Նորայր Բիւզանդացի

Jump to navigation Jump to search
Նորայր Բիւզանդացի
Norayr de Byzance.jpg
Ծնած է 1844 կամ 1845
Ծննդավայր Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն
Վախճանած է 25 Դեկտեմբեր 1915(1915-12-25)[1]
Ազգութիւն հայ
Մասնագիտութիւն բանասէր, հայագէտ
Ամուսին Selma Jacobsson

Նորայր Բիւզանդացի (1844 կամ 1845, Իսթանպուլ25 Դեկտեմբեր 1915(1915-12-25)[1]), հայ հայագէտ-բանասէր։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, բուն անունը եղած է Ստեփան Գազեզեան։ Կրթութիւնը ստացած է Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան վանքին մէջ, աշակերտած է Ղեւոնդ Ալիշանին։ Վանքին մէջ անոր կոչած են Հարութիւն Թերզոնց։

1866-ին աւարտած է ուսուման ընթացքը, որպէսզի ուսուցիչի պաշտօնավարումը կատարէ Մուրատ-Ռաֆայէլեան վարժարանին մէջ։ Յաջորդ տարի դարձած է «Բազմավէպ»ի տեսուչ, ապա՝ Մխիթարեան միաբանութեան մատենադարանատիպ։ 1870-ականներու սկզբներուն հրաժարուած է հոգեւորական կոչումէմ, մեկնած նախ Փարիզ, ապա՝ Կ. Պոլիս։

Յետագային ամուսնանալով շուետուհիի մը հետ, կը բնակի Սթոքհոլմի մէջ։

Աշխատութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Բազմավէպ»ի մէջ տպագրած է բանասիրական յօդուածներ։ Մխիթարեաններու վանքէն դուրս գալէն ետք ամբողջովին նուիրուած է Ֆրանս-հայ բառագիրքի ստեղծման, աւարտած եւ լոյս ընծայած Կ. Պոլսոյ մէջ, 1884-ին «Բառագիրք ի գաղղիերէն լեզուի ի հայերէն, հետեւողութեամբ բառարանացն Էմիլ Լիթրէի եւ գաղղիական ակադեմիայի» վերնագրով։

Նոյն այդ տարիներուն Կ. Պոլսոյ մէջ հրատարակած է «Հայկական բառաքննութիւնք ուղղութիւնք ընթերցուածոց մատենագրութեանց նախնեաց եւ նշանակութեան բառից» գիրքը։ Սթոքհոլմի մէջ ապրելու տարիներուն 1887-էն փորձած է լոյս ընծայել բանասիրական վիմատիպ հանդէս մը «Քննասէր» վերնագրով, սակայն յաջողութիւն չէ ունեցած։

Շարունակած է աշխատակցիլ «Հանդէս ամսօրեայ», «Մշակ» եւ այլ պարբերականներուն հետ, դառնալով հեղինակաւոր դէմքերէն մէկը հայագիտութեան մէջ։ Անոր գլուխ-գործոց երկասիրութիւնը պէտք է համարել Կորիւնի ստեղծագործութիւններուն նուիրուած հմտալից հետազօտութիւնը, որ լոյս տեսած է Թիֆլիսի մէջ 1900-ին, հետեւեալ վերնագիրով՝ «Կորիւն Վարդապետ եւ Վորին Թարգմանութիւն»։

1900-1910-ականներուն շարունակած է հայագիտական հանդէսներու մէջ տպագրել բանասիրական յօդուածներ, սակայն առողջական վիճակի վատթարացման հետեւանքով հնարաւորութիւն չէ ունեցած լոյս ընծայելու այն քանի մը արժէքաւոր երկերը, որոնց ձեռագիրները պահուած են Սթոքհոլմի համալսարանին մէջ։ Անոնցմէ ուշագրաւ են հին հայերէնի եւ միջին հայերէնի բառարանները, ինչ որ հեղինակը աշխատած է աւելի քան կէս դար։

Նոյնքան արժէքաւոր է ուրիշ աշխատութիւն մը՝ «Տեսութիւն Քննական Քերականութեան Հայր Արսէն Այտընեան» գիրքը, բաղկացած երեք հարիւր էջերէ։ Կեանքի վերջին տարիներուն աշխատած է Նահապետ Քուչակի տաղերու գիտական հրատարակութեան վրայ[2]։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 De Norayr, NEANDER DE BYSANCESvenskaGravar.
  2. Գառնիկ Ստեփանյան (1973)։ Կենսագրական բառարան, հատոր Ա։ Երեւան: «Հայաստան»։ էջ էջ 199-200 

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]