Զահա Հատիտ

Jump to navigation Jump to search
Զահա Հատիտ
արաբերէն՝ زها حديد
Zaha Hadid in Heydar Aliyev Cultural center in Baku nov 2013 (cropped).jpg
Ծնած է 31 Հոկտեմբեր 1950(1950-10-31)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11]
Ծննդավայր Պաղտատ, Իրաքի Թագաւորութիւն[12]
Մահացած է 31 Մարտ 2016(2016-03-31)[13][14][15][4][5][7][8][10][11] (65 տարեկանին)
Մահուան վայր Մայամի, Ֆլորիտա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[16][14][15]
Քաղաքացիութիւն Flag of the United Kingdom.svg Միացեալ Թագաւորութիւն[17][18]
Flag of Iraq.svg Իրաք
Կրօնք Իսլամութիւն
Ուսումնավայր Ճարտարապետական ասոցիացիայի ճարտարապետական դպրոց
Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարան
Բերքհամստեդի դպրոց
Երկեր Sheikh Zayed Bridge, London Aquatics Centre[14], Հեյդար Ալիևի կենտրոն[14], Guangzhou Opera House[14], Ցինցինատիի ժամանակակից արվեստի կենտրոն[14], Dubai Opera House, BMW Central Building, Bridge Pavilion, Lilium Tower[19], Bergiselschanze, Phaeno Science Center, CMA CGM Tower, Riverside Museum, 21-րդ դարի արվեստի ազգային թանգարան, one-north, CityLife, Port House եւ Capital Hill Residence[20]
Մասնագիտութիւն ճարտարապետ, ձեւաւորող, համալսարանի փրոֆեսոր, jewellery designer
Աշխատավայր Հարուըրտ Համալսարան
Իլինոյսի համալսարան Չիկագոյում
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Ստիռլինգի մրցանակ Բրիտանական կայսրության կին կոմանդոր շքանշան Պրիցկերի ճարտարապետական մրցանակ Կայսերական մրցանակ Թագավորական ոսկե մեդալ Ստիռլինգի մրցանակ «Ավստրիայի Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» մեծ ոսկե մեդալ Jane Drew Prize Եվրամիության մրցանակ ժամանակակից ճարտարապետության համար Ֆորբսի աշխարհի ամենահզոր 100 կանանց ցանկ Ճարտարապետների ամերիկյան ինստիտուտի անդամ Ավստրիական պատվո նշան «Գիտության և արվեստի համար» Distinguished Guest of Mexico City
Անդամութիւն Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա
Ծնողներ հայր՝ Mohammed Hadid
Կայքէջ Lua error in Մոդուլ:Wikidata at line 874: attempt to call field 'formatUrlSingle' (a nil value).

Զահա Մոհամմատ Հատիտ` (31 Հոկտեմբեր 1950(1950-10-31)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11], Պաղտատ, Իրաքի Թագաւորութիւն[12] - 31 Մարտ 2016(2016-03-31)[13][14][15][4][5][7][8][10][11], Մայամի, Ֆլորիտա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[16][14][15]), Մայեամի), ծնունդով իրաքցի բրիտանացի ճարտարապետ եւ ձեւաւորող: 2004 թուականին դարձած է Փրիթցքըրի մրցանակին արժանացած առաջին կին ճարտարապետը:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 1950 թուականին Պաղտատի մէջ, Իրաք: Թուաբանական կրթութիւն ստացած է Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն ներս, իսկ 1972-էն 1977-ը սորված է Լոնտոնի ճարտարապետական միութենէն ներս: Գործունէութիւնը նշանաւոր հոլանտացի ճարտարապետ Րիմ Քոոլհաասի արուեստանոցէն ներս սկսելով, 1980 թուականին Զահա Հատիտը կը հիմնէ իր սեփական ճարտարապետական Zaha Hadid Architects ընկերութիւնը:

Ստեղծագործական Կեանքը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ըստ իրեն, Զահա Հատիտի ստեղծագործութիւններու հանդէպ հետաքրքրութիւնը սկսած է 1997 թուականին Ֆրենք Կերիի (անգլերէն՝ Frank Gehry) նախագծով Պիլպաոյ քաղաքին մէջ Կուկընհայմի թանգարանի շէնքի կառուցումէն ետք: Իսկ ահա, ԱՄՆ Սինսինաթի քաղաքին մէջ Րոզընտալի ժամանակակից արուեստի կեդրոնի շինարարութեանը մասնակցելէն ետք անոր գաղափարները կը դառնան իսկապէս պահանջուած:

Իր ստեղծագործութիւններուն բնորոշ են սովորական տարածութեան ընդարձակուած շրջանակները, աղաւաղուած հեռանկարները եւ կորագծերը:

Հեղինակած Շինութիւնները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պատկերաշար[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Զահա Հատիտի հեղինակած շինութիւնները
Թոնտեմունի ձեւաւորական կեդրոն
Սէուլ
Քորէա
2014
Ճոպանուղիի կայան
Ինսպրուք
Աւստրիա
2005
Galaxy SOHO
Պէյճին
Չինաստան
2010
կամրջի տաղաւար
Սարակոսայ
Սպանիա
2008

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 RKDartists
  2. 2,0 2,1 Zaha Hadid — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. 3,0 3,1 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Find A Grave — 1995.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Discogs — 2000.
  6. 6,0 6,1 StructuraeRatingen: 1998.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 FemBio: Банк данных о выдающихся женщинах, Frauerdatenbank
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Munzinger-Archiv — 1913.
  9. 9,0 9,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Grove Art Online, Grove Dictionary of Art Online / J. TurnerOUP, 1998.
  12. 12,0 12,1 12,2 http://www.nytimes.com/2016/04/01/arts/design/zaha-hadid-architect-dies.html
  13. 13,0 13,1 13,2 http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-35936768
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 14,6 14,7 14,8 14,9 http://nyti.ms/22S2VgZ
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 建築家ザハ・ハディドさん死去 新国立の旧計画デザイン朝日新聞社, 2017.
  16. 16,0 16,1 16,2 http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-35936768
  17. http://www.nytimes.com/2008/12/23/arts/design/23arts-CHANELPAVILI_BRF.html
  18. Ժամանակակից արվեստի թանգարանի առցանց հավաքածու
  19. http://www.zaha-hadid.com/architecture/lilium-tower/
  20. https://www.dezeen.com/2018/04/12/zaha-hadid-architecture-vladislav-doronin-capital-hill-residence-moscow-russia/