Նիւ Եորք

Jump to navigation Jump to search

Նիւ Եորք (անգլերէն՝ New York), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու ամենամեծ քաղաքն է եւ աշխարհի ամենամեծ քաղաքներէն մէկը։ 2012-ի տուեալներով քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմէր 8.336.697 մարդ, իսկ արուարձաններու հետ՝ 20.61 միլիոն մարդ։ Քաղաքը կը գտնուի Ատլանտեան ովկիանոսի ափին՝ Նիւ Եորք նահանգի հարաւ-արեւելեան մասին մէջ։ Հիմնադրուած է 17-րդ դարուն հոլանտացի գաղութարարներու կողմէն։ Մինչեւ 1664 թուական կը կոչուէր Նոր Ամսթերտամ։

Նիւ Եորք մեծ ազդեցութիւն ունի համաշխարհային առեւտուրի, ֆինանսներու, մետիայի, արուեստներու, նորաձեւութեան, գիտութեան, կրթութեան եւ այլ ոլորտներու վրայ։ Նիւ Եորքի մէջ կը գտնուի «ՄԱԿ» շտապ բնակարանը։ Նիւ Եորքը կը բնութագրուի որպէս աշխարհի մշակութային ու ֆինանսական մայրաքաղաք։

Նիւ Եորքը կը ներառէ 5 քաղաքային շրջաններ՝ Պրոնքս, Մանհաթըն, Քուինս, Պրուքլին, Սթաթըն Կղզի։ Հիմնական տեսարժան վայրերը կը գտնուին Մանհաթըն։ Այստեղ կը գտնուին նաեւ յայտնի Էմփայր Սթէյթ Պիլտինկը, Քրայզլըր Պիլտինկը, Ռոքֆելլըր կեդրոնը, Վուլվորթ Պիլտինկը եւ այլն։ Նիւ Եորքը կարեւոր ֆինանսական, քաղաքական, տնտեսական եւ մշակութային կենդրոն է։

Նիւ Եորքոի մէջ կը գործեն 120 գոլէճներ եւ համալսարաններ, անոնց կարգին, Քոլոմպիոյ համալսարանը, Նիւ Եորքի համալսարանը եւ Ռոքֆելլըրի համալսարանը։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նախագաղութային շրջանին Նիւ Եորքի տարածքին վրայ բնակած են Հնդիկ ցեղեր։ Լենապէ ցեղը կը բնակէր Սթէյթն Այլընտի, Լոնկ Այլընտի մէկ բաժնին, Մանհաթընի եւ Պրօնքսի մէջ[1]։

Նիւ Եորքի տարածքին վրայ առաջին եւրոպացի հաստատուած այցը տեղի ունեցած է 1524 թուականին։ Ան Ճիովաննի Տա Վերազանոն է, որ կը ծառայէր Ֆրանսային։ Վերազանոն իր La Dauphine նաւով հասած է Նիւ Եորքի նաւահանգիստ[2]։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Evan T. Pritchard: Native New Yorkers: the legacy of the Algonquin people of New York, p.27 (2002); ISBN 1-57178-107-2
  2. Rankin, Rebecca B., Cleveland Rodgers (1948)։ New York: The World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress։ Harper