Մարիամ Ասլամազեան

Jump to navigation Jump to search
Մարիամ Ասլամազեան
Mariam Aslamazian.jpg
Ծնած է 20 Հոկտեմբեր 1907(1907-10-20)[1]
Ծննդավայր Գիւմրի
Մահացած է 16 Յուլիս 2006(2006-07-16) (98 տարեկանին)
Մահուան վայր Մոսկուա, Ռուսիա
Ազգութիւն հայ
Քաղաքացիութիւն Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Flag of Russia.svg Ռուսիա
Կրթութիւն Ի. Ե. Ռեպինի անվան գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ինստիտուտ
Մասնագիտութիւն նկարչուհի
Ժանր դիմապատկեր
Պարգեւներ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ «Աշխատանքային գերազանցության համար» մեդալ «1941-1945-ականներու Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնուէր աշխատանքի համար» մետալ և Բարեկամության շքանշան
Mariam Aslamazian Ուիքիպահեստին մէջ

Մարիամ Արշակի Ասլամազեան (ռուս.՝ Асламаз́ян Мариа́м Арша́ковна; անգլ.՝ Mariam Arshaki Aslamazian), 20 Հոկտեմբեր1907 – 16 Յուլիս 2006) Սովետական շրջանի հայ գծագրիչ մը, ճանչցուած իբր ՀԽՍՀ Ժողովուրդի Գծագրիչ (1965) եւ ԽԱՀՄ Ժողովուրդի Գծագրիչ (1990):

Ծնած է Ալեքսանդրափոլ (արդի Գիւմրի), Ասլամազեան յաճախ համարուած է իբր «հայ Ֆրիտա Քալոն»[2] իր յատուկ հայկական մշակոյթի նկարագրումներով, իր բաց եւ արդի գոյներով, անձնական ոճով, եւ ինքնադիմանկար կտորները, ուր հագած է հայկական մշակութային տարազներ: Ան վայելած է յաջող անկախ գործունէութիւն մը իբր կին արուեստագէտ, ոլորտի մը մէջ ուր ընդհանրապէս արական սէռի պատկանող արուեստագէտները կը յաջողէին:

Ասլամազեանը Ստեփան Աղաճանեանի եւ Քուզմա Փէթրով-Վոտքինի աշակերտը եղած է: Ջրոտ գոյները, տափակացած տարածութիւնը եւ զարդարուած մոթիֆները Ասլամազեանի գծանկարներուն մէջ յաճախ կ'արտացոլան տարբեր ազդեցութիւններ, ինչպէս արեւմտեան արդիական արուեստագէտներ Անրի Մաթիս եւ Փոլ Սէզան, ինչպէս նաեւ հայ յառաջապահ Մարտիրոս Սարեան: Ան նաեւ գծագրած է ընկերվար-իրապաշտ գործեր, որ պարտադիր էր Խորհրդային միութեան արուեստագէտներուն օրին, ամէնէն ծանօթ գործը Հերոսին Վերադարձը (1943), որուն համար ստացած է Կովկասի Պաշտպանութեան Մետալը:[3]

Ասլամազեան արժանացած է յաջողութեան իր ասպարեզի ընթացքին Խորհրդային Միութեան մէջ, ստանալով լաւ ճանաչում պաշտօնական կայաններէ: Ստացած է նիւթական աջակցութիւն Արուեստագէտներու Միութենէն ճամբորդելու համար տարբեր երկիրներ, ինչպէս Ալժերիա, Արժանթին, Պելճիքա, Չինաստան, Գերմանիա, Ֆրանսա, Հնդկաստան, Իտալիա, Ճափոն, Մատակասքար, Սպանիա, Շուէտ, Հոլանտա, Եգիպտոս, Սուրիա եւ Եուկոսլավիա:[4] 1957ին, Սովետական կառավարութիւնը զինք Հնդկաստան կը հրաւիրէ որպէսզի Ասլամազեան օգնէ երկու պետութիւններու դիւանագիտական կապերը ամրացնելու ընթացքը:[5] Ճամբորդութեան վերջաւորութեան ունեցաւ նաեւ անձնական ցուցահանդէս մը, ուր իր գծանկաները ցուցադրուեցան: Հիւրերէն էին նաեւ Ինտիրա Կանտի, որուն նաեւ գածգրած էր Ասլամազեանը: Այս եւ յետեւող երեք ճամբորդութիւնները (1970, 1973, եւ1975 թուականներուն) շատ կարեւոր դեր խաղացին Սովետա-Հնդկական դիւանագիտական կապերու ամրացման:[6]

Ասլամազեան Քոյրերու Պատկերասրահը, որ կը գտնուի երկու քոյրերուն ծննդավայրը, ունի հսկայ ժողովածու մը իրենց գործերէն, մանաւանդ իւղաներկ եւ սերամիք, որոնք տեւական ցուցադրութեան համար դրուած են այնտեղ: Մարիամի քոյրը, Երանուհի Ասլամազեան, նաեւ արուեստագէտ մըն էր: Ասլամազեանի գործերը նաեւ տեւական ձեւով կը ցուցադրուին Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահին[7] եւ Տըրֆնըր Ճուտայքա Թանգարանին (Նիւ Եորք) մէջ:[8]

Ասլամազեան կը մահանայ Մոսկուայի մէջ եւ մարմինը կը տեղափոխուի Երեւանի Կոմիտասի Անուան Պանթէոն: Վերջերս Ասլամազեանի գործերուն շուրջ ծագած է հետաքրքրութիւն, եւ իր գործերը մասնակցած են արդի ցուցահանդէսներու:[9]

Ստեղծագործութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • «Կոլտնտեսուհի Ծաղիկը», 1956, Էսթոնիայի Կերպարուեստի Թանգարան, Թալլին
  • «Գառնիի բնանկար», 1956, Մոսկուա
  • «Հիւրընկալութիւն», 1957, Արեւելքի Ժողովուրդներու Արուեստի Թանգարան, Մոսկուա
  • «Հայուհի», 1959, զարդարուած ափսէ, Ռուսական թանգարան, Սեն Փեթերսպուրկ
  • «Հին հայկական պղնձէ ամանեղէն», 1982
  • «Մանուշակներ եւ հին հայկական սպասք», 1984
  • «Ինքնանկար կարմիր զգեստով», 1985
  • «Սլաքավարի դիմանկարը»,1935
  • «Իմ Լենինկրատեան արուեստանոցը»,1940
  • «Հայաստանի ծխախոտա-գործուհիներ»,1940
  • «Քրտուհին»,1940
  • «Զանգեզուրցի հայուհին»,1940
  • «Հին հայկական տան ներքինը»,1942
  • «Վճռական մարտի հանուն Հայրենիքի»,1942
  • «Գրող Է. Խոջիկի դիմանկարը»,1943
  • «Ապարանցի աղջիկը»,1943
  • «Աշնանային ծաղիկներ»,1946

Պատկերասրահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Pilosyan, Syuzanna (2007). Mariam Aslamazian. Amrots Publishing. 978-99941-31-49-5.
  • Bown, Matthew Cullerne (1993). "Painting in the non-Russian Republics". In Art of the Soviets: Painting, Sculpture and Architecture in a One-party State, 1917-1992. Manchester University Press. 978-0719037351.

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. RKDartists
  2. Mirror-Spectator The Armenian (2018-08-17)։ «The Armenian Frida Kahlo: On Mariam Aslamazyan's 110th Anniversary»։ The Armenian Mirror-Spectator (en-US)։ արտագրուած է՝ 2019-07-18 
  3. «Mariam Aslamazyan»։ www.aslamazyanmuseum.com։ արտագրուած է՝ 2019-07-18 
  4. «Асламазян, Мариам Аршаковна» (ռուսերէն), Википедия, 2018-11-11, https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8F%D0%BD,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%90%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0&oldid=96238913, վերցված է 2019-07-18 
  5. (անգլերէն) 'Three Monologues', https://www.facebook.com/aslamazyanmuseum/videos/1440400922723084/ 
  6. «india-armenia | Sunny India of the Aslamazyans-An Exhibi»։ Indo-Armenian Friendship Հնդկաստան India Caucasus, Armenians in India (անգլերեն)։ արտագրուած է՝ 2019-07-18 
  7. «Painting - Armenian - Collection - National Gallery of Armenia»։ www.gallery.am։ արտագրուած է՝ 2019-07-18 
  8. «Aslamazian, Mariam»։ artathhar.pastperfectonline.com։ արտագրուած է՝ 2019-07-28 
  9. Sputnik։ «Двадцать лет спустя: в Москве выставлены "солнечные" картины Мариам Асламазян»։ Sputnik Армения (ռուսերէն)։ արտագրուած է՝ 2019-07-18 

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]