Մխիթար Սեբաստացի

Jump to navigation Jump to search
Մխիթար Սեբաստացի
Portrait de Pierre Mékhitar (Saint Lazare des Arméniens, Venise) (5182840694)(crop).jpg
Ծնած է 7 Փետրուար 1676(1676-02-07)
Ծննդավայր Սեբաստիա
Մահացած է 16 Ապրիլ 1749(1749-04-16) (73 տարեկանին) կամ 27 Ապրիլ 1749(1749-04-27)[1] (73 տարեկանին)
Մահուան վայր Ս. Ղազար կղզի, Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն
Կրօնք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Մասնագիտութիւն վանական, գրագէտ, թարգմանիչ
Աշխատավայր միաբանութիւն հիմնած 1705-ին,
հեղինակ՝ «Դուռն քերականութեան
աշխարհաբար լեզուին
հայոց» դասագիրքին
Վարած պաշտօններ Վանահայր

Մխիթար Սեբաստցի (իտալ.՝ Mechitar di Sebaste, 7 Փետրուար, 1676, Սեբաստիա - 27 Ապրիլ, 1749, Սբ. Ղազար կղզի, Վենետիկ), հայ Կաթողիկէ եկեղեցական գործիչ, հայագէտ, Մխիթարեան միաբանութեան հիմնադիր։ Մխիթար Սեբաստցիի անունով կոչուած է Երեւանի «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը։ Ան Մխիթար Սեբաստացիին՝ որպէս այդ միաբանութեան հիմնադիր, առաջին անգամ համարեր է երկրորդ Մեսրոպ Մաշտոց։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մխիթար (իսկական անունը՝ Մանուկ) Սեբաստացին սորված է Սեբաստիոյ Սուրբ Նշան, ապա՝ Էջմիածինի, Սեւանի եւ Կարինի վանքերուն մէջ։ 1663-ին մեկնած է Բերիա (այժմ՝ Հալէպ), ուրտեղ ծանօթացած է կաթողիկէ միսիոներներու հետ։ 1701-ին. Կոստանդնուպոլսոյ մէջ հիմնադրած է միաբանութիւն։ 1705-ին Հռոմի իշխանութիւններէն օգտագործելով վանք հիմնելու համաձայնութիւն՝ 1706-ին Վենետիկին ենթակայ Յունաստանի Մեթոն (յուն․՝ Μεθώνη) բերդաքաղաքին մէջ ձեռնամուխ եղած է վանքի կառուցումը։

Իտալացի նկարիչ Անթոնիոյ Վիսենթինիի (իտալ.՝ Antonio Visentini, 1688-1782) պատկերած Սբ.Ղազար կղզին Vignette of the Isola di S. Lazzaro degli Armeni[2]

1712-ին Հռոմի պապ Կղէմենս XI-ը (լատ.՝ Clemes XI, 1649-1721 մալակասի՝ Clemes XI, 1649-1721) Սեբաստցիին շնորհած է աբբահոր կոչման։ Խուսափելով թրքական յարձակումներէն՝ 1715-ին միաբանութիւնը տեղափոխուած է Վենետիկ։ 1717 թուականին Վենետիկի Ծերակոյտը հրովարտակով Սուրբ Ղազար կղզին շնորհած է միաբանութիւնը։ Այստեղ Սեբաստացին շինած է եկեղեցի, բացած է դպրոց, եւ պատրաստած է միաբան-գործիչներ։ Սբ. Ղազարին մէջ ան զբաղուած է մատենագիտական աշխատանքով, ղեկավարած է իր սաներու բանասիրական հետազոտական աշխատանքները, կատարած թարգմանութիւններ եւ հրատարակած է գիրքեր։

Սեբաստացիի մահէն ետք միաբանութիւնը, ի պատիւ անոր, կոչուած է Մխիթարեան միաբանութեան։ Իր ողջութեան իսկ, անոր մեծարած են Երկրորդ Լուսաւորիչ ազգիս, Երկրորդ Մեսրոպ եւ այլ պատուանուններով։

Աշխատութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Դուռն քերականութեան աշխարհաբար լեզուին հայոց (1727)՝ աշխարհաբարի քերականութեան առաջին դասագիրքը
  • Քերականութիւն գրաբար լեգուի հայկազեան սեռի (1730)՝ արժէքաւոր աշխատութիւն մը, ուր քննուած է գրաբարի ձեւաբանութիւնը, շարահիւսութիւնը, սահմանուած է կանոններ, անդրադարձած է նաեւ ուղղագրութեան եւ այլ հարցերու
  • Մեծ նուաճում մըն է Սեբաստացիի Բառգիրք հայկազեան լեզուի (2 հատոր, 1749-69) հայագիտական աշխատութիւնը, որ ներկայիս ունի բացառիկ արժէք. կ'ընդգրկէ ժամանակի հայերէն ձեռագիր ու տպագիր բառագանձը՝ աւելի քան 100 հազար բառայօդուած
  • Ուշագրաւ է նաեւ անոր Տաղարան (1727)՝ ժողովածուն, որուն բանաստեղծութիւններէն մաս մը, շարականի պէս, Սեբաստացիին երաժշտութեամբ, կ'երգեն այսօր։
  • Լաւագոյն ձեռագիրներու համեմատութեամբ, հրատարակուած է Աստուածաշունչ (1733-35), կազմելով նաեւ
    • Աւետեաց երկրի աշխարհացոյցը (1746)

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Dr. Constant v. Wurzbach Mechitar de Petro // Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich: enthaltend die Lebensskizzen der denkwürdigen Personen, welche seit 1750 in den österreichischen Kronländern geboren wurden oder darin gelebt und gewirkt habenWien: 1856. — հատոր 17. — S. 224.
  2. Antonio Visentini (Venice 1688- Venice 1782)։ «Vignette of the Isola di S. Lazzaro degli Armeni»։ Royal Collection 

Տե՛ս նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]