Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի

Jump to navigation Jump to search
Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի
ֆր.՝ Antoine de Saint-Exupéry
11exupery-inline1-500.jpg
Ծննդեան անուն ֆր.՝ Antoine Jean-Baptiste Marie Roger de Saint-Exupéry[1]
Ծնած է 29 Յունիս 1900(1900-06-29)[2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][12][13][14][9][15][16]
Ծննդավայր Լիոն[17]
Մահացած է 31 Յուլիս 1944(1944-07-31)[17][3][4][5][6][18][7][8][9][10][11][13][14][9][16] (44 տարեկանին)
Մահուան վայր île de Riou, 8th arrondissement of Marseille, Մարսէյլ
Քաղաքացիութիւն Flag of France.svg Ֆրանսա
Ազգութիւն ֆրանսացի
Մայրենի լեզու Ֆրանսերէն
Կրօնք Կաթոլիկութիւն
Ուսումնավայր Սեն Լուի Լիսէ ( lycée Saint-Louis)
Երկեր Գիշերային թռիչք (պատմուածք), Փոքրիկ իշխանը, Courrier sud, Մարդոց երկիրը, Նամակ պատանդին եւ Ռազմական օդաչու
Տեսակներ Վէպ, պատում եւ պատմազրոյց
Մասնագիտութիւն օդաչու, բանաստեղծ, վիպասան, ինքնակենսագիր, մանկագիր, ակնարկագիր, գրագէտ, լրագրող
Աշխատավայր Aéropostale
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Mort pour la France Ֆեմինա Ազգային գիրքի պարգեւ Վիպագրութեան մեծագոյն մրցանակ՝ Ֆրանսական ակադեմիոյ կողմէ Ռազմական խաչ 1939-1945 National Book Award for Nonfiction Պատուաւոր շքանշան՝ Լեգէոնի սպայ Croix de Guerre «Հիւկօ» մրցանակ լաւագոյն վէպի համար
Ամուսին Քոնսուելլօ տը սենթ Էքզիւփերի[19]
Ստորագրութիւն
Antoine de Saint-Exupéry signature.svg

Անթուան Մարի Ժան-Պաթիստ Ռոժէ տը Սենթ-Էքզիւփերի (Antoine de Saint-Exupéry, ֆր.՝ Antoine de Saint-Exupéry, 29 Յունիս 1900(1900-06-29)[2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][12][13][14][9][15][16], Լիոն[17]31 Յուլիս 1944(1944-07-31)[17][3][4][5][6][18][7][8][9][10][11][13][14][9][16], île de Riou, 8th arrondissement of Marseille), ֆրանսացի գրող, բանաստեղծ եւ մասնագէտ օդաչու։ Յայտնի է իր «Փոքրիկ իշխանը» հեքիաթ-վիպակով, որ թարգմանուած է աշխարհի բազմաթիւ լեզուներու, ինչպէս նաեւ հայերէնի։ Ան ըսած է. «Մարդիկ կ'երազեն երկինք բարձրանալ եւ արդէն բարձրացած են։ Բայց կը բացայայտուի, որ երկինքի մէջ ալ երազողներ կան, որ կ'ուզեն Երկիր իջնել...»։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի ծնած է ֆրանսական Լիոն քաղաքին մէջ։ Ան Ժան տը Սենթ-Էքզիւփերիի (Jean de Saint-Exupéry) ու Մարի տը Ֆոնսքոլոմպի (Marie de Fonscolombe) հինգ երեխաներէն երրորդն է։ Չորս տարեկանին կորսնցուցած է հայրը։

1908-ին Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի կ'ընդունուի Լիոնի՝ Ս. Բարդողիմէոս քրիստոնեայ եղբայրներու դպրոցը ։ Հետագային՝ մինչեւ 1914, եղբօր՝ Ֆրանսուայի հետ ուսանած է Մանսի Սեն-Քրուա ժէզուիթական քոլէճին մէջ, անոնք իրենց ուսումը շարունակած են Ֆրիպուր (Զուիցերիա):

1912-ին Ամպերի (Amber) օդանաւի դաշտին մէջ առաջին անգամ ուղղաթիռով օդը բարձրացած է։ Ուղղաթիռը վարած է յայտնի օդաչու Գաբրիէլ Վրոպլեւսքին։

Սենթ Էքզիւփերիի ծննդավայրը

1921-ին զօրակոչուած է ֆրանսական բանակ։ Թէեւ իբրեւ ուսանող զինուորագրութիւնը յետաձգելու իրաւունք ունէր, սակայն ան բանակ մեկնած է՝ անդամակցելով Ստրասպուրկի՝ կործանիչ օդանաւերու Բ. գունդին։ Սկիզբը զինք ուղարկած են վերանորոգման արհեստանոց, սակայն շուտով յաջողած է քաղաքացիական ուղղաթիռի օդաչուի քննութիւն յանձնել։ Զինք տեղափոխած են Մարոք, ուր ստացած է ռազմական ուղղաթիռ վարելու իրաւունք:

1922-ին աւարտած է պահեստի սպաներու դասընթացքները եւ դարձած կրտսեր տեղակալ։ Հոկտեմբերին ուղարկուած է լէօ Պուրժէ (Le Bourget)՝ օդանաւի 34-րդ գունդ։

Յունուար 1923-ին օդանաւի արկածի մը հետեւանքով գանկուղեղային վնաս ունեցած է։ Բնակած է Փարիզ, ուր սկսած է գրականութեամբ զբաղիլ։ Սկզբնական շրջանին յաջողութիւն չգտնելով՝ դժուարութիւններու բախած է:

Մահուան հանգամանքները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երկար ատեն անոր մահուան մանրամասնութիւնները անյայտ մնացած են։1998-ին ձկնորս մը Մարսէյի մօտ՝ ծովուն մէջ, թեւնոց մը կը գտնէ։

Էքզիւփերիի թեւնոցը, զոր յայտնաբերած է ձկնորս մը՝ Մարսէյի մօտակայքը։

Անոր վրայ կար քանի մը գրութիւն՝ «Antoine», «Consuelo» (իր եւ կնոջ անունը) եւ «c/o Reynal & Hitchcock, 386, 4th Ave. NYC USA»։ Անիկա այն հրատարակչութեան հասցէն էր, ուր լոյս կը տեսնէին անոր գիրքերը։ Մայիս 2000-ին ջրասոյզ Լիւք Վանրել կը յայտարարէ, որ 70մ. խորութեան տակ յայտնաբերուած են ուղղաթիռի մնացորդներ, որոնք հաւանաբար կը պատկանին Սենթ-Էքզիւփերիին։ Ուղղաթիռին մնացորդները ցրուած էին մէկ Քմ. երկարութեամբ եւ 400 մ. լայնքով։ Գրեթէ անմիջապէս Ֆրանսական կառավարութիւնը կ'արգիլէ որեւէ հետազօտութիւն կատարել այդ տարածքին մէջ։ Թույլտուութիւն կը ստացուի միայն 2003-ի աշնան։ Փորձագէտները կը բարձրացնեն ուղղաթիռին բեկորները։ Անոնցմէ մէկը օդաչուին խցիկն էր։ Պահպանուած է ուղղաթիռին թիւը՝ 2734-L։ Ըստ Միացեալ Նահանգներու ռազմական արխիւներուն, գիտնականները համեմատած են բոլոր ուղղաթիռներուն թիւերը, որոնք անհետացած են այդ ընթացքին։ Այսպիսով, պարզուած է, որ ինքնաթիռին խցիկին թիւը՝ 2734-L կը համապատասխանէ այն ուղղաթիռին, որ ԱՄՆ օդուժին մէջ նշուած էր 42-68223 թիւով, այսինքն՝ օդանաւը Lockheed P-38 "Lightning», նոր F-5B- 1-LO նկարահետախուզական ուղղաթիռ էր, զոր կը վարէր Սենթ-Էքզիւփերին։

31 Յուլիս 1944-ին Luftwaffe տեղեկագիրերուն մէջ այդ տարածքին մէջ ուղղաթիռներու մասին գրառումներ չեն գտնուիր, նաեւ գտնուած բեկորներուն վրայ՝ կրակի ակնյայտ հետքեր չկային։ Այդպիսով՝ արկածի բազմաթիւ տարբերակներ կ'առաջադրուին, ինչպէս օրինակ՝ սարքին արհեստագիտական խանգարումը կամ օդաչուին անձնասպանութիւնը։ Ըստ մամուլի Մարտ 2008-ի հրապարակումներուն[20][21] Luftwaffe 86-ամեայ գերմանացի վեթերան Robert Heichele, խոստովանած է, որ իր «Մեսերշմիտտ M-109» ուղղաթիռով կործանած է Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերիին ուղղաթիռը։ Ըստ անոր յայտարարութեան՝ ան չէ գիտցած, թէ ով եղած է թշնամի ուղղաթիռին օդաչուն։

Aquote1.png Օդաչուն ես չեմ տեսած, աւելի ուշ իմացայ, որ անիկա եղած է Սենթ-Էքզիւփերին: Aquote2.png


Այն մասին, որ կործանած օդանաւին օդաչուն Սենթ-Էքզիւփերին էր, գերմանացիներուն յայտնի դարձած է, այդ օրերուն ռատիօ ելեկտրոնային հետախուզութենէն՝ Ֆրանսական օդակայաններու բանակցութիւնները լսելով[20]։

Հետաքրքրական փաստեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի ձախլիկ էր։
  • Ան ենթարկուած է 15 օդանաւի արկածի։
  • Ան կը տիրապետէր խաղաքարտերով աճպարարութեան արուեստին։
  • Օդանաւի բնագաւառին մէջ կատարած է շարք մը յայտնագործութիւններ, որոնց համար հաստատագիրեր ստացած է։

Պատկերասրահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. http://www.fondsenligne.archives-lyon.fr/ark:/18811/jrknotsqb4p95f6c
  2. 2,0 2,1 Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան, Պերլինի Պետական Գրադարան, Պաւարիոյ Պետական Գրադարան եւ ուրիշներ Record #118604902 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Antoine de Saint-Exupéry
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Internet Broadway Database — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 http://web.archive.org/web/20170324045728/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/antoine-de-saintexupery
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 9,7 NooSFere — 1999.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 filmportal.de — 2005.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 Find A Grave — 1995.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 BD Gest'
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 Munzinger-Archiv — 1913.
  15. 15,0 15,1 Delarge J. (unspecified title)Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 Ваксмахер М. Н. Сент-Экзюпери Антуан де // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 268–269.
  18. 18,0 18,1 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  19. http://www.antoinedesaintexupery.com/consuelo-son-epouse-1901-1979
  20. 20,0 20,1 Սենթ-Էքզիւփերիին ուղղաթիռը հարուածած է գերմանական օդաչուն, vesti.ru. մարտի 15, 2008
  21. Հին առեղծուածի հասարակ բացայայտում