Փարոս (կղզի)

Jump to navigation Jump to search
Կղզի
Փարոս
յուն․՝ Πάρος
Paros, towns.png
Փարոս կղզին
Երկիր Flag of Greece.svg Յունաստան[1]
Տարածութիւն 194,5 քմ²
ԲԾՄ 724 մեթր
Բնակչութիւն 13 715 մարդ (2011)
Կը գտնուի ափին Էգէական Ծով
Ժամային գօտի UTC+2 եւ UTC+3։00
Փոստային ցուցանիշ 844 00
Տեսփոթիքօ, Անդիփարոս եւ Փարոս

Փարոս (յուն․՝  Πάρος),  կը պատկանի Քիքլատես կղզեխումբին (Էգէական ծով, Յունաստան) եւ մեծութեամբ երրորդ կղզին է․ անոր արեւմուտքը գտնուող Նաքսոս կղզիէն զայն կը բաժնէ 5 ծովային մղոն լայնքով նեղուց մը։ Աշխարհագրական դիրքը զայն կեդրոնական Էգէականի խաչմերուկի վերածած է։ Բարգաւաճ կղզի․ զարգացած են գիւղատնտեսութիւնը, ձկնորսութիւնը եւ զբօսաշրջիկութիւնը։

Աշխարհագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Փորթես Փարու․ վտանգաւոր ծայռակղզիակները
Անդիփարոս

Տարածութիւնը 193,308 քռ․քմ․ է։  Ծովեզրն է 118,5 քմ․։  Կղզիին արեւելեան ափերը բնական նաւակայքեր եւ գեղեցիկ ծովափներ կը կազմեն, անոնցմէ մի քանին ժայռոտ ու դարվար են։  Ունի բազմաթիւ հրուանդաններ, ինչպէս օրինակ՝ Այիոս Ֆոքաս իր համանուն փարոսով (Փարիքիա), Քորաքաս (հիւսիսը)՝ քարաշէն փարոսով կառուցուած 1887-ին, Թուրհոս (արեւելքը), Աղրիա (հիւսիս-արեւելեան ծայրամասը)՝ Նաքոսին դիմացը, Սթաֆիտա, Վիղլա եւ Փիրղոս (արեւելեան – հարաւարեւելեան մաս) եւ Մավրոս (հարաւային ծայրամասը)։

Գլխաւոր նաւահանգիստներերն են Նաուսա (հիւսիսը), Փարիքիա (արեւմուտքը) եւ Տրիոս (հարաւը)։ 

Փարոս քաղաքապետութիւնը կ՛ընդգրկէ անոր հարաւ-արեւմուտքը գտնուող Անտիփարոս կղզին։ Կղզին շրջապատուած է բազմաթիւ անբնակելի կղզիակներէ եւ ժայռագօտիներէ․ Փորթես Փարու, Այիոս Սփիրիտոնա, Տրոսոնիսի, Մաքրոնիսի, Ղլարոփոտա, Փաթերոնիսի, Ֆիծի եւ Վրիոքասթրօ։

Արօտավայր, Փարոսին հարաւ-արեւելեան շրջան

Կղզին հիսիսէն հարաւ կը ճեղքեն 4 լեռներ, որոնց գլխաւոր գագաթներն են՝ Փրոֆիթիս Իլիաս (776 մ․), Մարփիսա եւ Սթրուպուլաս (730 մ․)։

Փարոսի մարմարը հնադարէն համբաւ ունեցած է․ Յունաստանի լաւագոյնն է։

Բուսական եւ կենդանական աշխարհ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծառերու եւ թուփերու բազմազանութիւնը կը կազմեն կղզիին հարուստ բուսականութիւնը։  Գիւղատնտեսութիւնը բաւական զարգացած է․ Փարոս կ՛ արտադրէ ձէթ, գետնախնձոր, գինի, պտուղներու տեսակներ, արմտեղէն, բանջարեղէն։  Գինին հանրածանօթ է։  

Փարոս կենսական կայան դարձած է գաղթող թռչուններու համար։  Կղզին կը պատսպարէ 200-է աւելի թռչուններու տեսակ։

Փարոս․ Փարիքիա՝ համայնապատկեր

Բնապահպանում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լեֆքես լեռնային գիւղ՝ ձիւնածածկ
Փարոսին թիթեռնիկները

Կղզիին կանանչապատ հովիտին՝ Փսիհոփիանա շրջան, ամրան ամիսներուն կը հանդիպինք թիթեռնիկի հազուագիւտ տեսակի մը․ ցերեկը ժայռերուն եւ ծառերուն բուներուն վրայ անշարժ կը մնայ, իսկ կէսօրէ ետքերը տերեւներուն վրայ կ՛ ելլէ։ Սեպտեմբերին իգական թիթեռները հովիտը կը լքեն եւ միայն իրիկունները ճամբորդելով կ՛ այցելեն ցած բուսականութեամբ վայրեր ուր իրենց հաւկիթները կ՛ ածեն ու ապա կը մեռնին։  Այս շրջանը՝ 1,02 քռ․քլ․, ծանօթ է իբրեւ «Փարոսին թիթեռնիկները» եւ պահպանուած է Նաթուրա 2000[2] GR4220016 անցաբառով։

Բնակչութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Բնակչութեան թիւն է՝ 13 710 (2011-ի մարդահամար, իսկ 2001-ին՝ 12 853)։  Բնակիչները գլխաւորաբար կը զբաղին գիւղատնտեսութեամբ, ձկնորսութեամբ եւ զբօսաշրջիկութեամբ։

Պատմական ակնարկ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հնադարին կղզին պատմաբաններէն արձանագրուած կամ նշուած է զանազան անուններով․ Փարոս՝ Օմիրոս (Հոմերոս) եւ Արիստոթելիս, Փաքթիա՝ (Ստեփան Բիւզանդացի), Տիմիթրիաս (Օմիրոս, Իրոտոդոս եւ Փաֆսանիաս), Զագինթոս՝ (Զաքինթոս կղզիէն եկած գաղթականներէն նախապատմական շրջան), Իրիա՝ (Ստեփան Բիւզանդացի), Իլիեսա՝ (Նիքանորաս Ղրամաթիքոս)։

Փարոս բնակուած է Ք․Ա․ 5-րդ հազարամեակին։ Ք․Ա․ 5-րդ դարուն, ըլլալով Քիքլատեսի ամենահարուստ կղզին տնետեսական մեծ ներդրում կ՛ ունենայ Աթէնեան Դաշինքին։  Պատմութիւնը կը հետեւի Քիքլատեսի պատմութեան[3]։

Թանգարաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Փարոսի Հնագիտական Թանգարան
  • Քանդակագործութեան Թանգարան

Հնագիտական իրերու պատկերասրահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տեսարժան վայրեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

[4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]