Միսաք Մանուշեան

Jump to navigation Jump to search
Միսաք Գէորգ Մանուշեան
Bundesarchiv Bild 146-1983-077-09A, Französischer Widerstandskämpfer.jpg
Մանուշեանը բանտին մէջ
Ծնած է 1 Սեպտեմբեր 1906
Ծննդավայր Ատըեաման , Թուրքիա
Վախճանած է 21 Փետրուար 1944
Վախճանի վայրը Ֆորթ Մոն Վալերիան, Ֆրանսա
Քաղաքացիութիւն Flag of France.svg Ֆրանսա և Ottoman flag.svg Օսմանեան Կայսրութիւն
Ազգութիւն հայ
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, լրագրող, արհմիութենական գործիչ, Դիմադրության մարտիկ և քաղաքական գործիչ
Աշխատավայր Ջանք և Զանգու
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Դիմադրության շքանշան
Անդամություն FTP-MOI և Armenian Relief Committee
Կուսակցութիուն Ֆրանսիայի կոմունիստական կուսակցություն
Ամուսին Մելինե Մանուշյան[1]

Միսաք Գէորգ Մանուշեան (1 Սեպտեմբեր 1906, Ատըեաման , Թուրքիա - 21 Փետրուար 1944, Ֆորթ Մոն Վալերիան, Ֆրանսա), հայ բանաստեղծ, ֆրանսական դիմադրութեան շարժման մարտիկ, հակաֆաշիստ եւ Ֆրանսայի ազգային հերոս։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Միսաք Մանուշեանը ծնած է 1906 թուականին Արեւմտեան Հայաստանի Ադիաման գիւղին մէջ։ Հայրը կը զոհուի 1915 թուականին Մեծ Եղեռնի ժամանակ, մայրը՝ գաղթի ճանապարհին։ Միսաքը եղբօր հետ կը հայտնուի Սուրիաի մէջ։ 1920 թուականին Լիբանանի Ճյոնիա քաղաքի հայկական որբանոցի սաներ են։ 1925 թուականին կը տեղաբոխուին Ֆրանսա, սկիզբը Մարսել ապա՝ Փարիզ։ 1930 թուականին Սեմայի հետ կը հրատարակէ «Ջանք» գրական ամսագիրը։ Կ'աշխատի Սիթրոեն գործարանին մէջ, 1937 թուականին՝ թողարկի մէջ «Զանգու» շաբաթաթերթը, կը գրէ բանաստեղծութիւններ։ 1935 թուականին ՀՕԿ, իսկ 1937-ին կեդրոնական վարչութեան անդամ։ Կնոջ՝ Մելինէ Մանուշեանի հետ կը մասնակցի հակաֆաշիստական դիմադրութեան շարժմանը։ 1943 թուականին Մանուշեանի գլխաւորած խումբը մօտ 30 կը հարձակին գործին գերմանական օկուպանտների վրայ։ 1943 թուականին Նոյեմբերին, Մանուշեանը կը ձեռբակալուի եւ տանջանքներու կ'ենթարկուի եւ երեք ամիս անց, 1944 թուական փետրուար 21-ին, իր խումբին 21 անդամներու հետ միասին մահապատիժի կ'ենթարկուին Փարիզի Սուրէն արուարձանի Ֆորտ Մոն-Վալերյեն ամրոցին մէջ։ Մանուշեանին հետ մահու կը շնորհուի Պատուոյ Լեգէոն շքանշանը։ Անոր իր խումբի անունով կ'անուանեն փողոցներ եւ հրապարակներ Փարիզի, Մարսելի, Վալանսեի եւ Երեւանի մէջ։

Կարմիր ազդ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կարմիր պլակատը

Մանուշեանի խումբը վարկաբեկելու նպատակով գերմանական տիրող ղեկավարութիւնը 15000 օրինակով շարժման աֆիշ կը թողարկէ։ Տխրահռչակ «Կարմիր պլակատը» ցոյց կու տայ, որ գերմանացիներու դէմ կը պայքարին ոչ ֆրանսացիները։ Այնտեղ գրուած է՝ Մանուշեան, խումբի ղեկավար, հայ, 56 յարձակում, 150 զոհ, 600 վիրաւոր։

Ստեղծագործութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մանուշեանի բանաստեղծութիւնները կը տպագրուին սփիւռքահայ մամուլի 1930-ականներու սկիզբներուն։ Վաղ շրջանի ստեղծագործութիւններուն կը տիրապետեն անձնական մտածումներն ու ապրումները։ Հետագային նաեւ կը գրէ աշխատաւոր մարդու ցաւի ու բանուորական պայքարի, դէպի հայրենիք սիրոյ մասին։

Բազմաթիւ հայրենասիրական, քաղաքական եւ քնարական բանաստեղծութիւններու («Պայքար», «Ընդվզում», «Նամակ Հայաստանէն», «Ամբոխի կանչը» եւ այլն) հեղինակ է։

Aquote1.png Հոգիս բուրուառ է մշտաւառ, ուր կը ծխան սերերս համայն,

Կը խնկարկեմ ես զայն կեանքի տաճառին մէջ հաւերժական,
Բազմահազար հաւատացեալ ամբոխներու երեսն ի վեր,

Ու կը ժողովեմ անոնց դէմքէն հաւատամքի լոյսեր տարբեր...
- «Կեանքիս երգը»
Aquote2.png


Յիշատակի յաւերժացում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Երեւանի աւագանու 2014 ապրիլ 30-ի որոշմամբ Երեւան քաղաքի Արամի, Փաւստոս Բուզանդի, Եզնիկ Կողբացի փողոցներու եւ Մաշտոցի պողոտաի միջանկեալ հատուածին մէջ՝ ՀՀ շարքային քաղաքացիներու կողմէն անուանուած «Մաշտոցի պուրակը» կ'անուանակոչուի Միսաք Մանուշեանի անունով,[2] որու դէմ հանդես կ'ըլլայ բազմաթիւ քաղաքացիներ։[3][4][5]
  • Երեւանի Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքին մէջ գտնուող թիւ 48 հիմնական դպրոցը 1963-64 ուսումնական տարուանին կը կոչուի Միսաք Մանուշեանի անունով[6]
  • Ֆրանսաի Ռոնի սու Բուա քաղաքի կեդրոնական փողոցներուն մէկը կը կոչուի Միսաք Մանուշեանի անունով[7]

Տե՛ս նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գիրքեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Բանաստեղծութիւններու ժողովածու, 1946 թուականին, Փարիզ
  • Իմ երգը (բանաստեղծութիւններ), 1956 թուականին, Հայպետհրատ, Երեւան

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]