Ռուբէն Զարդարեան

Jump to navigation Jump to search
Ռուբէն Զարդարեան
Անդրանիկ Օզանեան եւ Ռուբէն Զարդարեան

Ռուբէն Զարդարեան (1874, Սեւերեկ - 1915 թուականներ), նշանաւոր արեւմտահայ գրող, թարգմանիչ, խմբագիր, հասարակական, քաղաքական գործիչ եւ բանաստեղծ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Սեւերեկ (Խարբերդ)։ Շատ փոքր, փոխադրուած է Խարբերդ, ուսում ստացած՝ գրագէտ ու մանկավարժ Թլկատինցիի դպրոցէն ներս, անոր շունչին տակ։ Տասնութ տարեկանէն՝ հայ լեզուի եւ գրականութեան ուսուցիչ է՝ նոյն վարժարանին, ապա Խարբերդի ֆրանսական վարժարանին մէջ։ Պատանի տարիքէն գրել սկսած՝ թղթակցական կապի մէջ է Պոլսոյ եւ արտասահմանի գրագէտներուն հետ․ կ'աշխատակցի Արշակ Չօպանեանի «Ծաղիկ»ին՝ արձակ բանաստեղծութիւն- հեքիաթներով եւ պատմուածքներով։

իբր անդամ՝ յեղափոխական կազմակերպութեան, 1903–ին կը բանտարկուի քանի մը ամիս։ Բանտէն ելքին՝ հարկադրուած է երկրէն մեկնիլ․ ընտանեօք կը հաստատուին Պուլկարիա, ուր քանի մը տարի կը վարէ «Ռազմիկ» թերթը։

Սահմանադրութեան հռչակման՝ կը հաստատուի Պոլիս։ 1909–ին կը դառանյ խմբագրապետը Ա­զա­տա­մարտ (թեր­թ)ին։ Կը վարէ հանրային պատասխանատու պաշտօններ։ Կը վերադառնայ նաեւ ուսուցչութեան (Կեդրոնական վարժարան, Պոլիս)։ Այս շրջանին կը հրատարակէ դասագիրքերու «Մեղրագէտ» շարքը։ Նոյն շրանին կը կատարէ նաեւ շարք մը թարգմանութիւններ՝ յատկապէս ֆրանսական գրականութենէն։

1910-ին «Ցայգալոյս» ընդհանուր խորագրին տակ, կը հրատարակէ հատոր մը իր գործերէն՝ մեծ մասամբ գրուած նախքան հրապարագրական սպառիչ գործի տարիները։

1915–ի Ապրիլին կը ձերբակալուի եւ կը սպաննուի՝ արեւմտահայութեան ցեղասպանութեան բնաջնջման առաջին հանգրուանին։

Կինը եւ զաւակները կ՛անցնին արտասահման։ Աւելի ուշ, զաւակներէն՝ Հրաչ Զարդարեան, մաս կը կազմէ ֆրանսահայ գրագէտներու փաղանգին։

Ռուբէն Զարդարեանի գործերէն կը հրատարակուի Փարիզ, 1930–ին։

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Ցայգալոյս, Կ. Պոլիս, 1910, 236 էջ:
  • Ամբողջական էջեր, Փարիզ, 1930, 215 էջ:
  • Ցայգալոյս, Վենետիկ, 1945, 100 էջ:
  • Ցայգալոյս, Վենետիկ, 1959, 104 էջ:
  • Ցայգալույս, Երեւան, 1959, 598 էջ:
  • Ցայգալոյս, Պէյրութ, 1977, 447 էջ:
  • Ցայգալոյս, Վենետիկ, 1983, 108 էջ:
  • Ցայգալոյս, Անթիլիաս, 1994, 448 էջ:
  • Ընտրանի, Երեւան, 2014, 200 էջ:
  • Յօդուածներ, Իսթանպուլ, 2015, 199 էջ:

Աղբիւր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 185: