Ուիլիըմ Սարոյեան

Jump to navigation Jump to search
Ուիլիամ Սարոյեան
Saroyan Portrait2ab.jpg
Ծնած է 31 Օգոստոս 1908
Ծննդավայր Ֆրէզնօ
Մահացած է 18 Մայիս 1981
Մահուան վայր Ֆրէզնօ, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Քաղաքացիութիւն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն Ամերիկահայ
Երկեր Քու կեանքիդ ժամանակը, Անունս Արամ է եւ Մարդկային Կատակերգութիւն
Մասնագիտութիւն Թատերագիր, վիպագիր, գրող եւ բանաստեղծ
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Academy Award for Best Story Փիւլիցըր Մրցանակ
Անդամութիւն Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
Ամուսին Քերոլ Կրէյս
Երեխաներ Լիւսի Սարոյեան, Արամ Սարոյեան
Ստորագրութիւն
William Armenaki Saroyan signature.svg

Ուիլիըմ Սարոյեան (Արամ Գարաօղլանեան) (31 Օգոստոս 1908, Ֆրէզնօ - 18 Մայիս 1981, Ֆրէզնօ[1]), ամերիկահայ գրող, թատերագիր, վիպագիր եւ բանաստեղծ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Սարոյեան ծնած է 1908-ին, ԱՄՆ-ի Քալիֆորնիա նահանգի Ֆրեզնօ քաղաքը, հայ ներգաղթեալի ընտանիքի մը մէջ։ 3 տարեկանին, հօր մահէն ետք, եղբայրներուն հետ յայտնուած է մանկատան մը մէջ եւ միշտ երազած է գրող դառնալ: Իր ապրուստը ապահովելու համար մանուկ հասակէն սկսած է աշխատիլ, եղած է թերթավաճառ, հեռագրատան ցրուիչ, լրագրող։ Ան շատ մեծ կարօտ ունեցած է իր հօրենական ծննդավայրը տեսնելու (այս փափաքը իրականացուցած է 1964–ին, դէպի Թիֆլիս կատարած ճամբորդութեամբ)։

Սարոյեան Գրողը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իր առաջին գիրքը՝ «Խիզախ Երիտասարդը Սաւառնող Մարզաձողին Վրայ», հռչակաւոր կը դարձնէ իր անունը։ «Կեանքիդ ժամանակը» թարգմանուած է բազմաթիւ լեզուներու։ Իր գլխաւոր գործերէն են նաեւ «Անունս Արամ Է» պատմուածքներու ժողովածուն եւ «Սիրտս Լեռներուն Մէջ» թատերախաղը։ Թէեւ հայախօս, գրած է անգլերէն (սկսած 1933-էն):

Սարոյեանը երիտասարդ տարիներուն

Մինչեւ 70-ական տարիները, Սարոյեան արտադրած է մեծաթիւ գործեր՝ պատմուածք, վէպ, թատերակ, պատուաւոր տեղ մը բանալով իրեն՝ ամերիկեան գրականութեան մէջ։ Հայեցի որոշ շունչ, երբեմն նաեւ հայկական հարցադրումներ ներկայ են Սարոյեանի գործերուն մէջ։ Սարոյեանի գրականութիւնը ջերմ է եւ մարդասիրական.գրական կեանքի առաջին տասնամեակին Սարոյեան գրած է քանի մը հարիւր պատմուածք, որոնց մեծ մասը ամփոփուած են տասէ աւելի ժողովածուներու մէջ։ Սարոյեան յատկապէս կարճ պատմուածքի, նորավէպի ժանրին մէջ ներմուծած է տեղի ու ժամանակի իրողութեան հետ սերտօրէն կապուած ընկերային-հոգեբանական թարմ թեմաներ, արդիական հնչողութիւն ունեցող մարդասիրական բարոյական պատկերներ, պատումի նոր ձեւեր, քնարականութեամբ ու հիւմըրով լի հնչերանգներ, բնականութիւն եւ ճշմարտացիութիւն, պատկերներու ու կերպարներու գունագեղութիւն։ Ան թէեւ անգլերէն գրած է, բայց իր գործերուն ոգին զուտ հայկական է, իսկ կարգ մը գործերուն հերոսներն ալ՝ հայեր։ Ուիլիըմ Սարոյեան ներշնչուած է իր հայկական միջավայրէն, «հին հայրենիք»ի կարօտէն, համամարդկային ազնիւ զգացումներէն: Ան ըսած է.«Ոգին, սակայն, որ զիս կը մղէ գրելու, հայոց ոգին է: Ուրեմն եւ` հայ գրող եմ»: Իր գործերը միշտ լաւ ընդունելութիւն գտած են Միացեալ Նահանգներու մէջ եւ թարգմանուած՝ բազմաթիւ լեզուներու:

Սարոյեանի գրական ձեաւորման մէջ մեծ դեր կատարած է՝ ինքնակրթութիւնը, ամերիկեան եւ համաշխարհային գրականութեան ընթերցումը, հարազատ ժողովուրդի հոգեւոր մշակոյթի, աւանդութիւններու, պատմութեան տարրերու ժառանգումը, հայկական շրջապատի ազգային ինքնատիպութիւնը:

Սարոյեան մահացած է Ֆրեզնօ։ Իր կտակին համաձայն՝ իր աճիւնին մէկ մասը փոխադրուած է Երեւան, ուր թաղուած է «Կոմիտասի Անուան Պանթէոն»ին մէջ։

Մեծանուն գրող Սարոյեան գրիչով կերտած է իր ապագայ կեանքը եւ իր տեղը գրաւած՝ անմահ գրողներու ցանկին մէջ։

Ստեղծագործութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ուիլիըմ Սարոյեանի Հ.Հ. դրամանիշ
  • The Summer of Beautiful White Horse (Սպիտակ Ձիու Ամառը), 1938.
  • My name is Aram (Անունս Արամ է), 1940.
  • The Human Comedy (Մարդկային Կատակերգութիւն), 1943.
  • Մարդկային Կատակերգութիւն, Երեւան, 1959։
  • Վեսլի Ճեքսընի Արկածները, Երեւան, 1965։
  • Ընտիր Երկեր, հատ. 1, Երեւան, 1986, հատ. 2, Եր.,1987, հատ. 3, Եր., 1988, հատ. 4, Եր., 1991։
  • Երկեր /100 ամեակի առթիւ/, հատ. 1-3, Երեւան, 2008։
  • «Տղաք եւ Աղջիկներ»,
  • «Սիրտս Լեռներուն մէջ է» (թատերախաղ),
  • «Կեանքիդ Ժամանակը»(թատերախաղ) :
  • «Հէ՛յ, ով կայ այդտեղ»(թատերախաղ),
  • «Քարանձաւի մարդիկ»(թատերախաղ),
  • «Կոտորածը Մանկանց»(թատերախաղ),
  • «Խաղողի Այգին»(թատերախաղ)

Ուիլիըմ Սարոյեանի Յուշարձանը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Սարոյեանի յուշարձանը, Երեւան

2008-ին, «Համահայկական աշխարհագրական ասոցիացիա»ի հասարակական կազմակերպութեան նախաձեռնութեամբ՝ Երեւանի Մոսկովեան եւ Մաշտոցի պողոտաներուն կից այգիին մէջ՝ Սայաթ Նովայի յուշարձանի կողքին, տեղադրուած է Սարոյեանի յուշարձանը[2]:

Արձանին հեղինակն է ֆրանսաբնակ քանդակագործ՝ Դաւիթ Երեւանցին[2], որ հեղինակն է նաեւ Փարիզի մէջ տեղադրուած Կոմիտասի յուշարձանին[3]։

Ըստ ՀԿ-ի նախագահ Ռաֆայէլ Յովհաննիսեանի, յուշարձանի ձուլման աշխատանքները կատարուած են Փրակի մէջ[3]։

Յուշարձանին ծախսերը ապահովուած են «Համահայկական աշխարհագրական ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպութեան կազմակերպած հանգանակութեան միջոցով[3]:

Նախաձեռնութիւնը իրականացուած է Ուիլիըմ Սարոյեանի ծննդեան 100-ամեակին նուիրուած յոբելենական միջոցառումներու ծիրին մէջ[2]։

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:Օրվա հոդված նախագծի մասնակից