Կանանց Միջազգային Օր

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search


Քլարա Ցեթքին եւ Ռոզա Լիւքսեմպուրկ, 1910 թուական
Միասին երիտասարդական շարժումի ֆլեշմոպը՝ նուիրուած Կանանց միջազգային օրուան, 2010 թ.
Frauentag 1914 Heraus mit dem Frauenwahlrecht.jpg

Կանանց Միջազգային Օր (անգլերէն՝ International Women's Day (IWD)), սկզբնական անուանումը՝ Աշխատաւոր Կանանց Միջազգային Օր, կը նշուի ամէն տարի՝ Մարտ 8-ին[1]: Զանազան տարածաշրջաններու մէջ տօնակատարութիւններու հիմքին մէջ կանանց հանդէպ յարգանքն է՝ տնտեսական, քաղաքական եւ հասարակական ոլորտներէն ներս անոնց ձեռքբերումներուն համար։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

20-րդ դարու սկիզբը բազմաթիւ կիներ մուտք գործեցին աշխատանքի ասպարէզ՝ ցած աշխատավարձեր ստանալով եւ վատ պայմաններու մէջ ստիպողաբար աշխատելով: 20-րդ դարու սկիզբը արագընթաց թափով ծագում առին կանանց արհեստակցական միութիւնները թէ՛ Եւրոպայի, եւ թէ մանաւանդ, Միացեալ Նահանգներու մէջ[2]:

Սոցիալ-տեմոքրաթական կուսակցութեան կանանց կոչով Նիւ Եորքի մէջ 1908 թուականի Մարտ 8-ին տեղի ունեցաւ ցոյց՝ կանանց իրաւահաւասարութեան համար։ Այդ օրը աւելի քան 15 000 կիներ պտտեցան ողջ քաղաքով մէկ, պահանջելով կրճատել աշխատանքային օրը եւ տղամարդոց հետ հաւասարաչափ ամսական ստանալ։ Ատկէ զատ, առաջ մղուեցաւ նաեւ կանանց՝ ընտրութիւններուն մասնակցելու իրաւունք ունենալու պահանջները։ 1909 թուականին Ամերիկայի Ընկերվարական կուսակցութիւնը յայտարարեց Կանանց ազգային օր, որը կը նշուէր մինչեւ 1913 թուականի փետրուարի վերջին կիրակի օրը։ Բայց 1909 թուականին այն զուգադիպեցաւ 28 փետրուարին։

Աւելի ուշ, 1910 թուականին ԱՄՆ-ի կին երեսփոխանները ժամանեցին Քոփենհակըն՝ երկրորդ միջազգային քոնֆերանսին, ուր հանդիպեցին համայնավար Քլարա Ցեթքինին։Քլարա Ցեթկինը 1910 թուականի 27 օգոստոսին Կանանց միջազգային երկրորդ քոնֆերանսին, որը կ՛անցկացուէր Քոփենհակըն, հռչակեց Կանանց Միջազգային Օր: Կ՛ենթադրուի, որ կիներ այդ օրը ցոյցեր եւ երթեր պիտի կազմակերպէին, ուստի հասարակութեան ուշադրութիւնը իրենց խնդիրներուն վրայ պիտի կեդրոնացնէին։ 1911 թուականին Ելենա Կրինպըրկի առաջարկով 19 Մարտին առաջին անգամ Կանանց Միջազգային Օրը նշուած է Գերմանիոյ, Աւստրիոյ, Դանիոյ եւ Զուիցերիոյ մէջ: 1912 թուականին այդ օրն արդէն կը նշուէր Մայիս 12-ին։ 1913 թուականին կիներ դուրս կու գային ցոյցի՝ Ֆրանսայի եւ Ռուսաստանի մէջ՝ Մարտ 2-ին, Աւստրիոյ, Չեխիոյ, Հոլանտայի եւ Զուիցերիայի մէջ՝ Մարտ 9-ին, Գերմանիոյ մէջ՝ Մարտ 12-ին։ 1914 թուականին վեց պետութիւններու մէջ՝ Աւստրիա, Դանիա, Գերմանիա, Հոլանտա, Ռուսաստան, Զուիցերա միաժամանակ կը նշուի Մարտ 8-ին։ Այդ տարի՝ Մարտ 8-ը, զուգադիպեցաւ կիրակի օրուան հետ։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]