Ալեքսանտրիոյ Գրադարան

Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանտրիոյ Գրադարան, Եգիպտոս

Ալեքսանտրիոյ գրադարան, հին ժամանակաշրջանի մեծագոյն գրադարաններէնն մէկը, գործած է Ալեքսանտրիոյ մուշէյոնին՝ հելլենիստական գիտութեան կեդրոնին կից, Եգիպտոսի Ալեքսանտրիա քաղաքին մէջ։ Հիմնադրուած է մ.թ.ա. 3-րդ դարուն Փթոլեմի Սոթերի իշխանութեան տարիներուն, մինչեւ Հռոմէական կայսրութեան կողմէն Եգիպտոսի գրաւումը (մ. թ. ա. 3-րդ դար) եղած է գիտութեան կորեւոր կեդրոններէն մէկը։ Փթոլեմի Սոթեր մակեդոնացի զօրավար էր՝ Ալեքսանտր Մակեդոնացիի յաջորդողը[1]: Գրադարանի առաջին պահապանը եղած է Զենոդոտոս Եփեսացին (մինչեւ մ.թ.ա.. 234), անոնցմէ ետք՝ Էրաթոսթենես Կիրենացին (մ.թ.ա.. 236-195), Արիստոփանես Բիւզանդացին (մ.թ.ա.. 185-180) եւ Արիստարքոս Սամոփրակիացին (մինչեւ մ.թ.ա.. 146)։ Գրադարանին մէջ աշխատած են հելլենիստական դարաշրջանի այլ նշանաւոր գիտնականներ, որոնցմէ են՝ Իուքլիտը: Գրադարանը նուիրուած էր արուեստի եօթը աստուածուհիներուն՝ Մուսաներուն[2]:

Գրադարանը այրած են, ոչնչացուցած են գիրքերու մեծամասնութիւնը. այս պատճառով գրադարանը մշակութային ժառանգութեան աւերման խորհրդանիշ դարձած է։ Գրադարանի այրողը եւ թուականը տարբեր են տարբեր աղբիւրներու մէջ։ Չնայած որ Ալեքսանտրիոյ գրադարանի այրման գծով առասպել մը կայ, որ կը պատմէ թէ գրադարանը, ամենայն հաւանականութեամբ, շատ անգամ այրելու եւ աւերելու փորձերու ենթարկուած է, սակայն միշտ ալ յաղթահարած է զանոնք։ Ամենահաւանական դէպքերը, որոնց ժամանակ գրադարանը մասամբ կամ ամբողջութեամբ կրնար աւիրուիլ Ճուլիուս Կեսարի գրադարանի այրիլն էր (մ. թ. ա. 48), Աուրիլիանի յարձակումը (270-ականներ) ղպտացի պապ Թէոֆիլիուսի կարգադրութիւնը (391 թուական)։

Հիմնական գրադարանի ամբողջական աւերումէն ետք, հին գիտնականներնը «քոյր գրադարան»ը կ՛ոգտագործէին, որ Սերաֆէի տաճարին մէջ կը գործէր՝ Ալեքսանտրիա քաղաքի միւս ծայրին մէջ։ Ըստ Սոքրաթ Քոստանդինի՝ Թէոֆիլիուս պապը աւերած է Սերաֆէումը 391–ին։

Պատկերասրահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Murray, S. (2009). The library: An illustrated history. Chicago, IL: Skyhorse Publishing, (pp. 15).
  2. Murray, S. A., (2009). The library: An illustrated history. New York: Skyhorse Publishing, p.17