեթր է, իսկ յատակը՝ 35, 42 մեթր քառակուսի։ Ամբողջ բուրգը բաղկացած է իրար միացած թիւով 603 շեղանկիւններէ եւ 70 եռանկիւններէ։ Հանդիսաւոր բացումը կայացած է 30 Մարտ 1989-ին, իսկ բացուած է 1 Ապրիլինին։ Բուրգի կառուցման առիթը 1789 թուականի ֆրանսական մեծ յեղափոխութեան 200-ամեայ յոբելեանն էր։

Բաժինները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լէօնարտօ տա Վինչի Ճոքոնտա փայտէ պաստառ, իւղաներկ 1503-1506 թուականներ

Լուվրի թանգարանը բաղկացած է ութ բաժիններէ՝

Հին Արեւելք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հին Արեւելքի բաժինը նուիրուած է Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի հին քաղաքակրթութիւններու արուեստին՝ սկսած հնագոյն ժամանակներէմ՝ առաջին բնակիչներէն՝ (ք. ա. 10.000 տարի եւ աւելի) մինչեւ իսլամական դարաշրջան։

Հին Եգիպտոս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հին Եգիպտոսի բաժնին մէջ ցուցադրուած են նեղոսեան քաղաքակրթութեան մնացորդները՝ նախապատմական ժամանակներէն (ք. ա. 4-րդ հազարամեակ) մինչեւ ք. ա. IV դ.։

Հին Յունաստան, Էտրուսկ եւ Հռոմ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Այս բաժինը կը ներառէ երեք քաղաքակրթութիւն՝ հին Յունաստան, Էտրուսկ եւ հին Հռոմ, կողք կողքի ցուցադրելով հսկայ տարածաշրջանի մը հին ժառանգութիւնը՝ Յունաստան, Իտալիա, հին Բաբելոն, Շումեր, Աքքատ՝ Նէօլիթեան ժամանակաշրջանէն (ք. ա. 4րդ հազարամեակ) մինչեւ ք. ա. VI դ.։[13]

Իսլամական Արուեստ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վերաբացուած է 2012 թուականին։

Քանդակ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քանդակի բաժինը կ'ընդգրֆէ Միջին դարերը, Վերածնունդը եւ ժամանակակից դարաշրջանը։ Թանգարանի Ռիշելիէ թեւին մէջ կը ներկայացուին ֆրանսական արուեստի աշխարհին մէջ ամենակարեւոր հաւաքածոն, իսկ Տենոն թեւին մէջ իտալական եւ գերմանական գլուխգործոցներ։[14]

Արուեստի Ստեղծագործութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Այս բաժնին մէջ ներկայացուած իրերը չափազանց բազմազան են թէ՛ ժամանակաշրջանի, թէ՛ օգտագործուած նիւթերու առումով։ կը ցուցադրուին զարդեր, գորգեր, կահոյք, փղոսկրէ, պրոնզէ իրեր, սերամիքներ, եւն։ Ցուցանմուշները կ'ընդգրկեն լայն ժամանակաշրջան՝ միջնադարէն մինչեւ XIX դծու առաջին կէս։

Գեղանկարչութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գեղանկարչութեան բաժինը կը ներառէ շուրջ 6000 կտաւ՝ միջին դարերէն մինչեւ 1848 թուական։ 1848-էն ետք ինկած ժամանակաշրջանի գեղանկարչութեան հաւաքածոն 1986 թուականին Օրսէ թանգարանի բացուելէն ետք կը տեղափոխուին այդտեղ (չնչին բացառութիւններով)։ Գեղանկարչութեան բաժինը սկիզբը ստեղծուած է արքայական հավաքածոյէ եւ հետագային համալրուած է գնումներու եւ նուիրատուութիւններու հաշիւին։

Գծանկարչութեան Աշխատանքներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լուվրի վերջին՝ Գծանկարչութեան բաժնին մէջ կը ցուցադրուին գծանկարչական աշխատանքեր՝ կատարուած տարբեր արհեստներով։ Գծանկարչական աշխատանքներու ցուցադրութիւնը կը կրէ բացառապէս ժամանակաւոր բնոյթ՝ ստեղծագործութիւնները պարբերաբար կը փոխուին, քանի որ այս դրութեամբ եղած աշխատանքները լոյսի հանդէպ շատ զգայուն են։

Ափրիկէ, Ասիա, Ովկիանիա, Ամերիկա[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Այս փոքրիկ բաժինը կը ներկայացնէ վերոնշեալ տարածաշրջաններու արուեստի փոքրիկ հավաքածոյ՝ թիւով 100 հատ, հիմնականին արձանիկներ եւ քանդակներ։ Բացուած է 2000 թուականին։ Այս բաժինը նախատեսուած է, որպես Պրենլի ափափողոցի թանգարանի ((ֆր.) Musée du quai Branly) մշտական ներկայացուցչութիւն Լուվրի մէջ։

Պատկերասրահ 1[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լուվրի պալատը 1908 թուական
Լուվրի պալատը 2006 թ. (Քարուսելի հրապարակէն)

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 archINFORM — 1994.
  2. Décret n°92-1338 du 22 décembre 1992 portant création de l'Etablissement public du musée du Louvre
  3. http://www.louvre.fr/sites/default/files/medias/medias_fichiers/fichiers/pdf/louvre-conditions-generales-vente-billeterie.pdf
  4. http://www.louvre.fr/contacts
  5. http://presse.louvre.fr/10-millions-de-visiteurs-au-louvre-en-2018/ — 2019.
  6. Décret du 5 avril 2013 portant nomination du président de l'Etablissement public du musée du Louvre - M. MARTINEZ (Jean-Luc)Ֆրանսայի նախագահ, 2013.
  7. Rapport d’activité 2013
  8. Paris patrimoine - Septembre, p.1, Parisinfo.com. (ֆր.)
  9. Յաճախելութեան մրցանիշ Լուվրի մէջ 2008 թուական։ (ֆր.)
  10. ԿաբաԲաի մոտ։ Լուվր (հայերէն)
  11. 11,0 11,1 11,2 Claire Bommelaer, « Le Louvre sur les routes de l'exode » (Լուվրը աքսորի ճանապարհին), in Le Figaro, samedi 31 juillet / dimanche 1 août 2010, page 12. (Լուվրը աքսորի ճանապարհին), «Լը Ֆիկարօ», շաբաթ հուլիսի 31-կիրակի օգոստոսի 1, 2010, էջ 12 (ֆր.)
  12. Hector Feliciano, Le Musée disparu (Անհետացած թանգարան), Gallimard. (ֆր.)
  13. Լուվրի պաշտօնական կայքէջ, Հին Յունաստան, Էտրուսկ եւ Հռոմ բաժին, ընդհանուր տեղեկութիւններ (ֆր.)
  14. Լուվրի պաշտօնական կայքէջ, քանդակի բաժին, ընդհանուր տեղեկութիւններ (ֆր.)