Արշակուհի Թէոդիկ

Jump to navigation Jump to search
Արշակուհի (Ճէզվէճեան) Թէոդիկ
Արշակուհի Թեոդիկ.jpg
Արշակուհի Թէոդիկ
Ծննդեան անուն հայ.՝ Արշակուհի Ճեզվեճեան
Ծնած է 1875
Ծննդավայր Պոլիս, Օրթագիւղ
Վախճանած է 1922
Մահուան վայր Լոզան, Զուիցերիա
Քաղաքացիութիւն Flag of the Ottoman Empire.svg Օսմանեան Կայսրութիւն
Ազգութիւն Հայ
Երկեր

Ամիս Մը Ատանա,

Արդի Բարոյագիտութիւնը (դասագիրք)
Մասնագիտութիւն բանասէր, գրագէտ
Աշխատավայր

ընկերային գործիչ, ուսուցչուհի,

հրապարակագիր, գրագէտ եւ թարգմանիչ
Ամուսին Թէոդիկ (Թէոտորոս Լէպճինճեան)

Արշակուհի Թէոդիկ, (Ճէզվէճեան,1875-1922) հայ ընկերային գործիչ, ուսուցչուհի, հրապարակագիր, գրագէտ եւ թարգմանիչ[1][2]։ Հայ բանասէր Թէոդիկին կինը եղած է:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արշակուհի Թէոդիկ ծնած է Կ.Պոլիս՝ Օրթագիւղ, 1875-ին[1][2]։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Սամաթիոյ Նունեան-Վարդուհեան վարժարանին մէջ՝ 1895-ին[1] She traveled to England and studied at the Westland high school in Scarborough[2]։ Կը մեկնի Անգլիա, ուր կը շարունակէ իր ուսումը Սքարպորոյի Ուէսթլենտ Հայ Սքուլի մէջ։ Աւարտելէ ետք, կ'անցնի Փարիզ՝ շարունակելու ուսումը։ Իր մասնակցւթիւնը կը բերէ Կ. Լուսինեանի Ֆրանսերէնէ հայերէն բառարանի կազմութեան աշխատանքին, որպէս բառերը եւ անոնց իմասները ուսումնասիրող։ 1898 –ին կը վերադառնայ Պոլիս եւ ուսուցչութեան պաշտօն կը ստանձնէ Սկիւտարի ճեմարանին մէջ։ Ան իր ասպարէզը կը սկսի որպէս օրաթերթերու եւ պարբերաթերթերու լրագրող, ինչպէս Հայկանոյշ Մարքի «Ծաղիկ», «Մանզումէ», «Սուրահանդակ», «Բիւզանդիոն», «Ժամանակ» թերթերուն մէջ.[2]։ Ան աշխատակցած է նաեւ Թէոդիկի «Ամէնուն Տարեցոյց» պարբերականին մէջ[3]։

1902-ին կ'ամուսնանայ գրագէտ եւ հրապարակագիր՝ Թէոդիկի հետ։ Իր ամուսնոյն բանտարկութենէն եւ Տէր Զօր աքսորուելէ ետք ծանրապէս կը հիւանդանայ։.[1] Ան կ'ուղարկուի Լոզան՝ Զուիցերիա, ուր կ'ապրի մինչեւ 1922՝ իր մահը։ Կ'ըսուի թէ իր վերջին խօսքը երած է «Բոլորս ալ զոհեր ենք», ակնարկելով հայոց ցեղասպանութեան[2]։

Գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արշակուհի Թէոդիկ մաս կը կազմէր Ազգանուէր Հայուհեաց Ընկերութեան, որու հիմնական նպատակներէն մէկն էր հիմնել աղջկանց վարժարաններ, Օսմանեան կայսրութեան հայահոծ շրջաններուն մէջ.[4]։ 1909-ին, Ատանայի ջարդերուն Ընկերութիւնը անմիջապէս նախաձեռնեց կոտորածէն տուժածներուն օժանդակութիւն հասցնելու աշխատանքին։ Ատանա մեկնեցաւ նաեւ Արշակուհի, եւ Պոլիս վերադարձին՝ 1910-ին լոյս ընծայեց ականատեսի իր վկայութիւնները բովանդակող գրքոյկի մը՝ «Ամիս Մը Ատանա»։

Կազմած է նաեւ «Արդի Բարոյագիտութիւնը» դասագիրքը (1911-1912) միջին եւ բարձրագոյն դասընթացքներով։ Ունեցած է աշխոյժ հանրային գործունէութիւն։[5]։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Soulahian Kuyumjian Rita (2010)։ Teotig: Biography & Monument։ Taderon Press։ էջ 243 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 «Արշակուհի Թեոդիկ. "Բոլորս ալ զոհեր ենք" Translation from Armenian: Arshaguhi Teotig: "We are all Victims"» (Armenian)։ April 24, 2011։ արտագրուած է՝ 14 December 2012 
  3. VARTAN MATIOSSIAN։ «Teotig: The First Historian of Armenian Printing»։ արտագրուած է՝ 14 December 2012 
  4. «Sibil Biography»։ An electronic library featuring a huge collection of documents on Armenian literature, history, religion and anything Armenia-related.։ Armenianhouse։ արտագրուած է՝ 8 October 2011 
  5. Գառնիկ Ստեփանյան (1973)։ Կենսագրական բառարան, հատոր Ա։ Երեւան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 356-357