Ֆրանց Քաֆքա

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search
Ֆրանց Քաֆքա
Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "lang-de" does not exist։
Kafka1906 cropped.jpg
Ծնած է 3 Յուլիս, 1883
Ծննդավայր Փրակ, Պոհեմիայի թագաւորութիւն, Աւստրո-Յունկարական կայսրութիւն (ներկայիս՝ Չեխական հանրապետութիւն)
Վախճանած է 3 Յունիս, 1924 (40 տարեկան)
Վախճանի վայրը Վիեննա, Աւստրիա
Քաղաքացիութիւն ԱւստրիացիԿաղապար:SfnԿաղապար:Sfn
Ազգութիւն աշկենազի
Մայրենի լեզու Գերմաներէն և չեխերեն[1]
Կրօնք աթեիզմ
Ալմա մատեր Գերմանական Չարլզ-Ֆերտինանտ Համալսարան
Գրքեր Կերպարանափոխություն, Դատավարություն և Ամրոցը
Մասնագիտութիւն Հեղինակ, կարճ պատմութիւններ գրող եւ ապահովագրական պաշտօնավար
Աշխատանք Assicurazioni Generali և Ալգեմեյնի համալսարան
Ամուսին չկա[2]
Ծնողներ Հերմանն Քաֆքա եւ Ճուլի Քաֆքա
Երեխաներ չկա
Ստորագրութիւն
Կաղապար:Պատկերի ֆորմատավորում2

Ֆրանց Քաֆքա (գերմաներէն՝ Franz Kafka, Կաղապար:Լեզու cs, 3 Յուլիս, 1883, Փրակ, Պոհեմիա, Աւստրիա-Հունկարական Կայսրութիւն (ներկայիս՝ Չեխիա) - 3 Յունիս, 1924, Քլոսթերնոյպուրկ, Աւստրիա), Փրակ ծնած հրէական ծագումով Գերմանախօս հեղինակ։ Անոր գործերը, իրապաշտութեան եւ երեւակայական ոճեր կը պարունակեն [3], եւ կը մարմնաւորեն ու կը վերլուծեն օտարացումի, գոյացական վիշտի, մեղքի եւ անհեթեթութեան նիւթեր[4]։ Ֆրանց Քաֆքայի հիմնական ստեղծագործութիւններն են վէպերը՝ Դատավարութիւն, Դղեակ, Կերպարանափոխութիւն եւ այլն եւ բազմաթիւ պատմուածքները։ Քաֆքայի ստեղծագործութիւններուն մեծամասնութիւնը տպագրուած են իր մահէն ետք։ Քաֆքայի գործերէն, որոնք հրատարակուած են իր կեանքի ընթացքին՝ Contemplation, A Country Doctor եւ Die Verwandlung-ն են։ Անոնք լոյս կը տեսնէին գրական թերթիկներու մէջ, սակայն շատ քիչ ուշադրութեան կ'արժանանային։ Քաֆքայի անաւարտ գործերը, ինչպէս վէպերը՝ Der Process, Das Schloss եւ Amerika իր հրամանով վերացուած էին։ Սակայն անոր բարեկամը՝ Մաքս Պրոտ զանոնք կը հրատարակէ իր մահէն ետք։ Անոր ձեռագիրները համաշխարհային ճանաչում կ'ապահովեն իրեն: Ֆրանց Քաֆքայի գործերը ներշնչած են Ի. դարու գրողները, հեղինակները, գրագէտները, քննադատերը եւ փիլիսոփաները:

Ֆրանց Քաֆքա ծնած է միջին դասակարգի գերմանախօս եւ Հրեայ ընտանիքի մը մէջ, Փրակա, որ մայրաքաղաքն էր Պոհեմիայի թագաւորութեան (ներկայիս՝ Չեխական հանրապետութիւն)։ Ան մարզուած է որպէս փաստաբան, սակայն ուսումը աւարտելէ ետք, կը սկսի աշխատիլ որպէս ապահովագրական ընկերութեան մը պաշտօնավարը եւ իր ազատ ժամերուն առիթ կը գտնէ ստեղծագործելու։ Իր կեանքի ընթացքին, Քաֆքա գրած է հարիւրաւոր նամակներ իր ընտանիքին եւ ընտանիքի անդամներուն, մանաւանդ հօրը, որու հետ ունէր պաշտօնական յարաբերութիւն մը։ Ֆրանց ապրած է քանի մը սիրավէպեր, սակայն բնաւ չէ պսակուած։ Մահացած է 1925-ին, 40 տարեկանին, հիւծախտէ։

Կեանքը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ընտանիքը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հերմանն եւ Ճիւլի Քաֆքա:

Քաֆքա ծնած է Փրակայի մէջ։ Հայրը՝ Հերմանն Քաֆքա (1854-1931) 4-րդ զաւակն էր Ճաքոպ ՔաֆքայիԿաղապար:SfnԿաղապար:SfnԿաղապար:Sfn։ Հերման Քաֆքա վաճառական էր եւ ունէր 15 գործառուներԿաղապար:Sfn։ Մայրը՝ Ճիւլի Քաֆքա (1856–1934) զաւակն էր Ճաքոպ Լուիին. ան աւելի զարգացած կին մըն էր քան իր ամուսինըԿաղապար:Sfn։

Քաֆքա՝ 5 տարեկանին
Նկարատախտակ մը որ կը ներկայացնէ Ֆրանց Քաֆքայի ծննդավայրը Փրակայի մէջ: Ուրուագծուած Քարել Հլատիքի եւ Ճան Քափլիքի կողմէ, 1966:

Քաֆքա ընտանիքի անդամները գերմանախօս էին եւ իրենց զաւակները կը քաջալերէին Գերմաներէն Կաղապար:Sfn խօսելու։ Հերման եւ Ճիւլի ունէին 6 զաւակներ, որոնց անդրանիկը Ֆրանցն էր Կաղապար:Sfn։ Ֆրանցի երկու եղբայրները՝ Ճորճ եւ Հէյնռիչ մահացած են, երբ Ֆրանց 7 տարեկան էր, իսկ անոր 3 քոյրերը՝ Կապրիէլլա (1889–1944), Վալերի (1890–1942) եւ Օթիլլի (1892–1943) երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքին: Օթիլլի Ֆրանցի նախասիրած քոյրն էր[5]։

Քաֆքա՝ 1900-էն առաջ

Հերման Քաֆքա կենսագիրներու կողմէ նկարագրուած է որպէս անձնասէր վաճառական մը, իսկ Ֆրանց Քաֆքայի գրութիւններուն մէջ նկարագրուած է որպէս «իսկական Քաֆքա իր ուժով, առողջութեամբ, պերճախօսութեամբ, անձնական գոհունակութեամբ, տիրապետութեամբ եւ գիտակցութեամբ մարդոց հանդէպ:»Կաղապար:Sfn։ Աշխատանքային օրերու ընթացքին, Ֆրանցի երկու ծնողները կը բացակայէին տունէն եւ այդ պատճառով ալ Ֆրանց իր մանկութեան օրերուն գրեթէ միշտ առանձին մնացած էԿաղապար:Sfn։ Քաֆքա հաշտ չէր հօրը հետ եւ այդ մէկը կը փաստուի իր 100-է աւելի նամակներուն մէջ, որոնք ուղարկուած էին հօրը։ Նամակներուն մէջ ան կը գանգատի իր հօր մենատիրական նկարագիրէնԿաղապար:Sfn։ Մայրը, հակառակ իր հօրը, լուռ եւ վերապահ կին մըն էրԿաղապար:Sfn։ Ֆրանցի հօր կերպարանքը մեծ ազդեցութիւն ունեցած է իր գրութիւններուն վրայԿաղապար:Sfn։

Քաֆքայի քոյրերը

Նոյեմբեր 1913-ին ընտանիքը կը փոխադրուի աւելի մեծ տուն մը, մինչ այդ Կապրիէլլան եւ Վալերին կ'ամուսնանան։ Բայց Օգոստոս 1914-ին, առաջին համաշխարհային պատերազմէն քիչ մը ետք, քոյրերը անտեղեակ իրենց ամուսիններուն գտնուած բանակավայրերէն կը վերադառնան իրենց հօրենական տունը։ Երկու քոյրերն ալ զաւակներ ունէին։ 31 տարեկանին, Ֆրանց առաջին անգամ ըլլալով կը հեռանայ ընտանեկան տունէն եւ կը սկսի առանձին ապրիլԿաղապար:Sfn։

Կրթութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1889-էն մինչեւ 1893, Քաֆքա յաճախած է Deutsche Knabenschule գերմանական նախակրթարան դպրոցըԿաղապար:SfnԿաղապար:SfnԿաղապար:Sfn: Նախակրթարանը աւարտելէ ետք, 1893-ին, կը սկսի յաճախել Altstädter Deutsches Gymnasium ակադեմական երկրորդական վարժարանը: Քաֆքա նաեւ կը սորվէր ու կը գրէր Չեխերէն Կաղապար:SfnԿաղապար:SfnԿաղապար:Sfn: Թէեւ Չեխերէնի տիրապետելուն համար կը գնահատուէր, սակայն ան ինքզինք երբեք անթերի չէր նկատերԿաղապար:Sfn:

Քինսքի Պալատը, որու կրթական վարժարանը Ֆրանց Քաֆքա յաճախած է եւ ուր իր հայրը ունէր խանութ մը:

Փրակայի Deutsche Karl-Ferdinands համալսարանը կ'ընդունուի 1901-ին, ուր կը սկսի քիմիագիտութիւն ուսանիլ, սակայն երկու շաբաթ ետք, կը սկսի փաստաբանութիւնԿաղապար:Sfn ուսանիլ։ Ֆրանց չէր հետաքրքրուած իր ընտրած մասնագիտութեամբ, բայց փաստաբանութիւնը իրեն գործի առիթներ կ'ապահովէր, որոնք կը գոհացնէին իր հայրը։ Փաստաբանութեան ուսումնառութեան տարիներուն, կը հետեւի նաեւ արուեստի պատմութեան դասընթացքներու Կաղապար:Sfn։ Ֆրանց Քաֆքա մաս կը կազմէր աշակերտական ակումբներու, որոնք գրականութեան ձեռնարկներԿաղապար:Sfnկը կազմակերպէին։ Քաֆքայի ընկերներուն մէջ կը գտնուէին թղթակից եւ փիլիսոփայ՝ Ֆելիքս Ուելչը, դերասան՝ Եիթչաք Լուին եւ հեղինակներ՝ Օսքար Պաում եւ Ֆրանց ՎերֆէլԿաղապար:Sfn։

Իր համալսարանական առաջին տարուան ընթացքին, Ֆրանց կը ծանօթանայ Մաքս Պրոտին, որ կը դառնայ իր մտերիմ բարեկամը մինչեւ իր մահըԿաղապար:Sfn։ Մաքս կը նկատէ, որ հակառակ Քաֆքայի լուռ նկարագիրին, ան ունէր խորունկ եւ ընդարձակ միտք մըԿաղապար:Sfn։ Ֆրանց իր ամբողջ կեանքի ընթացքին եղած է մեծ ընթերցող մը Կաղապար:SfnԿաղապար:Sfn. ինքն ու Մարքսը միշտ միասին Լատիներէն եւ Ֆրանսերէն կը կարդային Կաղապար:Sfn։ Քաֆքա փաստաբանութեան բարձրագոյն տիտղոսը կը ստանայ 1906 -ինԿաղապար:Sfn եւ մէկ տարի պարտադրուած կ'աշխատի ոճրային դատարաններու մէջԿաղապար:SfnԿաղապար:SfnԿաղապար:Sfn։

Գործունէութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆրանց Քաֆքային հին գործին վայրը:

1 Նոյեմբեր, 1907-ին, Քաֆքա մէկ տարի կը սկսի աշխատիլ Իտալական ապահովագրական ընկերութեան մը մէջ։ Անոր աշխատանքի ժամերը շատ էին եւ Ֆրանց երբեք ժամանակ չէր ունենար գրելուԿաղապար:SfnԿաղապար:Sfn։ Կարգ մը փաստեր ցոյց կու տան, թէ Քաֆքա այդ օրերուն ուրախ չէր եւ այդ պատճառով ալ, 15 Յուլիս, 1908-ին կը հրաժարի գործէն: Երկու շաբաթ ետք, ուրիշ աշխատանք մը կը գտնէ աւելի նուազ աշխատանքային ժամերով, ինչ որ իրեն առիթը կու տայ կեդրոնանալու իր ստեղծագործութիւններուն վրայ: Քաֆքայի հայրը կը ստիպէր զինք, որ վարէր ընտանեկան արհեստըԿաղապար:Sfn: Յաջորդ տարիներուն, Քաֆքայի վատառողջ վիճակը արգելք կը հանդիսանայ, որ ան շարունակէ իր աշխատանքը, թէ՛ գործավայրը եւ թէ՛ իր ստեղծագործութիւններուն վրայ: 1915-ին Ֆրանց նամակ մը կը ստանայ, որու մէջ իրմէ կը պահանջուի բանակին միանալ՝ առաջին համաշխարհային պատերազմին պատճառով: Սակայն, անոր գործատէրերը նամակ մը կ'ուղարկեն եւ կը պահանջեն, որ իր զինուորական ծառայութիւնը յետաձգուի, որովհետեւ Քաֆքայի աշխատանքը կարեւոր էր կառավարութեան համար: Աւելի ուշ՝ Ֆրանց կը փորձէ միանալ բանակին, սակայն չի յաջողիր առողջապահական պատճառներովԿաղապար:SfnԿաղապար:Sfn: 1918-ին այդ ընկերութիւնը ուր ինք կ'աշխատէր իրեն հանգստաթոշակ կու տայ, որովհետեւ այդ օրերուն հիւծախտը լուծում կամ բժշկութիւն չունէր եւ Ֆրանց իր ժամանակը կ'անցընէր բուժարաններու մէջ:

Անձնաւորութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քաֆքա մեծ վախ ունէր, որ մարդիկ զինք մտային եւ ֆիզիքական հիւանդ նկատէին: Սակայն զինք ճանչցողները կ'ըսեն, թէ ինք ունէր լաւ եւ առողջ միտք մըԿաղապար:SfnԿաղապար:SfnԿաղապար:Sfn: Քաֆքայի բարեկամը կ'ըսէ, թէ Ֆրանց իր գրութիւններով կրնար պարագայ մը բացատրել իւրայատուկ մանրամասնութիւններովԿաղապար:Sfn: Պրոտ կ'ըսէր նաեւ, թէ Քաֆքա ամէնէն լաւ անձերէն մէկն էր, որու հետ ինք բարեկամացած էր, որովհետեւ ան հաճելի մթնոլորտ մը կը ստեղծէր, միաժամանակ միշտ օգտակար դառնալով իր բարեկամներուն երբ հարկ ըլլարԿաղապար:Sfn: Քաֆքա անկեղծ էր իր գրութիւններուն մէջ, մանաւանդ երբ կը խօսէր մարդ արարածին, անոր խոր եւ անգիտակից գաղտնիքներուն ու երազներուն մասինԿաղապար:Sfn:

Քաֆքա՝ 1923-ին

Մանկութեան, Քաֆքա հետաքրքրուած էր մարզական զբաղումներովԿաղապար:Sfn եւ շաբաթավերջերուն ինք եւ իր ընկերները պտոյտներ կը կազմակերպէին Կաղապար:SfnԿաղապար:Sfn: Գրելը շատ կարեւոր էր Քաֆքայի համար եւ ան այդ մէկը «աղօթելու ձեւ» մըԿաղապար:Sfn կը նկատէր: Մասնագէտ մը ըսած է Ֆրանցի մասին, թէ ան հաւանաբար կը տառապէր Շիզոիթ անձնային խանգարումէԿաղապար:Sfn:

Մահը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆրանց Քաֆքային գերեզմանատունը Փրակայի մէջ:

Ֆրանց Քաֆքային առողջութիւնը կը սկսի վատանալ Մայիս, 1924 -ին, երբ Պերլինէն ՓրակաԿաղապար:Sfn կը վերադառնայ: Բուժումը կը սկսի 10 Ապրիլին Վիեննայի մէջ, սակայն հոն կը մահանայ 3 Յունիս, 1924 -ինԿաղապար:Sfn: Ան սովամահ կ'ըլլայ, որովհետեւ Քաֆքայի կոկորդը զինք կ'արգիլէր ուտելէ եւ որովհետեւ բժշկութիւնը դեռ չէր զարգացած, բժիշկները չեն կրնար իրեն օգնելԿաղապար:SfnԿաղապար:Sfn: Իր այս վիճակին մէջ Ֆրանց կը սկսի գրել ու խմբագրել «A Hunger Artist» պատմութիւնը մինչեւ որ կոկորդը ամբողջութեամբ կը փակուի եւ ան երբեք չի կրնար ուտելԿաղապար:Sfn: Անոր մարմինը կը վերադարձուի Փրակա, ուր կը թաղուի 11 Յունիս, 1924-ինԿաղապար:Sfn: Իր կեանքի ընթացքին, Ֆրանց անծանօթ էր սակայն իրեն համար հռչակաւոր ըլլալը կարեւոր չէր: Բայց Քաֆքա շուտով նշանաւոր կը դառնայ իր մահէն ետքԿաղապար:Sfn: Ֆրանց Քաֆքայի գերեզմանաքարը ուրուագծուած է ճարտարապետ Լէօփոլտ Էհրմաննին կողմէ[6]:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. (unspecified title) — Vol. 81.
  2. http://www.telegraph.co.uk/culture/books/3600186/She-never-stopped-calling-herself-his-wife.html
  3. Spindler, William (1993)։ «Magical Realism: A Typology»։ Forum for Modern Language Studies XXIX (1): 90–93։ doi:10.1093/fmls/XXIX.1.75 
  4. «Franz Kafka»։ Encyclopædia Britannica։ Վերցված է 16 November 2015 
  5. Kafka Franz (2009)։ The Metamorphosis։ 1230 Avenue of Americas: Simon and Schuster Paperbacks։ էջեր ix։ ISBN 978-1-4165-9968-5 
  6. F. Kafka, New Jewish Cemetery, Prague: Marsyas 1991, p.56

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:Քոյրյղումներ

Կաղապար:Օրվա հոդված նախագծի մասնակից