Շիքակօ

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search


Դրոշակը
Զինանշանը
Chicago montage1.jpg

Շիքակօ (անգլերէն՝ Chicago) Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մեծ քաղաքներէն մէկը, որ կը գտնուի Իլինոյս նահանգը:

Քաղաքը երկրի երկրորդ խոշոր ֆինանսական կեդրոնն է (Նիւ Եորքէն յետոյ) եւ Հիւսիւսային Ամերիկայի խոշորագոյն փոխադրամիջոցի հանգոյցը: Կը գտնուի Միշիկըն լիճին հարաւ-արեւմտեան ափին, Իլինոյս նահանգը: Վարչական կեդրոնը Քուք շրջանն է:

Շիքակոյի բնակչութիւնը (2014 թուականին դրութեամբ) կը կազմէր 2 722 389 մարդ: Շիքակոյի ակլոմերացիան (տարբեր արուարձաններու հետ միասին) կը կոչուի «Մեծ Շիքակօ» կամ «Շիքակօ Երկիր» (անգլերէն՝ Chicagoland, անունը առաջարկած է Chicago Tribune թերթը 20-րդ դարու սկզբին)։ Ակլոմերացիա կը բնակին 9 551 031 մարդ: Այն բնակչութեան թւով երկրին 37-րդ տեղը կ'զբաղեցնէ:

Շիքակօն նաեւ կը համարուի Միջին Արեւմուտքի տնտեսական, արդիւնաբերական, փոխադրամիջոցական եւ մշակութային մայրաքաղաքը: Ոչ պաշտօնապէս այն նաեւ կ'անուանուի «Երկրորդ Քաղաք» եւ «Քամիներու Քաղաք»: Առաջին անգամ Շիքակօ անուանուած է «Քամիներու Քաղաք» 1858 թուականին «Chicago Tribune» թերթի յօդուածը:

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

17-19-րդ դարեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Շիքակոյի մեծ հրդեհի պատկերը
Գրառում, որտեղ Շիքակոն առաջին անգամ կոչուած է «Քամիներու քաղաք»։

1674 թուականին ժամանակակից Շիքակոյի տեղը ֆրանսացի ճիզուիտ Ժակ Մարքետի կողմէն հիմնադրուած է միսիոներական կէտ:

Շիքակոն քարտէսի վրայ յայտ եկած է 1833 թուականին, որպէս 350 բնակչութիւն ունեցող գիւղ մը[1]: «Շիքակօ» անունը իրմէ կը ներկայացնէ ֆրանսացիներուն կողմէն տեղական հնդկացիներուն լեզուի shikaakwa բառի փոփոխուած բառ, որը թարգմանաբար կը նշանակէ «վայրի սոխ» կամ «սխտոր»[2][3][4][5]:

1837 թուականին Շիքակօն քաղաքի կարգավիճակ ստացած է, իսկ արդէն 1840 թուականին բնակչութիւնը կազմուած է աւելի քան 4 հազար մարդ: Գրաւելով յարմար աշխարհագրական դիրք ԱՄՆ-ու արեւմուտքի եւ արեւելքի միջեւ, Շիքակոն շատ արագ կը դառնայ երկրի փոխադրամիջոցի հանգոյցը, ինչն իր հերթին կը զարգացնէ քաղաքի արդիւնաբերութիւնը, ոնչպէս նաեւ կը գրաւէ ներգաղթեալներու աճ: 1856 թուականին քաղաքային մունիցիպալիտետը հաւանութիւն տուած է ԱՄՆ-ու առաջին կոյուղիի կառուցման նախագիծը[6]:

1871 թուականին քաղաքի մեծ մասն այրուած է Շիքակոյի մեծ հրդեհի ժամանակ: Ան հնարաւորութիւն տուած է վերակառուցել քաղաքը եւ առիթ հանդիսացած է ԱՄՆ-ու նոր շինարարական պոռթկումին համար, ինչը յանգեցրեցաւ անոր, որ քաղաքը դարձած է ԱՄՆ-ու ճարտարապետական կեդրոն[7]:

Բնութենաաշխարհագրական Բնութագիր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աշխարհագրական Դիրք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Շիքակօ տեղակայուած է Իլինոյս նահանգի հիւսիս- արեւելքը, Միշիկըն լճի հարաւ-արեւմտեան ափին: Քաղաքը կը գտնուի Շիքակոյի գետի Կալումետ գետի ափերուն: Շիքակոյի սանիտարա-նաւային ջրանցքը կը միացնէ Շիքակոյի գետը Տես ՓլԷյնս գետի հետ, որ կը հոսի քաղաքի միջոցով: Նախկին նաւարկութեան համար կ'օգտագործուէր Շիքակօ գետը, իսկ այժմ այդ նպատակներով հիմնականը կ'օգտագործուի Միշիկըն լիճը:

Կլիմայ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Շիքակօ կը գտնուի խոնաւ ցամաքային կլիմայական գոտիի վրայ (ըստ Կիոպենի կլիմաներու դասակարգման՝ Dfa)։ Ամառը երկարատեւ է եւ անձրեւոտ, խոնաւ եւ շոգ, (արեւմտահայերէն)ձմեռը համեմատաբար ցուրտ է, բայց կարճատեւ եւ փոփոխական: Յուլիսի օրական միջին ջերմաստիճանը կը կազմուի 23.3˚C, Յունուարին՝ -4.6˚C։

  • Տեղումներու տարեկան քանակը կը կազմէ 940 մմ։
  • Օդի տարեկան միջին քանակութիւնը՝ 9.9˚C
  • Քամիի միջին արագութիւնը՝ 4,3 մ/վ
  • Օդի հարաբերական խոնաւութիւնը՝ 71%

Քոյր քաղաքներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Շիքակոն ունի 27 քոյր-քաղաք.[8]

Գործընկեր Քաղաքներ

Շիքակոյի Համայնապատկերներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Chicago sunrise 1.jpg
20090524 Buildings along Chicago River line the south border of the Near North Side and Streeterville and the north border of Chicago Loop, Lakeshore East and Illinois Center.jpg
Chicago skyline, viewed from John Hancock Center.jpg
Chicago from North Avenue Beach June 2015 panorama 2.jpg

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. «Timeline: Early Chicago History»։ Chicago: City of the Century։ WGBH Educational Foundation And Window to the World Communications, Inc.։ 2003։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2009-05-26-ին։ Վերցված է 2009-05-26 
  2. "Origin of the word Chicago"// History of Chicago, A. T. Andreas, Chicago (1884) pp 37–38.
  3. Swenson, John F. (Winter 1991)։ «Chicagoua/Chicago: The origin, meaning, and etymology of a place name»։ Illinois Historical Journal 84 (4): 235–248։ ISSN 0748-8149։ OCLC 25174749 
  4. McCafferty, Michael (December 21, 2001)։ «"Chicago" Etymology»։ The LINGUIST List։ Վերցված է 2009-10-22 
  5. McCafferty Michael (Summer 2003)։ «A Fresh Look at the Place Name Chicago»։ Journal of the Illinois State Historical Society (Illinois State Historical Society) 96 (2)։ ISSN 1522-1067։ Վերցված է 2009-10-22 Կաղապար:Dead link
  6. «Chicago Daily Tribune, Thursday Morning, February 14»։ Jonathanriley.net։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-07-31-ին։ Վերցված է 2009-05-04 
  7. Bruegmann, Robert (2004—2005). Built Environment of the Chicago Region. Encyclopedia of Chicago (online version).
  8. Chicago Sister Cities (անգլ.)
  9. Փարիզի քաղաք-գործընկերները Կաղապար:Ref-fr