Ֆէյրուզ

Jump to navigation Jump to search
Նուհատ Հատտատ
արաբերէն՝ فيروز
Fairuz in btd concert 2001.jpg
Ծննդեան անուն արաբերէն՝ نهاد وديع حداد
Ծնած է 20 Նոյեմբեր, 1934 (81 տարեկան)
Ծննդավայր Կաղապար:Դրոշավորում/Լիբանան Լիբանան
Քաղաքացիութիւն Flag of Lebanon.svg Լիբանան
Մայրենի լեզու Արաբերէն
Ժանրեր Լիբանանյան երաժշտություն
Մասնագիտութիւն դերասանուհի, երգչուհի, երաժիշտ
Աշխատավայր Երգչուհի
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Արվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդոր
Ամուսին Ասի Րահպանի
Երեխաներ Զիատ, Լայալ, Րիմա, Շատի
Կայքէջ fairouz.com

Նուհատ Ուատիհ Հատտատ (արաբերէն՝ نهاد وديع حداد‎ ծնած է 20 Նոյեմբեր 1934-ին)՝[1] ճանչցուած է Ֆէյրուզ կոչումով (արաբերէն՝ فيروز‎) լիբանանցի երգչուհի է որ ամենէն սիրուած եւ հիացուած Արաբական աշխարհի երգչուհիներէն է[2][3]։ Իր երգերը միշտ կը լսուին[4][5]։

Ան առաջին անգամ նշուեցաւ Միջազգային Փառատօն Պաալպէքի մէջ ուր ան կատարած է բազմաթիւ իր երգերէն։ Ան հռչակեցաւ իր երեւնալէն «Լիբանանեան Գիշերները»-էն։ Ֆէյրուզ ընդհանրապէս գիտցուած է «Աստղերու Դեսպանը», «Լուսինին Դրացին» (իր երգին որ է Լուսինը Մաշկարայի), եւ «Լիբանանի Գոհարը»։

Անձնական Կեանքը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆէյրուզ ծնած է Լիբանանեան Քրիստոնական Մարունի ընտանիքի մէջ[6][7][8][9]։ ԱՆ Արեւելեան Լուսաւորչական Քրիստոնեական հաւատքի է[10][11][12], երբ փոխուած է երբ ամուսնացած է Ասի Րահպանիի հետ, որ է Րահպանիներու եղբայրներէն մէկը որ իրենք օգնեցին իրեն որ ձեւի գայ իր երգելու ընթացքին[13]։ Ան նաեւ մայր է Լիբանանցի երգ գրող, դաշնակահար եւ թատրոն գրող Զիատ Րահպանի եւ Լիբանանցի տնօրէն եւ նկարիչ Րիմա Րահպանի։ Ֆէյրուզին երրորդ աղջիկը Լայալ մեռած է 1988-ին եւ իր երկրորդ տղան Շատի որ անկարող է։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1935-1950 ական թուականներուն.- Կանուխ տարիները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆէյրուզ (Նուհատ Հատտատ) իր մօրը հետ Լիզա Ալ Պուսթանի Պէյրութի մէջ 1945-ին
Ֆէյրուզ 1946-ին.

Նուհատ Հատտատ ծնած է Նոյեմբեր 20, 1934 Լիբանանի մէջ Մարունի եւ Սիրեանի ընտանիքի մէջ։ Ետքը իր ընտանիքը փոխադրուեցաւ տունի մը մէջ Զուգադ Ըլ Պլաթ շրջանին մէջ Պէյրութի մէջ։ Ապրելով մինակ սենեակի մէջ պարզ Լիբանանցի տունի մէջ Պէյրութի Արեւելեան Լուսաւորչական Պաթրիական դպրոց, անոնք բաժնեկցեցան խոհանոցը իրենց դրացիներուն հետ։ Իր հայրը Ուատիհ Լիբանանցի Սիրիանի հաւատաք էր[14][15], եւ կ'աշխատէր տարաշար տպագրութեան խանութի մէջ[10]։ Լիզա իր մայրը Լիբանանցի Մարունի Քրիստոնեայ, ան տունը մնացած է եւ իր չորս զաւակներուն հոգ տարած է Նուհատ, Եուսէֆ, Հուտա եւ Ամալ։ Նուհատ ամչկոտ աղջիկ մըն էր եւ շատ ընկերներ չ'ունէր դպրոցը։ Բայց ան շատ կապուած էր իր մեծմօրը որ կ'ապրէր Տէպիէհ (Շուֆ շրջանին մէջ), ուր Նուհատ իր ամառուայ արձակուրդի ժամանակը հոն կ'անցնէր։ Նուհատ կը սիրէր գիւղական կեանքը։ Օրուայ ընթացքին, Նուհատ կ'օգնէր իր մեծմօրը տունի գործերուն։ Ան ամբողջ օրը կ'երգէր։ Իսկ գիշերը իր մեծմօրը քով կը նստէր որ պատմութիւնները լսէ։

Երբ տաս տարեկան էր՝ Նուհատ նշանաւոր էր իր տարբեր ձայն ունենալուն պատճառաւ։ Ան միշտ կ'երգէր դպրոց յաճախած եւ արձակուրդի ժամանակ։ Այսպէս ան ուշադրութեան եկաւ Մուհամատ Ֆլէյֆելի՝ ծանօթ երգահան եւ ուսուցիչ Լիբանանի Երաժշտանոցի մէջ։ Հաւնելով իր ձայնը, ան քաջալերեց որ երաժշտանոց երթայ, ինչ որ հետեւաբար եղաւ։ Սկիզբը Նուհատին հայրը առարկեց, բայց ետքը համաձայն գտնուեցաւ որպեսզի եղբօր հետ երթայ։ Այսպիսով Նուհատին ընտանիքը քաջալերեց զինք երգի մէջ։

Ֆէյրուզի եւ Ասի Րահպանի ամուսնութեան ատեն իրենց ընտանիքնով շրջապատուած 1955-ին

Մուհամատ Ֆլէյֆել նշմարեց Նուհատին տաղանդը։ Ուրիշ բաներով ան սորվեցուց իրեն որ արտասանէ համարներ Քորանէն։ Մէկ յայտագրի ատեն, Նուհատ լսուած է որ կ'երգէր Հալիմ Ըլ Րումի, Լիբանանի ձայնասփիւռի կայանի գլուխը եւ երեւելի երաժիշտ նաեւ Լիբանանցի հռչակաւոր երգչուհիի՝ Մաժիտա Րումիի հայրը։ Րումիի տպաւորեց իր ձայնը, ինչ որ կարողութունը ունէր թէ՛ արաբերէնով երգել եւ թէ՛ ալ արեւմտեան ձեւով։ Նուհատին ուզելովը Րումի նշեց իրեն երգչախումբի մէջ երգող ձայնասփիւռի կայարանին մէջ Պէյրութի մէջ եւ ան բաւական երգեր յօրինեց Նուհատին համար։ Ան առաջարկեց, որ Նուհատին անունը Ֆէյրուզ ըլլայ, ինչ որ արաբերէնով կը նշանակէ պերօզակ գոյնը։

Քիչ ժամանակներ ետք, Ֆէյրուզ ծանօթացաւ Րահպանի եղբայրներուն Ասի եւ Մանսուր որ անոնք ալ ձայնասփիւռի կայարանի մէջ կ'աշխատէին, երաժիշտ էին եւ անոնք տեսան Ֆէյրուզին տաղանդը։ Ասին սկսաւ Ֆէյրուզի համար երգեր յօրինել, որոնցմէ մէկ հատն էր «Իդապ» (երրորդ երգն է որ յօրինուած էր իրեն համար) որ եղաւ անմիջական սիրուած երգ Արաբական աշխարհին մէջ։ Ասի եւ Ֆէյրուզ ամուսնացան 23 Յունուար 1955-ին։

Էշրէֆիեհի մէջ գտնւող եկեղեցի ուր Ֆէյրուզ ամուսնացաւ.

Ֆէյրուզ եւ Ասի ունեցան չորս զաւակ՝ Զիատ երաժիշտ եւ երգահան, Լայալ (մեռաւ 1987-ին գլխու կատուածով), Հալի (անդամալոյծ եղած է պզտիկութենէն) եւ Րիմա նկարիչ եւ Ֆիլմի Տնօրէն։ Ֆէյրուզի առաջին մէծ ելոյթը ունեցաւ 1957-ին Պաալպէքի Միջազգային Փառատօնին որ Լիբանանի Նախագահը՝ Քամիլ Շամունի հովանաւորութեան տակ եղաւ։ Ան երգեց Անգլիացի Բրիմա Պալերինա, Պերիլ Կոլտուին եւ Պալէթ Րամպերդի հետ։ Ֆէյրուզ վճարուեցաւ Լիբանանեան մէկ ոսկիով այդ ցուցատրութեան համար։ Ֆէյրուզ եղաւ Լիբանանի եւ Արաբական աշխարհի հռչակաւոր երգչուհiներէն մէկը։

1960-ականները։ Հիմնուումը Նոր Աստղի[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1960-ականններուն Ֆէյրուզ ճանչցուեցաւ իբրեւ «Առաջին Կինը Լիբանանեան երգող», ինչպէս Հալիմ Րումի որդեգրեց իրեն։ Այս ժամանակին Րահպանի եղբայրները գրեցին եւ յօրինեցին հարիւրաւոր հռչակաւոր երգեր։ 1969-ին Ֆէյրուզին երգերը արգիլուեցան որ ձայնասփիւռի կայարանէն լսուի Լիբանանի մէջ 6 ամիս, որովհետեւ ան մերժեց երգել անձնական համերգի Ալճերիայի նախագահին Հուարի Պումետիէն։ Այս դէպքով իր սիրածները շատցան։ Ֆէյրուզ յստակացուց վերջը որ ան կրնայ միշտ երգել ամէնուն առջեւ եւ բաւական երկիրներուն եւ շրջաններուն մէջ, բայց երբէք չ'երգել անձնական մէկու մը առջեւ։

1970-ական թուականին։ Միջազգային համբաւ եւ պատերազմ Լիբանանի մէջ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1971-ին, Ֆէյրուզի համբաւը եղաւ միջազգային իր կարեւոր Հիւսիւսային Ամերիկայի պտոյտին, որ ան ստացաւ ուրախութիւն Արաբ-Ամերիկացի եւ Ամերիկեան հասարակութիւնը արձագանքեց դրական իր ելոյթներուն մէջ։

Ֆէյրուզ 19710-ին

Սեպտեմբեր 22, 1972-ին, Ասի տուժեց ուղեղի արիւնահոսութեան եւ անմիջապէս հիւանդանոց հասցուցած են։ Սիրողները խճողուեցան հիւանդանոցին դուրսը եւ աղօթեցին իրեն եւ մոմեր վառեցին։ Ասիի ուղեղի արիւնահոսութիւնը կեցաւ։ Զիատ Րահպանի ամենամէծ զաւակը Ֆէյրուզին եւ Ասիին 16 տարեկանին իր մօրը երգ տուաւ որ դեր չէր սփռուած «Akhadou el Helween» (Որ ան յօրինած է որպէսզի երգէ Մարուան Մահֆոզը «Sahriyy» թատրոնին մէջ որ Զիատին առաջին գրած թատրոնն էր) եւ իր հօրեղբայրը Մանսուր Րահպանի ետ գրեց նոր բառերով եւ կոչեց «Saalouni n'Nass» (Մարդիկ Հարցուցին Ինծի) որ կը խօսի Ֆէյրուզ բեմի վրայ առաջին անգամ առանց Ասիին հետ։ 3 ամիս ետք տուժելէ արիւնահոսութենէն, Ասի ներկայ գտնուեցաւ առաջին կատարութիւնը երաժշտական Ալ Մահաթթա Համրայի մէջի թատրոնին մէջ։ Իլիաս Րահպանի, Ասիին պզտիկ եղբայրը, ան նուագայարդարութեան եւ երաժշտական դասաւորութիւնը ինքը հսկած էր։ Ֆէյրուզ իր առաջին Եւրոպական հեռատեսիլիէն երեւցաւ Մայիս 24, 1975-ին, «Carpentier special show» որ կը կոչուի թիւ 1 որ նուիրուած է ֆրանսացի հռչակաւոր աստղի Միրէյ Մաթթիու ֆր.՝ Mirelle Mathieu։ Ան երգեց իր ամենասիրուած երգը «Habbaytak Bissayf» եւ շնորհակալութիւն կը յայտնէ Միրէյ Մաթթիուիի իր հետ երգելուն համար։ Մէկ տարուայ մէջ, Ասի վերադարձաւ յօրինելու եւ գրելու իր եղբայրներուն հետ։ Անոնք շարունակեցին որ երգեր յօրինեն, որ շատցան։ Լիբանանի Քաղաքացիական պատերազմէն ետք եղբայրները շարունակեցին քաղաքական գործեր մտցնել իրենց թատրոններուն մէջ։ 1977-ին իրենց երաժշտական Բեդրա ցցուեցաւ արեւմտեան Իսլամներուն եւ քրիստոնեաներուն Պէյրութի մէջ։ 1978-ին երեքնին դարձան Եւրոպան որ Փարիզի Ողեմիական։ Արդիւնք զբաղուած ցանկին, Ասիին առողջական եւ մտային առողջութիւնը սկսաւ ետեւ երթալու։ Ֆէյրուզ եւ եղբայրները համաձայնեցան որ վերջացնել իրենց փառաւոր եւ անձնական յարաբերութիւնները 1979-ին։ Ֆէյրուզ սկսաւ աշխատիլ խումբի մը հետ որ իր տղուն հետ կ'աշխատէր, Զիատ Րահպանի եւ Ասի եւ Մանսուր յօրինեցին ուրիշ արուեստագետներու հետ օրինակ Րօնզա։ Լիբանանի Քաղաքացիական Պատերազմի ատեն (1975-1990), Ֆէյրուզ երբէք Լիբանանը չի ձգեց եւ համերգներ չի տուաւ բացի Բեդրայի ելոյթը, որ կատարուեցաւ արեւմտեան եւ արեւելեան մասերը որ բաժնուած էր Պէյրութ 1978-ին։ Այդ ժամանակին, Ֆէյրուզ շատ յաջող ելոյթներ տուաւ տարբեր երկիրներու մէջ։

1980-ական Թուականներուն։ Նոր արտադրութեան Խումբ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆէյրուզի եւ Րահպանի եղբայրներու երգի ձգելէն ետք 1979-ին, Ֆէյրուզ շարունակեց երաժշտութիւնը՝ յօրինող Զիատ Րահպանի իր ընկերը բառերը դնողը՝ Ժօզեֆ Հարպ եւ յօրինող Ֆիլեմոն Ուեհպէ։

Ֆէյրուզ ըրաւ երկրորդ եւ վերջին Եւրոպական հեռատեսիլէն իր երեւիլը Ֆրանսական Կայանի վրայ 13 Հոկտեմբեր 1988-ին ցուցադրութեան մէջ որ կը կոչուի Du côté de chez Fred. Ֆէյրուզ որ ունէր ուրիշ ելոյթ մը Փարիզի մէջ 3 օր ետք 16 Հոկտեմբերին, այդ օրուայ կարեւոր հիւրն էր ֆրանսական կայանի ներկայացնող՝ Ֆրետերիք Միթթերրանտ, որ այսօր Ֆրանսայի Մշակոյթի Նախարար։

1990-էն Մինչեւ Այսօր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1990-ականներուն, Ֆէյրուզ 6 ալպոմ արձակեց (2 հատ Ֆիլեմոն Ուեհպէ-էն, 3 հատ Զիատ Րահպանի-էն)։ Ան երեւցաւ Պաալպէքի Միջազգային Փառատօնին 1998-ին։ Ան նաեւ ելոյթներ կատարեց Լաս Վեկասի մէջ 1999-ին որ ներկայ գտնուեցաւ այդ ելոյթին 16000 ներկայ ժողովուրդ որ գրեթէ արաբ էին։ Այդ ատենէն Ֆէյրուզ ծախած էր ամէն իր ելոյթին կտրօնները Պէյթտտինի Միջազգային Փառատօնին (Լիբանան) 2000-էն 2003, Քուէթ (2001), Փարիզ (2002), Միացեալ Նահանգներ (2003), Ամման (2004), Մոնրէալ (2005), Ապու Տապի, Պաալպէք Պիէլ (2006), Աթէնք[16] Ամման (2007) Դամասկոս եւ Պահրէյն (2008)։ Ֆէյրուզ հիմա կ'աշխատի իր յօրինող տղուն հետ Զիատ։ Իր առաջին ալպոմը նոր հազարամեակին «Wala Keef» որ արձակուած էր 2002։

Յունուար 28, 2008-ին, Ֆէյրուզ կատարեց ելոյթ մը Դամասկոսի Օփերա Տունը զգացական ձեւով վերադառնալ Սուրիոյ մայրաքաղաքը, ուր ան խաղցաւ թատրոնին կարեւոր դերասանը «Sah el-Nom» (Բարի Լոյս), աւելի քան 2 տասնամեակներ բացակայութենէն երկրէն, այդ տարուայ UNESCO-ի կարեւոր լուրերեն եղաւ Արաբական Մշակոյթին մէջ։ Քննադատելով այս դէպքին Պի-Պի-Սի կայանը գրեց որ ամէն օր արեւը կը ծագի Սուրիոյ վրայ եւ կը լսես մէկ ձայն երկրէն Ֆէյրուզ Լիբանանցի Հռչակաւոր երգչուհի եւ Ամենամէծ Արաբական երգչուհի։ Սուրիոյ պատմութիւնը Սամի Մուպայետ ըսաւ որ Սուրիացիները ոգեւորուած էին Ֆէյրուզի կատարելութիւնը եւ Ֆէյրուզ իրենց յիշեցուց իրենց նախկին գեղեցիկ օրերը։ Մարդիկ բոլոր տարիքէն ներկայ գտնուեցան ելոյթին։ Ֆէյրուզ ըսաւ որ այսչափ ներկայ եղող ժողովուրդ չէ տեսած ասկէ առաջ[17][18]։

Ֆէյրուզին նոր ալպոմը անուանեց «Eh... Fi Amal» արձակուած է 7 Հոկտեմբեր 2010-ին, Զիատ Րահպանին գրած է երգը։ 2 ելոյթները ՊԻԷԼ-ի մէջ եղաւ Պէյրութի կեդրոնը Լիբանան 7 եւ 8 Հոկտեմբերին։ Ետքը Պահրէյնի մէջ ելոյթը զերծ առնուեցաւ Մարտ 2011-ին։ Ան Հոլլանտայի մէջ ալ ըրաւ առաջին անգամ ըլլալով Ամսթերտամի մէջ 26 Յունիս 2011-ին։ Ֆէյրուզին վերջին երեւնալը բեմի վրայ եղաւ Բլաթէայի մէջ Ժունի Հարէր Սախեր Դեկտեմբեր 2011-ին, ուր ան ունեցաւ 6 ելոյթներ 9-էն 23 Դեկտեմբեր 2011։

Տարաձայնութիւններ եւ Կարծեցեալ Քաղաքական Պատկանելութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

2008-ի ելոյթը Դամասկոսի մէջ ջղայնացան քանի մը իր սիրածները եւ բաւական Լիբանանցի քաղաքականներ որ բացատրեցին Սուրիա իբր «թշնամի երկրամասը գաղտնի ոստիկանի ոյժ Ուալիտ Ժումպլադ առաջնորդը Տուրզիի Յառաջդիմական Ընկերուարական Հաւաքոյթ, Ֆէյրուզին որ խաղցած է Սուրիական ձերքին տակ, մինչ այդ հաւաքոյթին անդամ Ագրամ Շեհայէպ ըսաւ որ անոնք որ Լիբանանը կը սիրեն չեն երգեր իրենց բանտարկեալներուն համար, 3 տասնամեակներ երկար Սուրիական մասը Լիբանանի։ Նաեւ Սուրիական հակառակող կազմակերպողները կոչեցին իրեն որ պոյքոթեն ելոյթը։ Այս եղաւ քաղաքական տագնապ Լիբանանի մէջ Սուրիոյ հետ եւ հակարակողներու միջեւ, ինչպէս նաեւ նորոգուած Սուրիական Կառավարութիւնը ինկաւ անհամաձայնութեան այն օրը որ բաւական ժողովուրդ բանտարկուեցան, որ մէջը կար հակադրող Րիատ Սէյֆ եւ ուրիշ 12 կազմակերպողներ հակա-կառավարութեան Դամասկոսի Յայտարարութիւնը։ Ֆէյրուզ ըսաւ Դամասկոսի համար որ Դամասկոս մշակութային մայրաքաղաք չէ այս տարուայ համար միայն, բայց պիտի մնայ արուեստի դերի օրինակ, մշակոյթի եւ վաուերականութիւն գալիք սերունդին։ Ան նաեւ ըսաւ կազմակերպողներուն մեծին որ վերադարձ էր իր երկրորդ տունը։ Սուրիացի մեկնաբան մը Այման Ապտլնուր եսաւ որ Ֆէյրուզ կը կատարէր կոր ելոյթները Սուրիացի ժողովուրդին եւ ոչ թէ անոնց մեծերուն։ Նոյնիսկ իր ամուսինին եղբայրը եւ իր առաջուայ գործընկերը Մանսուր Րահպանի նաեւ պաշտպանեց իր կարծիքը որ ելոյթներ կատարէ հոն, ըսելով որ նամակ մե սէր եւ խաղաղութիւն Լիբանանի կողմէ Սուրիայի[17][18][19]։

Չէ որ բաւական Րահպանի գործերէն Ասսին եղբայրը Մանսուր ետ գրած է, Յունիս 2010-ին, տարի մը ետք Մանսուրին մեռնելուն Յունուար 2009-ին, Լիբանանեան դատասրահը արգիլեց Ֆէյրուզին որ երգէ անոր երգերէն։ Այս դէպքը սկսաւ երբ Մանսուրի զաւակները դատ բացին Ֆէյրուզին երբ ան կատարեց "Ya'ish Ya'ish" երգը Գազինօ Տո Լիպանի մէջ։ Իբր արդիւնք, Ֆէյրուզ չի կրնար երգել այս գործերը առանց Մանսուրի զաւակներուն արտօնութիւնը առնէ։ Դատաստանի որոշումը բողոքութիւն ըրաւ որ ամբողջ աշխարհը պատասխանէ ինչ իր սիրածները ընկալեց իբր լրութիւն։ Հարիւրաւորներ ժողվեցան Ազգային Պէյրութի Թանգարանը, առաջնորդուած Արաբական արեուեստագետնէր, կը պարունակէր Եգիպտական դերասանուհի Իլհամ Շահին որ Լիբանան եկաւ որպէսզի այս ցոյցին։ Ան ամենէն մէծ արեուեստագէտ անձնաւորութիւնը ունի որ ան զբաղցուցած է միլլիոնաւոր մարդիկ տասնամեակներ։ Մենք չենք կրնար լուր մնալ այս դէպքին վրայ որ պատահեցաւ իրեն, եւ ոեւէ արուեստագէտներու։ Ֆէյրուզ ինծի համար օրէնքէն վեր է բարձր է։ Ան մօրը պէս է որ երբ սխալի կը ներենք իրեն, Շահին ըսաւ այս խօսքը։ Իան Պլաք գրեց Պահապան-ին մէջ նախատինքը իր լրութեանը վրայ յիշեցուցիչ է տարօրինակ արքայական որ ան դեր կը ներշնչէ շրջանին մէջ։ Տարբեր շարժումներ որ կը պարունակէ բողոքական ելոյթ մը Եգիպտոսի մէջ[20][21]։

Դեկտեմբեր 2013-ին Րիմա Րահպանի որ Ֆէյրուզի մօտ է եւ իր զաւակը որ իր հետը կ'ապրի, գրեց իր դիմատետրի էջին վրայ որ ոչ մէկը կրնայ իր մօրը մասին խօսիլ, եւ ան իր եղբօրը Զիատ Րահպանի քննադատեց որ Ֆէյրուզին քաշեց “the narrow alleys of Lebanese politics”։ Մէկ տարի Զիատ Րահպանիի ըսածները որ հրատարակուեցաւ, Ֆէյրուզի առաջացրած է որ մերժէ խօսիլ իր տղուն հետ[22]։

Ուղիղ Պտոյտներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆէյրուզ կատարած է բաւական երկիրներու մէջ՝ Սուրիա, Յորդանան, Իրաք, Քուէյթ, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ, Քաթար, Պահրէյն, Եգիպտոս, Թունիս, Ալճերիա, Մարոք, Ֆրանսա, Միացեալ Թագաւորութիւն, Զուիցերիա, Հոլլանտա[23], Յունաստան, Գանատա, Միացեալ Նահանգներ, Մեքսիքո, Պրազիլ, Արժանթին, Աւստրալիա, եւ իր Մայրենի տունը Լիբանան։ Ֆէյրուզ կատարած է Արքայական Ալպերդ Սրահին մէջ Լոնտոնին մէջ 1962-ին, Նիւ Եորքի Քարներժի Սրահը 1971-ին, Լոնտոնի Թալլատիում 1978-ին, Օլիմբիա Փարիզի մէջ 1979-ին, Լոնտոնի Արքայական Փառատօնին Սրահին մէջ 1986-ին, Շիրին Թատերասրահը Լոս Անճելոսի մէջ (1971, 1982 եւ 2003), Ճոհն Ֆ. Քեննետի Կեդրոն Կարելութեան Արուեստի Ուաշինկթոն Տ.Ս. ի մէջ (1981 եւ 1987), ուրիշ մարդոց հետ ալ։ Ֆէյրուզ արտադրած է արձանագրուած կատարելութիւններ համերգներու մէջ որ տարբեր երկիրներու մէջ ըրած է։ Ֆէյրուզ, Ասի եւ Մանսուր Արաբական Աշխարհի մէջ եղաւ ամենահռչակաւոր անձերը երաժշտութեան մէջ, եւ իրենց եղանակները տարածուած են Արաբական աշխարհը Եւրոպա, Ամերիկա եւ Աւստրալիա։

Ֆէյրուզին անհամար համերգները, քանի մը հատը պաշտօնապէս արձակուած են։ Դամասկոսի 1960-ին են, Օլիմփիա 1979-ի համերգը, Ամերիկեան Միացեալ Նահանգներ 1981, Ճարաշ 1983, Արքայական Փառատօնի Սրահ Լոնտոն 1986, ԱՄՆ-ի պտոյտ 1987, Պաալպաք 1998, Լաս Վեկաս 1999, Պէյթետտին 2000, Տուպայ 2001։ Գողցուած միւս երգերը.- Քուէթ 1966, Սուրիա եւ Եգիպտոս 1976, Օլիմփիա 1979, Աւստրալիա 1984, Սուրիա 1985, Նահրէյն 1987, Ֆրանսա 1988, Քուէթ 1989, Գահիրէ 1989, ԼՈնտոն 1994, Պէյրութ 1994 եւ մաս 4 Պէյթթետտինի համերգներ (2000-2003), մաս մը Տուպայի համերգներէն (1990-2006), Փարիզ 2002, Ամման 2004, Գանատա 2005, Sah Ennawm-էն մաս մը կատարած է Պէյրութ 2006-ին, Աթէնք 2007 եւ Պահրէյն 2008։ Յունիս 26, 2011-ին Ֆէյրուզ երգի ելոյթ ըրաւ Արքայական Թատերասրահին մէջ Ամսդրտամ։ Դեկտեմբեր 2011-ին, Ֆէյրուզ կատարեց 5 եոյթներ Բլաթէիա Թատերասրահ Սահել Ալմայի մէջ Լիբանան 9, 10, 16, 17 եւ 23 Դեկտեմբեր, ուր թատերասրահը կը բաւէ մօտաւորապէս 4000 մարդիկ։

Թատերական Գործեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երաժշտական գործերը Րահպանիներուն էր, Ֆէյրուզ Ասի եւ Մանսուր։ Րահպանի Եղբայրները արձակեցին 25 հռչակաւոր երգերու թատրոներ (20 հատ Ֆէյրուզին հետ) աւելի քան 30 տարուայ մէջ։ Ընդհանրապէս անոնք առաջին անձիկնէին որ արձակեցին աշխարհի-դասական Արաբական երաժշտական թատրոններ։ Երաժիշտները միացուցին պատմութեան գիծերը, երգին բառերը, եւ տրամախօսութիւնը, երաժշտական երգագրութիւն Լիբանանեան ձեւով դասական արեւմտացած եւ արեւելեան երգեր, ձայները եւ Ֆէյրուզին դերասանութիւնը։ Ֆէյրուզ խաղցաւ առաջնական դերերը երգիչներու եւ դերասաներու հետ Նասրի Շամսետտին, Ուատիհ Ալ Սաֆի, Անթուան Քերպաժ, Էլի Շուէյրի, Հուտա (Ֆէյրուզին պզտիկ քոյրը), Ուիլիըմ Հասուանի, Րաժա Պատր, Սիհամ Շամմաս, Ժորժէթ Սայէղ եւ ուրիշներ ալ։ Րահպանիներուն թատրոնները կը ներկայացնեն սէր եւ գիղղական կեանք, խնդալիք, փիլիսոփայական, եւ ատեններ ալ քաղաքական։ Երգերը որ երգած է Ֆէյրուզ թատրոնին մէջ եղած են հռչակաւոր եւ ծանօթ Լիբանանցիներուն եւ Արաբներուն աշխարհի չորս ծայրերուն մէջ։

Ֆէյրուզ-Րահպանի երգերը.-

  • Ayyam al Hassad (Days of Harvest – 1957)
  • Al 'Urs fi l’Qarya (The Wedding in the Village – 1959)
  • Al Ba'albakiya (The Girl from Baalbek) – 1961)
  • Jisr el Amar] (Bridge of the Moon – 1962)
  • Awdet el 'Askar (The Return of the Soldiers – 1962)
  • Al Layl wal Qandil] (The Night and the Lantern – 1963)
  • Biyya'el Khawatem (Ring Salesman – 1964)
  • Ayyam Fakhreddine (The Days of Fakhreddine – 1966)
  • Hala wal Malik (Hala and the King – 1967)
  • Ach Chakhs (The Person – 1968–1969)
  • Jibal Al Sawwan (Sawwan Mountains – 1969)
  • Ya'ich Ya'ich (Long Live, Long Live – 1970)
  • Sah Ennawm (Did you sleep well? – 1970–1971 – 2006–2008)
  • Nass min Wara' (People Made out of Paper – 1971–1972)
  • Natourit al Mafatih (The Guardian of the Keys – 1972)
  • Al Mahatta (The Station – 1973)
  • Loulou – 1974
  • Mais el Reem (The Deer's Meadow – 1975)
  • Petra – 1977–1978

Գրեթէ ամբողջ երգերը արձանագրուած են եւ վիտէօ-ի քաշուած են։ Անոնցմէ 18 հատը պաշտօնապէս արձակուած են ՍՏ ի վրայ 2 ՏՎՏ ի վրայ։

Ֆիլմերը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հեռատեսիլէն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Al Iswara (The Bracelet) (Ապարանջան)
  • Day'it El Aghani (Village of Songs) (Գիւղային երգերը)
  • Layali As'Saad (Nights of Happiness) (Գիշերնային Ուրախութիւնները)
  • Al Quds fil Bal (Jerusalem in my Heart) (Երուսաղէմը Սրտիս Մէջ)
  • Dafater El Layl (Night Memoirs) (Գիշերուայ Յիշատակները)
  • Maa Al Hikayat (With Stories) (Պատմութիւններով)
  • Sahret Hobb (Romantic Evening) (Ռոմանթիք Գիշեր)
  • Qasidat Hobb (A Love Poem), (Սիրային Բանաստեղծութիւն)

Դիսքօկրաֆի[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆէյրուզ ունի մեծ ցանկ մը շուրջ 1500 երգեր որմէ միայն մօտաւորապէս 800 հատը արձակուած են։ Անոր նաեւ հրաւիրուած են հեղինակաւոր շնորհքի եւ հեղինակներ տարիներու ընթացքին։ Շուրջ 85 Ֆէյրուզի ՍՏին, Գասէթէն պաշտօնապէս արձակուած են մինչեւ հիմա։ Գրեթէ ամէն երգերը որ ալպոմ եղած են Րահպանի Եղբայրները յօրինած են։ Նաեւ ձեւած երգեր են Ֆիլեմոն Ուեհպէյէն, Զիատ Րահպանիէն, Զաքի Նասսիֆէն, Մուհամմատ Ապտլ Ուահապէն, Նաժիպ Հանգաշէն եւ Մուհամմատ Մոհսէնէն։ Բաւական Ֆէյրուզին չ'արձակուած գործերէն 1950 ական եւ 1960 ական երեգերը յօրինուած են Րահպանի եղբայրներէն (կան չ'արձակուած երգեր ամենահիներէն Հալիմ Րումիէն)։ Ֆէյրուզ ալպոմը յօրինուած Եգիպտացի երաժիշտէ Րիատ Էլ Սունպադի (որ ան աշխատած է Ում Քալթումի հետ) արտադրուած է 1980-ին բայց կարծէս չէ արձակուած։ Նաեւ կան 15 չ'արձակուած երգեր որ յօրինուած են Ֆիլեմոն Ուեհպէէն եւ 24 չ'արձակուած երգեր Զիատ Րահպանիէն յօրինուած 1980-ականներուն։ Ֆէյրուզ արձակած է նաեւ ալպոմ մը Ֆոլքուէյ Րեգործ, հեղինակուած Լիբանան, Պաալպէքի Ժողովրդային Փառատօն։

Ձեւը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անոր կատարելներուն մէջ ան նուիրական եւ մելամաղձոտ է, բարձրախօսին վրայ անշարժ մնալով։ Նէիլ ՄաքՖարքուհարէն հարցուած հարցումը իր լրջութեան մասին, ան պատասխանած է որ ան մինչեւ հիմա բեմի վախ ունի:Ան կ'ըսէ որ կ'երգէի կարծէս թէ կ'աղօթէի[24]։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Fatma Aydemir, Sami Rustom: Libanesische Sängerin Fairouz: Die fremde Stimme, taz.de, 20. November 2014 (German)
  2. «Lebanese diva Fairuz's concert delights Syrian fans»։ Agence France-Presse։ January 28, 2009։ արտագրուած է՝ 2009-09-28 
  3. Khaled Yacoub (January 28, 2008)։ «Lebanese diva arouses emotion, controversy in Syria»։ Reuters։ արտագրուած է՝ 2009-09-28 
  4. Sami Asmar (Spring 1995)։ «Fairouz: a Voice, a Star, a Mystery»։ Al Jadid։ արտագրուած է՝ 14 January 2010 
  5. Boulos Sargon (1981)։ Fairouz – Legend and Legacy։ Forum for International Art and Culture։ արտագրուած է՝ 14 January 2010 
  6. «Fairuz – Ambassadrice des Etoiles»։ Norient։ July 21, 2001։ արտագրուած է՝ 2008-03-21 
  7. Simon Broughton, Mark Ellingham, Richard Trillo, խմբգր․ (1999)։ World music: the rough guide. Africa, Europe and the Middle East, Volume 1։ Rough Guides։ էջ 393։ ISBN 9781858286358 
  8. «Mansour Rahbani: Obituary»։ The Telegraph։ February 8, 2009 
  9. «Fairouz info»։ Fanoos.com։ 1935-11-21։ արտագրուած է՝ 2012-02-04 
  10. 10,0 10,1 Neil Macfarquhar (18 May 1999)։ «This Pop Diva Wows Them in Arabic»։ New York Times։ արտագրուած է՝ 2 May 2010 
  11. Andrew Hammond (2007)։ Popular Culture in the Arab World: arts, politics, and the media (Illustrated հրտրկթն․)։ American University in Cairo Press։ էջ 169։ ISBN 9789774160547 
  12. Christopher Stone (October 1, 2007)։ «"Our Eyes Travel to You Everyday" – The place of Jerusalem in the works of Fairouz and the Rahbani Brothers»։ ArteEast Quarterly 
  13. Christopher Reed Stone (2008)։ Popular culture and nationalism in Lebanon: the Fairouz and Rahbani nation։ Routledge։ էջ 147։ ISBN 9780203939321 
  14. Atallah Samir (30 November 2005)։ «"سبعون" البنت السريانية التي جاءت من ماردين»։ An-Nahar։ արտագրուած է՝ December 28, 2012 
  15. أبو فخر, صقر (2007), الدين والدهماء والدم: العرب وإستعصاء الحداثة, Beirut: المؤسسة العربية للنشر والدراسات, p. 274, ISBN 978-9953-36-946-4, https://books.google.am/books?id=kWZgujJL_F8C&lpg=PP1&pg=PT275#v=onepage&q=%D9%81%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%B2%20&f=false 
  16. Raed Rafei (15 July 2007)։ «Haunted by her songs of love, peace»։ Los Angeles Times։ արտագրուած է՝ 14 January 2010 
  17. 17,0 17,1 Sinjab, Lina (7 February 2008)։ «Lebanese diva opens Syrian hearts»։ BBC։ արտագրուած է՝ 31 January 2015 
  18. 18,0 18,1 Blanford, Nicholas (28 January 2008)։ «Fairouz fans angry over the diva's concert in Syria»։ The Christian Science Monitor։ արտագրուած է՝ 31 January 2015 
  19. Oweis, Khaled Y. (28 January 2008)։ «Lebanese diva arouses emotion, controversy in Syria»։ Reuters։ արտագրուած է՝ 31 January 2015 
  20. Black, Ian (29 July 2010)։ «Fans lend their voices to Fairouz, the silenced diva»։ The Guardian։ արտագրուած է՝ 31 January 2015 
  21. Ganz, Jacob (30 July 2010)։ «Royalty Dispute May Silence Fairouz»։ NPR։ արտագրուած է՝ 31 January 2015 
  22. Bassem Mroue (January 1, 2014)։ «Singer Fairouz dragged into Lebanon’s political fray»։ The National։ արտագրուած է՝ August 4, 2015 
  23. Blok Arthur (27 June 2011)։ «Fairuz wows Amsterdam»։ NOW Lebanon։ արտագրուած է՝ 30 June 2011։ «Holland Festival organizers were literally glowing with pride as legendary singer Fairuz stepped on stage on Sunday night at Amsterdam’s Royal Theater Carré.» 
  24. Chapter 3 of The Media Relations Department of Hizbollah Wishes You a Happy Birthday: Unexpected Encounters in the Changing Middle East, Neil MacFarquhar. New York: Public Affairs Books, 2009. ISBN 978-1-58648-635-8

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]