Կոստան Զարեան

Jump to navigation Jump to search
Կոստան Զարեան
Constant Zarian.png
Ծնած է 2 Փետրուար 1885(1885-02-02)[1]
Ծննդավայր Շամախի, Բաքվի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն
Վախճանած է 11 Դեկտեմբեր 1969(1969-12-11)[2] (84 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Երեւան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Ազգութիւն հայ
Կրթութիւն Սուրբ Ղազար կղզի
Մասնագիտութիւն նկարիչ, գրագէտ, լրագրող և բանաստեղծ
Աշխատավայր Բարձրավանք, Երեւանի Պետական Համալսարան, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարան, Եղիշե Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան և Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերքլի
Անդամություն ԽՍՀՄ Գրողների միութիւն
Ամուսին Թագուհի Շահնազարյան
Երեխաներ Նվարդ Զարյան և Արմեն Զարյան

Կոստան Զարեան (Եղիազարեան) (2 Փետրուար 1885, Շամախի - 11 Դեկտեմբեր 1969, Երեւան), հայ գրող։

Ծնած՝ Պաքուի մօտ, Շամախի մէջ։ Դեռ մանուկ, կը կորսնցնէ հայրը՝ բարձրաստիճան զինուորական ռուսական բանակին մէջ։ Կը տարուի Պաքու, ապա՝ Փարիզ, ուր կը սորվի ռուսերէն եւ ֆրանսերէն։ Գրական առաջին էջերը լոյս կ՛ընծայէ ֆրանսերէն լեզուով։ Կը գրէ նաեւ իտալերէն, որուն կը տիրապետէր։ 1910 թուականին կ՛երթայ Ս․ Ղազար կղզի, գրական հայերէն սորվելու բուռն փափաքով։

1920 թուականին կ՛անցնի Պոլիս, ուր կը մնայ մինչեւ 1915, գրական կեանքին մասնակցելով։ Դ. Վարուժանի եւ Յակոբ Օշականի հետ կը հրատարակէ «Մեհեան» գրական պարբերաթերթը։ Պատերազմի սկիզբը կը մեկնի Եւրոպա, ուր որոշ մասնակցութիւն կը բերէ հայկական հարցի քարոզչութեան։ 1919 թուականին կրկին Պոլիս է, ուր՝ մինչեւ 1922 թուական, վերջնական մեկնումը կ՛ունենայ գրական-հրապարակագրական գործունէութեան, Վահան Թէքէեանի եւ ուրիշ գրագէտներու հետ միասին հիմնելով ու խմբագրելով «Բարձրավանք» թերթը։ Կ՛արտադրէ յատկապէս բանաստեղծութիւններ։

Պոլիսէն Խորհրդային Հայաստան անցած՝ քանի մը տարի կը դասախօսէ Երեւանի համալսարանին մէջ։ 1925 թուականին կը մեկնի Ֆրանսա, ապա Միացեալ Նահանգներ։ Հոս կը հրատարակէ իր մեծ վէպերը եւ տպաւորոկան-մտածողական ծաւալուն փորձերը, գլխաւորաբար՝ «Հայրենիք» ամսագիրին մէջ, մինչ «Հայրենիք»ի հրատարակչականէն լոյս կը տեսնէր իր «Նաւը Լերան Վրայ» վէպը։

Մինչեւ 1952 թուականը, Զարեան շրջուն գործունէութեան մէջ է՝ Միացեալ Նահանգներ, Միջին Արեւելք ու Եւրոպա։ Կը դասախօսէ «Քոլոմպիա» համալսարանին (Նոր-Եորք) ու Պէյրութի ամերիկեան համալսարանին մէջ։ Կը հիմնէ եւ կամ կը վարէ թերթեր՝ Փարիզ եւ Պոսթըն։

1961 թուականին կը հաստատուի Երեւան, ուր եւ կը մահանայ։

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Օրերու պսակը, Կ. Պոլիս, 1922, 192 էջ:
  • Երեք երգեր, Վիեննա, 1931, 144 էջ:
  • Նաւը լերան վրայ, Պոսթըն, 1943, 549 էջ:
  • Նավը լեռան վրա, Երեւան, 1963, 544 էջ:
  • Օրերու պսակը, Պէյրութ, 1971, 174 էջ:
  • Երկեր, Անթիլիաս, 1975, 646 էջ:
  • Գիրք դիւցազներգութեանց, Երուսաղէմ, 1978, 280 էջ:
  • Երկեր, Երեւան, 1985, 576 էջ:
  • Բանկոպը եւ մամութի ոսկորները, Անթիլիաս, 1987, 652 էջ:
  • Երկրներ և աստվածներ: Սպանիա, Երեւան, 1999, 378 էջ:
  • Նավատոմար, Երեւան, 1999, 670 էջ:
  • Դեպի Արարատ, Երեւան, 2001, 417 էջ:
  • Նաւը լերան վրայ, Անթիլիաս, 2002, 554 էջ:
  • Միացյալ Նահանգներ: Երկրներ և աստվածներ, Երեւան, 2002, 498 էջ:
  • Գիրք դիւցազներգութեանց, Երեւան, 2003, 361 էջ:
  • Բառերի ոսկին (բանաստեղծություններ), Երեւան, 2009, 686 էջ:
  • Անցորդը և իր ճամբան, Երեւան, 2010, 620 էջ:
  • Նաւը լերան վրայ, Երեւան, 2015, 780 էջ:
  • http://imslp.org/wiki/Category:Zarian%2C_Kostan
  • International Music Score Library Project — 2006.