Մխիթար Սեբաստացի

Jump to navigation Jump to search
Մխիթար Սեբաստացի
Portrait de Pierre Mékhitar (Saint Lazare des Arméniens, Venise) (5182840694)(crop).jpg
Ծնած է 7 Փետրուար 1676(1676-02-07) կամ 1676[1]
Ծննդավայր Սեբաստիա, Արեւմտեան Հայաստան, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է 16 Ապրիլ 1749(1749-04-16) կամ 27 Ապրիլ 1749(1749-04-27)[1]
Մահուան վայր Սուրբ Ղազար կղզի, Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն
Կրօնք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Երկեր

«Քերականութիւն գրաբար
լեզուի հայկազեան սեռի»,
«Բառգիրք հայկազեան լեզուի»,
«Տաղարան», «Աստուածաշունչ»,

«Աւետեաց երկրի աշխարհացոյցը»
Մասնագիտութիւն վանական, գրագէտ, թարգմանիչ
Աշխատավայր միաբանութիւն հիմնած 1705-ին,
հեղինակ՝ «Դուռն քերականութեան
աշխարհաբար լեզուին
հայոց» դասագիրքին
Վարած պաշտօններ աբբա

Մխիթար Սեբաստցի (իտալ.՝ Mechitar di Sebaste, 7 Փետրուար, 1676, Սեբաստիա - 27 Ապրիլ, 1749, Սբ. Ղազար կղզի, Վենետիկ), հայ Կաթողիկէ եկեղեցական գործիչ, հայագէտ, Մխիթարեան միաբանութեան հիմնադիր։ Մխիթար Սեբաստցիի անունով կոչուած է Երեւանի «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը։ Ան Մխիթար Սեբաստացիին՝ որպէս այդ միաբանութեան հիմնադիր, առաջին անգամ համարեր է երկրորդ Մեսրոպ Մաշտոց։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մխիթար (իսկական անունը՝ Մանուկ) Սեբաստացին սորված է Սեբաստիոյ Սուրբ Նշան, ապա՝ Էջմիածինի, Սեւանի եւ Կարինի վանքերուն մէջ։ 1663-ին մեկնած է Բերիա (այժմ՝ Հալէպ), ուրտեղ ծանօթացած է կաթողիկէ միսիոներներու հետ։ 1701-ին. Կոստանդնուպոլսոյ մէջ հիմնադրած է միաբանութիւն։ 1705-ին Հռոմի իշխանութիւններէն օգտագործելով վանք հիմնելու համաձայնութիւն՝ 1706-ին Վենետիկին ենթակայ Յունաստանի Մեթոն (յուն․՝ Μεθώνη) բերդաքաղաքին մէջ ձեռնամուխ եղած է վանքի կառուցումը։

Իտալացի նկարիչ Անթոնիոյ Վիսենթինիի (իտալ.՝ Antonio Visentini, 1688-1782) պատկերած Սբ.Ղազար կղզին Vignette of the Isola di S. Lazzaro degli Armeni[2]

1712-ին Հռոմի պապ Կղէմենս XI-ը (լատ.՝ Clemes XI, 1649-1721) Սեբաստցիին շնորհած է աբբահոր կոչման։ Խուսափելով թրքական յարձակումներէն՝ 1715-ին միաբանութիւնը տեղափոխուած է Վենետիկ։ 1717 թուականին Վենետիկի Ծերակոյտը հրովարտակով Սուրբ Ղազար կղզին շնորհած է միաբանութիւնը։ Այստեղ Սեբաստացին շինած է եկեղեցի, բացած է դպրոց, եւ պատրաստած է միաբան-գործիչներ։ Սբ. Ղազարին մէջ ան զբաղուած է մատենագիտական աշխատանքով, ղեկավարած է իր սաներու բանասիրական հետազոտական աշխատանքները, կատարած թարգմանութիւններ եւ հրատարակած է գիրքեր։

Սեբաստացիի մահէն ետք միաբանութիւնը, ի պատիւ անոր, կոչուած է Մխիթարեան միաբանութեան։ Իր ողջութեան իսկ, անոր մեծարած են Երկրորդ Լուսաւորիչ ազգիս, Երկրորդ Մեսրոպ եւ այլ պատուանուններով։

Աշխատութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Դուռն քերականութեան աշխարհաբար լեզուին հայոց (1727)՝ աշխարհաբարի քերականութեան առաջին դասագիրքը
  • Քերականութիւն գրաբար լեգուի հայկազեան սեռի (1730)՝ արժէքաւոր աշխատութիւն մը, ուր քննուած է գրաբարի ձեւաբանութիւնը, շարահիւսութիւնը, սահմանուած է կանոններ, անդրադարձած է նաեւ ուղղագրութեան եւ այլ հարցերու
  • Մեծ նուաճում մըն է Սեբաստացիի Բառգիրք հայկազեան լեզուի (2 հատոր, 1749-69) հայագիտական աշխատութիւնը, որ ներկայիս ունի բացառիկ արժէք. կ'ընդգրկէ ժամանակի հայերէն ձեռագիր ու տպագիր բառագանձը՝ աւելի քան 100 հազար բառայօդուած
  • Ուշագրաւ է նաեւ անոր Տաղարան (1727)՝ ժողովածուն, որուն բանաստեղծութիւններէն մաս մը, շարականի պէս, Սեբաստացիին երաժշտութեամբ, կ'երգեն այսօր։
  • Լաւագոյն ձեռագիրներու համեմատութեամբ, հրատարակուած է Աստուածաշունչ (1733-35), կազմելով նաեւ
    • Աւետեաց երկրի աշխարհացոյցը (1746)

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 Dr. Constant v. Wurzbach Mechitar de Petro // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — հատոր 17. — S. 224.
  2. Antonio Visentini (Venice 1688- Venice 1782)։ «Vignette of the Isola di S. Lazzaro degli Armeni»։ Royal Collection 

Տե՛ս նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]