Պարսելոնա-Էլ Փրաթ Միջազգային Օդակայան
Aeroport de Barcelona – el Prat | |||
|---|---|---|---|
| |||
| ԻԱԹԱ՝ none ԻՍԱՕ՝ none | |||
| Ամփոփում | |||
| Օդակայանի տեսակ | միջազգային օդանաւակայան | ||
| Սեփականատէր | ENAIRE | ||
| Կը ծառայէ | Քաթալոնիա | ||
| քոորտինադներ | 41°17′49″N 2°04′42″E / 41.29694°N 2.07833°E | ||
| Տեղական ժամանակ | UTC UTC 0 | ||
| Աշխատանքի ժամերը | շուրջօրեայ | ||
| Կայք | |||
| Վիճակագրութիւն (2017) | |||
| Ճամբորդներու թիւ | ▲ 47,284,500 | ||
.jpg)
Պարսելոնա-Էլ Փրաթ օդակայան (քաթ.՝ Aeroport de Barcelona – el Prat, սպ.՝ Aeropuerto de Barcelona-El Prat), ծանօթ է նաեւ իբրեւ Էլ Փրատի միջազգային օդակայան[1][2]:
Կը գտնուի Քաթալոնիոյ ինքնավար համայնքի մայրաքաղաք Պարսելոնայի կեդրոնէն 12 քմ հեռաւորութեան վրայ գտնուող Էլ Փրաթ տէ Լէոպրեկաթ բնակավայրին մէջ[3]։
Կը համարուի Սպանիոյ երկրորդ մեծագոյն օդակայանը՝ Ատոլֆ Սվարէսի անուան Մատրիտ Պարախաս միջազգային օդակայանէն ետք։
Երթեւեկութեան աշխուժութեամբ՝ Պարսելոնայի օդակայանը Եւրոպայի մէջ կը դասուի եօթներորդ տեղը՝ Լոնտոնի, Փարիզի, Ամսթերտամի, Ֆրանքֆուրթի, Պոլսոյ եւ Մատրիտի օդակայաններէն ետք։
Պարսելոնա-Մատրիտ օդային փոխադրամիջոցը, որ կը ճանչցուի «Pont Aeri» (քաթալաներէն) կամ «Puente Aéreo» (սպաներէն) անուններով, բառացիօրէն կը նշանակէ «Օդային Կամուրջ»։ Մինչեւ 2008, այս գիծը աշխարհի ամէնէն զբաղուն օդային երթուղին էր՝ 2007-ին արձանագրելով շաբաթական թռիչքային գործողութիւններու ամէնէն բարձր թիւը՝ 971 թռիչք։[4]
2016-ին, Պարսելոնայի օդակայանը կ'ընդունի 44.1 միլիոն ուղեւոր, որ շուրջ 11.2 տոկոսով կը գերազանցէր նախորդ տարուան՝ 2015-ի ցուցանիշին[5]: Օդակայանը գլխաւորաբար կը ծառայէ ներքին եւրոպական ուղղութիւններով, ինչպէս նաեւ կը կազմակերպէ թռիչքներ դէպի Հիւսիսային (Միացեալ Նահանգներ, Քանատա) եւ Հարաւային Ամերիկա (Արժանթին, Պրազիլ, Քոլումպիա, Փերու), Մերձաւոր Արեւելք (Իսրայէլ, Լիբանան, Յորդանան, Իրան, ԱՄԷ, Քաթար), Ասիա (Չինաստան, Հարաւային Քորէա, Սինկափուր, Հոնկ Գոնկ, Փաքիստան) եւ Ափրիկէ (Ալճերիա, Եգիպտոս, Մարոք, Թունիս, Կամպիա, Եթովպիա, Սենեկալ):
21 Դեկտեմբեր 2018-ին, օդակայանը Սպանիոյ կեդրոնական կառավարութեան կողմէ կը վերանուանուի իր ներկայ անունով՝ ի պատիւ ներկայ սպանական Սահմանադրութեան ներքեւ պաշտօնավարած առաջին Քաթալան նախագահին՝ Ժոզէֆ Թարրատելլասի (Josep Tarradellas)։ Այս որոշումը լայն քննադատութեան կ'արժանանայ «Generalitat de Catalunya»ի եւ անկախական շրջանակներու կողմէ, որովհետեւ իրենց հետ նախապէս խորհրդակցութիւն չէր կատարուած[6]։
Պատմութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Պարսելոնայի առաջին օդակայանը, որ կառուցուած է Էլ Ռոմոլարի մէջ, հիմնուած է 1916-ին։ Սակայն անիկա երկար հեռանկար չունէր, որովհետեւ երկու տարի ետք կը կառուցուի նոր օդակայան մը՝ աւելի զարգացած ենթակառուցուածքներով։
Օդակայանին սպասարկող առաջին ինքնաթիռը եղած է «Groupe Latécoère» ընկերութեան ֆրանսական արտադրութեամբ «Salmson 300» օդանաւը, որ իր առաջին չուերթը կատարած է Թուլուզէն դէպի Քազապլանքա։
- 1927-էն սկսեալ գործած է ծրագրաւորուած առեւտրական ծառայութիւն[7]։
- 1948-ին կը ստեղծուի Պարսելոնայի օդակայանի թռիչքուղին եւ ճիշդ նոյն տարին ալ իր ծառայութիւնները հոն կը գործարկէ առաջին օտարերկրեայ օդընկերութիւնը՝ «Pan American World Airways»ը, որ առաջին չուերթով Լիզպոնէն կը մեկնի դէպի ընկերութեան գլխաւոր կեդրոնը՝ Նիւ Եորք։
- Նոյն տարուան 4 Նոյեմբերին կը սկսի առաջին ներսպանական չուերթներու ձեւաւորումը եւ Պարսելոնայի օդակայանը կը կապուի Մատրիտի Պարախաս օդակայանին հետ։
- 1963-ի օդակայանէն օգտուող քաղաքացիներուն թիւը կը հատէ մէկ միլիոնի շեմը։
- 1965-ին կը կառուցուի հսկիչ աշտարակ մը, իսկ 1968-ին՝ կը բացուի նոր կայան մը, որ մինչեւ օրս կը գործէ[8]։
- 3 Օգոստոս 1975-ին «Pan American World Airways»ը կը սկսի իրականացնել հերթական ծառայութիւնը Պարսելոնայի, Լիզպոնի եւ Նիւ Եորքի միջեւ՝ Boeing 747-ի գործարկմամբ։
- 1976-ին կը կառուցուի նոր կայան մը՝ յատուկ ներպիրենեան օդային ծառայութիւններու եւ բեռնափոխադրումներու համար, որ կը ներառէր նաեւ փոստային եւ օդային բեռներու փոխադրութեան ծառայութիւններ։
- 1977-ին Պարսելոնա-Էլ Փրատ միջազգային օդակայանը կ'ընդունի 5 միլիոն ուղեւոր։
- 1992-ին Ամառնային ողիմպիական խաղերը կը ժամանեն Պարսելոնա եւ օդակայանը կը ստանձնէ արտասահմանեան բազմահազար պատուիրակներու, հիւրերու եւ երկրպագուներու ժամանման ողջ ծանրութիւնը։
- 1992-ին կը բացուի նոր հսկիչ աշտարակ մը, որ հետագային՝ 2006-ին, կը փոխարինուի աւելի արդիական հսկիչ աշտարակով մը։
- 2009-ին կը բացուի առաջին կայանը, որ մինչեւ օրս կը համարուի ամէնէն ծանրաբեռնուած ենթակառոյցը։ Այսօր, չուերթներու 70%-ը կ'իրականացուի ուղեւորակայան 1-ի միջոցով։
- 1999-էն ետք, օդային երթեւեկութիւնը կտրուկ անկում կ'ապրի։ Օդային ինքնաթիռի ոլորտային ճգնաժամը պայմանաւորուած էր Ժիրոնայի եւ Ռեուսի կանոնադրութեան բազմաթիւ չուերթներով, որոնց թռիչքուղիի վերջնական կանգառը Էլ Փրատն էր։
- 2005-էն ետք, Էլ Փրատը կը դառնայ Սպանիոյ թիւ երկու օդակայանը։
Ուղեւորակայաններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Նոր Ուղեւորակայան 1-ը պաշտօնապէս բացուած է 16 Յունիս 2009-ին։
Անիկա կը տարածուի 545,000 քառակուսի մեթր մակերեսի վրայ։
Այսօրուան թռիչքներուն շուրջ 70 առ հարիւրը կը գործէ Ուղեւորակայան 1-էն։
Նախկին A, B եւ C ուղեւորակայանները այժմ կը կոչուին համապատասխանաբար ուղեւորակայան 2A, 2B եւ 2C։
1999-էն ետք արձանագրուած օդային փոխադրութիւններու կտրուկ նուազումին եւ 2001-ի օդագնացութեան ոլորտի ճգնաժամին հետեւանքով, Ժիրոնայէն եւ Ռէուսէն իրականացուող բազմաթիւ «չարթըր» թռիչքներ կը փոխադրուին Էլ Փրաթ օդակայան, ինչ որ օդակայանին կը նպաստէ յաղթահարելու այդ դժուար շրջանը։
1 Փետրուար 2014-ին, Պարսելոնա-Էլ Փրաթը կը դառնայ Սպանիոյ առաջին օդակայանը, որ ամէնօրեայ թռիչք կը ստանայ «Էյրպաս A380-800» օդանաւով՝ «Էմիրէյթս» ընկերութեան Տուպայի Միջազգային օդակայան ուղղութեամբ երթուղիին վրայ։ «Էմիրէյթս» հետագային կը սկսի նաեւ երկրորդ ամէնօրեայ թռիչք մը, որ նոյնպէս կը սպասարկուի A380-800 օդանաւով։
«Ինթըրնեշընըլ Էըրլայնզ Կրուփ» (IAG) ընկերութիւնը Դեկտեմբեր 2016-ին կը յայտարարէ, որ 2017-ի ամառուընէ սկսեալ Պարսելոնայէն թռիչքներ կ'իրականացնէ դէպի Միացեալ Նահանգներ, Լատին Ամերիկա եւ Ասիա։ «Պրիթիշ Էյրուէյզ», «Իպերիա», «Վուելինկ» եւ «Էյր Լինկուս» ընկերութիւններէն կազմուած «IAG»ն կը ստեղծէ «Լեւըլ» օդանաւային ընկերութիւնը, որ «Նորվիժըն»էն ետք երկրորդ ցած գինով հեռաւոր թռիչքներ առաջարկող ընկերութիւնն էր Քաթալոնիոյ մայրաքաղաքէն։
Դեկտեմբեր 2016-էն ի վեր, Պարսելոնայի օդակայանը կը սկսի իրականացնել չուերթներ նաեւ դէպի Լատին Ամերիկա եւ Ասիա։
Յունիս 2017-էն սկսեալ, թռիչքներ կը յայտարարէ դէպի Լոս Անճելըս, Օքլընտ, Փունթա Քանա եւ Պուէնոս Այրէս։
14 Հոկտեմբեր 2019-ին օդակայանը կը դառնայ բողոքողներու առաջին թիրախը՝ Քաթալոնիոյ անկախութեան առաջնորդներու դատավարութեան վճիռէն ետք։ Առաւօտեան, «Տեմոքրաթիք Ցունամի» շարժումին կոչով, հազարաւոր մարդիկ կը հաւաքուին օդակայանի բոլոր մուտքերուն եւ սրահներուն մէջ՝ խափանելով բնականոն գործունէութիւնը։ Քաթալոնական ոստիկանութիւնը կը հրամայէ դադրեցնել բոլոր փոխադրամիջոցներու ծառայութիւնները՝ ներառեալ ինքնաշարժային հանրակառքերը, մեթրոն եւ երկաթուղին, որպէսզի կանխուի ցուցարարներու նոր հոսքը։
Գլխաւոր մուտքի C-32 մայրուղիին շրջափակումը, ուր մարդիկ ոտքով կը շարժէին օդակայանի ուղեւորակայաններուն եւ քաղաքի կեդրոնին միջեւ, անհասանելի կը դարձնէ այլ ծառայութիւնները։
«Սիվիլ Կուարտիա»յի, Ազգային ոստիկանութեան եւ «Մոսոս տ’Էսքուատրա»յի յատուկ ուժերու միջամտութիւնը՝ ցուցարարները հեռացնելու նպատակով, պատճառ կը դառնայ բախումներու, որոնց հետեւանքով տասնեակ մարդիկ կը վիրաւորուին։ Կազմակերպիչները, ընկերային ցանցերու միջոցով, գիշերուան ընթացքին կը դադրեցնեն շարժումը, սակայն խափանումները կը շարունակուին։
14 Հոկտեմբերին աւելի քան հարիւր թռիչք կը չեղարկուի, իսկ հիմնական փոխադրող «Վուելինկ» ընկերութիւնը կը յայտարարէ, թէ յաջորդ օրուան համար եւս շուրջ քսան թռիչք պիտի չեղարկուէր[9]։
Ուղեւորական 2-ն բաժնուած է իրարու կապուած երեք բաժիններու՝ Ուղեւորական 2A, 2B եւ 2C։ Ուղեւորական 2B-ն համալիրին մէջ այսօր ալ գործածուող ամէնէն հին բաժինն է 1968-էն ի վեր։
Ուղեւորական 2A-ն եւ 2C-ն աւելցուած են օդակայանի կարողականութիւնը ընդլայնելու նպատակով՝ նախքան քաղաքին մէջ տեղի ունեցած 1992-ի Ամառնային Ողիմպիական խաղերը։ Այս ընդարձակման նախագիծը եւս մշակուած է ճարտարապետ Ռիքարտօ Պոֆիլի (Ricardo Bofill) կողմէ։
Այս Ուղեւորականը գլխաւորաբար կը գործածուի ցած ծախսով օդանաւային ընկերութիւններու կողմէ, թէեւ կան նաեւ ամբողջական ծառայութիւն մատուցող քանի մը օդանաւային ընկերութիւններ, որոնք հոսկէ կը գործեն։
2009-ին Ուղեւորական 1-ի բացումէն ետք, Ուղեւորական 2-ն գրեթէ դատարկ մնացած էր, մինչեւ որ օդակայանի վարչութիւնը կը նուազեցնէ վայրէջքի վճարումները՝ ցած ծախսով եւ շրջանային փոխադրողներ ներգրաւելու նպատակով։ Թէեւ այս քայլը որոշ չափով կը նպաստէ Ուղեւորականին վերակենդանացման, համալիրը տակաւին շատ հեռու է իր ամբողջ կարողականութեամբ գործելէ, իսկ Ուղեւորական 2A-ն ներկայիս չի գործածուիր մեկնող չուերթներու համար։
Ուղեւորական 2C-ն կը ծառայէ միայն «easyJet»ի եւ «easyJet Switzerland»ի թռիչքներուն։ Միացեալ Թագաւորութիւն եւ Շենկենի գօտիէն դուրս գտնուող այլ ուղղութիւններու չուերթները կը գործածեն M դարպասները, մինչդեռ Շենկենի գօտիի ուղղութիւններու չուերթները կը մեկնի R դարպասներէն։
Ուղեւորական 2B-ն հիմնականօրէն կը գործածուի «Ryanair»ի [10]եւ այլ ընկերութիւններու, ինչպէս՝ «Transavia»ի կողմէ։
Ուղեւորական 2A-ն յարմարեցուած է մեծ օդանաւերու սպասարկութեան համար, ինչպիսին է «Boeing 777»-ը։
Ուղեւորականը բաժնուած է նաեւ դարպասային գօտիներու. Շենկենի գօտիի ուղղութիւններու թռիչքները կը գործածեն U դարպասները, իսկ Շենկենի գօտիէն դուրս ուղղուող թռիչքները՝ W եւ Y դարպասները։
Ծառայութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Պարսելոնա-Էլ Փրատ միջազգային օդակայանին Միջմայրցամաքային կապերը վերջին տարիներուն զգալի քանակութեամբ ուղեւորափոխադրումներ չեն յառաջացուցած:
Թուաքանակի հետ կապուած աճը սկսած է ԻԱ. դարու սկիզբը եւ զգալիօրէն ընդարձակուած վերջին տարիներուն։
Օր ըստ օրէ զգալիօրէն կ'աճի հանգստեան եւ զբօսաշրջային նպատակներով օդային փոխադրումներու ծաւալները։ Համեմատաբար աւելի ցած գիներով օդային ընկերութիւններ են «Ryanair», «EasyJet», «Norwegian Air» միջազգային, «EasyJet Switzerland», «Wizz Air» and «Transavia.com»ը։
Սեպտեմբեր 2010-ին օդակայանին մէջ հիմնուած է թռիչքային նոր հիմք[11]:
Օդակայանը ունի 3 օդուղի, որոնցմէ երկուքը կ'իրականացուին զուգահեռ կարգով։
Օդակայանը կը հանդիսանայ Քաթալոնիոյ եւ Սպանիոյ թագաւորական կառավարութեան միջեւ կառավարման եւ վերահսկողութեան քաղաքականութեան քննարկման առարկայ՝ «Aena»-ի (օդակայանի կառավարիչ) եւ տարբեր օդային ընկերութիւններու մասնակցութեամբ: Հակասութեան մէկ մասը կը վերաբերի օդակայանի ստեղծման բացառութիւններուն եւ «Aena»ի ցանցի միւս օդակայաններու նկատմամբ առաւելութիւններուն՝ արտաքին ներդրումներու տեսանկիւնէն։
Վիճակագրութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Հիմնական ուղիներ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]| Վարկանիշ | Օդային ուղի | Ուղեւորներու քանակ |
|---|---|---|
| 1 |  Սպանիա |
17,174,966 |
| 2 |  Ուքրանիա «EasyJet» |
3,143,891 |
| 3 |  Նորվեկիա «Norwegian Air Shuttle» |
1,586,744 |
| 4 |  Գերմանիա «Lufthansa» |
1,425,433 |
| 5 | Սպանիա «Iberia» |
1,338,263 |
| 6 | Սպանիա «Air Europa» |
1,052,286 |
| 7 | Ուքրանիա «British Airways» |
843,648 |
| 8 |  Ֆրանսա «Air France» |
777,655 |
| 9 |  Հունգարիա «Wizz Air» |
768,044 |
| 10 | Նիտերլանտներ «KLM» | 574,985 |
| 11 | Նիտերլանտներ «Transavia» | 572,902 |
| 12 | Փորթուկալ «TAP Air Portugal» | 555,243 |
| 13 | Գերմանիա «Eurowings» |
542,492 |
Ամէնէն խճողուած ուղեւորագիծեր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]| Հ․ | օդակայան | Ուղեւորներ |
|---|---|---|
| 1 | Մեծն Բրիտանիա Լոնտոնի Գեթվիք օդակայան | 1,460,914 |
| 2 | Նիտերլանտներ Ամսթերտամի միջազգային օդակայան | 1,363,965 |
| 3 | Ֆրանսա Փարիզի Շառլ տը Կոլի անուան օդակայան | 1,290,861 |
| 4 |  Իտալիա Լէօնարտօ տա Վինչիի անուան միջազգային օդակայան | 1,225,979 |
| 6 | Ֆրանսա Փարիզի Օրլի օդակայան | 1,163,701 |
| 5 | Գերմանիա Ֆրանքֆորթի օդակայան | 937,469 |
| 7 | Պելճիքա Պրուքսելի օդակայան | 927,483 |
| 8 | Գերմանիա Միունիխի օդակայան | 837,259 |
| 13 | Փորթուկալ Լիզպոնի օդակայան | 836,924 |
| 10 | Իտալիա Մալպենսա օդակայան | 758,520 |
| 9 | Մեծն Բրիտանիա Հիտրու օդակայան | 684,967 |
| 11 |  Զուիցերիա Զիուրիխի օդակայան | 649,719 |
| 12 | Զուիցերիա Ժընեւի օդակայան | 637,998 |
| 15 | Տապլինի օդակայան | 572,623 |
| 14 | Մեծն Բրիտանիա Լիութոնի օդակայան | 507,191 |
Աղբյուր՝ Aeroport de Barcelona, AENA |
|
|
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ «"Orden FOM/1508/2011, de 18 de mayo, por la que se modifica la denominación oficial del Aeropuerto de Barcelona". BOE.»
- ↑ «Barcelona-El Prat Airport - Official website - Aena.es»։ www.aena-aeropuertos.es։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2014-11-04-ին
- ↑ «EUROCONTROL basic. Eurocontrol.int. Retrieved on 4 October 2011.»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 17 October 2008-ին
- ↑ ««Air passenger transport in Europe in 2007»։ eurostat.eu»
- ↑ Romero Álvaro (2014-04-17)։ «Why the train in Spain is more popular than the plane»։ El País։ ISSN 1134-6582
- ↑ Վերանուանում
- ↑ Aomd88։ «Airline memorabilia: Alas de la República : CLASSA + LAPE (1934)»։ Airline memorabilia
- ↑ «Barcelona-El Prat Airport - Official website - Aena.es»։ www.aena.es
- ↑ 2010-էն Ի Վեր
- ↑ Գործածութիւն
- ↑ «IAG operará vuelos ‘low cost’ de largo radio desde El Prat a partir de junio»։ La Vanguardia