Մոնթէ Մելքոնեան

Jump to navigation Jump to search
Մոնթէ Մելքոնեան
267x400px
Ծնած է 25 Նոյեմբեր 1957
Ծննդավայր Վիսեյլիա, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[1]
Վախճանած է 12 Յունիս 1993
Մահուան վայր Մարզիլի, Աղդամի շրջան (Ադրբեջանական ԽՍՀ), Ազրպէյճանի Հանրապետութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգութիւն Հայ
Մայրենի լեզու հայերէն
Կրօնք Քրիստոնեայ
Ուսումնավայր Քալիֆորնիոյ Համալսարան, Պըրքլի
Մասնագիտութիւն հնագէտ, զինուորական
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Արցախի հերոս Հայաստանի ազգային հերոս

Մոնթէ Մելքոնեան (Մոնթէ Չարլզ Մելքոնեան) (25 Նոյեմբեր 1957 - 12 Յունիս 1993), արցախեան պատերազմի հայազգի հրամանատար։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կրթութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մոնթէ ծնած է Նոյեմբեր 25-ին, ԱՄՆՔալիֆորնիոյ նահանգի, Ֆրեզնօ քաղաքէն ոչ հեռու՝ Վայսելիա աւանին մէջ։

1972-ի ամրան տասնհինգամեայ Մոնթէ Մելքոնեան կ՛աւարտէ տեղի միջնակարգ դպրոցը։ 1973-ին՝ մինչ աւագ դպրոցի նոր ուսումնական տարուան մեկնարկը, դպրոցի տնօրէն «Տէյվիտ Գրէյմս» կ՛առաջարկէ տաղանդաւոր աշակերտին ճամբորդել Ճափոն` սորվելու։

Արտասովոր ընդունակութիւններու տէր, 12 տարեկանէն (այդ տարիքին է, որ ան տեղեկացած է իր հայ ըլլալուն մասին) ծնողներուն հետ 15 ամեայ տղան ճամբորդութիւններ կը կատարէ դէպի Եւրոպայի, Ափրիկէի եւ Մերձաւոր Արեւելքի 41 քաղաքներ։ Կ՛երթայ Արեւմտեան Հայաստան՝ իր պապերուն տունը։ Կ՛ուսումնասիրէ 1915 Մեծ Եղեռնի պատմութիւնը։

1975 թուականին՝ գերազանց գնահատականով կ՛աւարտէ «Մաունթ Ուիթնի»ի միջնակարգ դպրոցը։ 20 տարեկանին կ՛ընդունուի Գալիֆորնիոյ Պըրքլիի համալսարանը։ Բացարձակ ընդունակութիւններու տէր՝ ան չորս տարուան դասընթացքը կ՛աւարտէ կրկնակի տիտղոսով՝ ստանալով հնագիտութեան եւ ասիական պատմութեան մասնագետի վկայականներ։ Համալսարան ուսանած տարիներուն կը հիմնէ «Հայ ուսանողական միութիւն» եւ կը կազմակերպէ ցուցահանդէս՝ նուիրուած Մեծ Եղեռնին։

Մոնթէ իր աւարտաճառը կը նուիրէ Վանի թագաւորութեան, ժայռափոր դամբարաններու ուսումնասիրութեան եւ կը պաշտպանէ զայն 1978-ին։ կ՛արժանանայ կրթաթոշակի՝ Օքսֆորտ համալսարանի դոկտորականը պաշտպանելուն համար։ Սակայն Մոնթէն Անգլիոյ փոխարէն կ՛երթայ Արեւմտեան Հայաստան՝ Վասպուրականի ժայռափոր դամբարանները եւ կացարանները չափագրելու եւ ուսումնասիրելու համար։

Լիբանանի Քաղաքացիական Պատերազմ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1978 թուականի աշնան կը մեկնի դէպի Իրան, ապա Լիբանան՝ մասնակցելու Պէյրութի հայ համայնքի ինքնապաշտպանութեան մարտերուն։ 22 տարեկանին արդէն լիովին կը տիրապետէր անգլերէն, ֆրանսերէն, սպաներէն, իտալերէն, թրքերէն, պարսկերէն, ճաբոներէն եւ քրտերէն լեզուներուն։

Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1980 թուականին կը միանայ «Հայաստանի Ազատագրական Հայ Գաղտնի Բանակին» (ԱՍԱԼԱ1981-ի Նոյեմբերին Փարիզի մէջ կը ձերբակալուի, Հռոմի մէջ թուրք դիւանագէտի սպանութիւնը նախապատրաստելու ամբաստանութեամբ, որուն ժխտումէն ետք, այնուամենայնիւ, կը բանտարկուի կեղծ անձնագիր կրելու մեղադրանքով։ Մի քանի շաբաթէն ազատ կ՛արձակուի։ Երկու տարուան ընթացքին կը դառնայ ԱՍԱԼԱ-ի կարեւոր դէմքը։ Յօդուածներով հանդէս կու գայ Փարիզի «Հայ Պայքար» եւ Լոնտոնի «Կայծեր» թերթերուն, Սան Ֆրանսիսքոյի «Սարդարապատ» ամսագիրին, նաեւ անգլերէն շարք մը գիրքերուն մէջ՝ հայոց ազգային հարցերու արդարացի պահանջի եւ իրաւունքի մասին, որոնք լոյս տեսած են Լոնտոնի մէջ։

1991 թուականին, բանտէն ազատելէ ետք, Մոնթէ կ՛անցնի Երեւան, եօթ ամիս կ՛աշխատի գիտութիւններու ակադեմիոյ մէջ՝ «Հայաստանը Եւ Հարեւանները» գիրքը գրելու եւ հրատարակելու նպատակով։

Օգոստոսին կ՛ամուսնանայ լիբանանահայ ուսանողուհի՝ Սեդային հետ, որուն հետ ծանօթացեր էր Լիբանան եղած ժամանակ։ Արցախի ազատագրման պատերազմը սկսելէ ետք, ձգելով գիտական գործունէութիւնը, կը մեկնի Ղարաբաղ՝ մարտական գործողութիւններուն մասնակցելու համար։

1991Սեպտեմբերին կը մեկնի Արցախ, ուր ձեռք կը բերէ «Աւօ» կեղծանունը։ 1992-ին Վազգէն Սարգսեանի առաջարկով կը ստանձնէ Մարտունի շրջանի շտապի պետի պարտականութիւնը։ Այստեղ, կարճ ժամանակուան մը մէջ, ան իր անկեղծութեամբ ու մաքրութեամբ կը շահի բնակչութեան սէրն ու յարգանքը։ Անոր ղեկավարութեամբ Մարտունին կը դառնայ ամենապաշտպանուած ու ամենամարտունակ շրջանը։ 1993Մարտ եւ Ապրիլ ամիսներուն անոր ղեկավարութեամբ կ՛ազատագրուի նաեւ Քարվաճառը։ 1993Յունիս 12-ին, հետախուզական նպատակաւ, Մոնթէն մարտական ընկերներու հետ կը մեկնի Աղտամի շրջանի Մարզիլի գիւղի մատոյցներ, ուր ատրպէյճանական  զրահապատ մեքենայի կրակոցէն կը զոհուի։

Մշակոյթի Մէջ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մոնթէին յիշատակին գրուած եւ կատարուած են բազմաթիւ երգեր, նկարահանուած են բազմաթիւ վաւերագրական ժապաւէններ, զոր օրինակ՝ չորս մասէ բաղկացած Գաղափարի Զինուորը Գոյամարտ ստուդիա[2], Սա մեր վերջին պայքարը չի[2], 00-ն կապի մէջ է, Մոնթէ Մելքոնեանի վերջին ռատիօկապի ձայնագրութիւն[3], Սուր անկիւն հաղորդաշարի «Մեր ժամանակի հերոսը» բաժինին մէջ Մոնթէ Մելքոնեանի մասին տեսանիւթ Գէորգ Էմին-Տէրեան եւ այլ ֆիլմեր[4]։

Անոր անունով կը կոչուի ՀՀ զինուած ուժերու ռազմական ուսումնարաններէն մէկը, փողոցներ Հայաստանի եւ Արցախի մէջ։

Մոնթէին Նուիրուած Յուշարձաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Մոնթէ Մելքոնեանի ֆոնտի կայքը
  2. Մոնթէ Մելքոնեան Ֆէյսպուք
  3. Մոնթէ Մելքոնեանի հարցազրոյցը (մաս 1), (մաս 2), (մաս 3), (մաս 4), (մաս 5)։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:Արցախի ազգային հերոսներ