Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի

Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի
ֆրանսերէն՝ Antoine de Saint-Exupéry[1]
Ծննդեան անուն ֆրանսերէն՝ Antoine Jean-Baptiste Marie Roger de Saint-Exupéry[2][3]
Ծնած է Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil).
Ծննդավայր 2nd arrondissement of Lyon, Ռոն[5][2][3]
Մահացած է 31 Յուլիս 1944(1944-07-31)[6][7][8][…] (44 տարեկանին)
Մահուան վայր île de Riou, 8th arrondissement of Marseille, Մարսէյլ[3]
Քաղաքացիութիւն  Ֆրանսա[9]
Մայրենի լեզու Ֆրանսերէն[1]
Կրօնք Կաթոլիկութիւն
Ուսումնավայր Սեն Լուի Լիսէ ( lycée Saint-Louis)
Villa St. Jean International School?
Notre Dame de Mongré High School?
Երկեր/Գլխաւոր գործ Գիշերային թռիչք (պատմուածք), Փոքրիկ իշխանը, Southern Mail?, Մարդոց երկիրը, Նամակ պատանդին?, Ռազմական օդաչու? եւ Citadelle?
Տեսակ վէպ, պատմազրոյց, բանաստեղծութիւն եւ récit?
Մասնագիտութիւն օդաչու, վիպասան, մանկագիր, գրագէտ, լրագրող, նկարազարդող, փիլիսոփայ
Աշխատավայր Aéropostale?
Paris-Soir?
Անդամութիւն Société des poètes français?
Ամուսին Քոնսուելլօ տը սենթ Էքզիւփերի[10][2]
Ծնողներ հայր՝ Jean Marc de Saint-Exupéry?[11], մայր՝ Marie de Saint-Exupéry?[11]
Կայքէջ antoinedesaintexupery.com
Ստորագրութիւն

Անթուան Մարի Ժան-Պաթիստ Ռոժէ տը Սենթ-Էքզիւփերի (Antoine de Saint-Exupéry, Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil)., 2nd arrondissement of Lyon, Ռոն[5][2][3] - 31 Յուլիս 1944(1944-07-31)[6][7][8][…], île de Riou, 8th arrondissement of Marseille, Մարսէյլ[3]), ֆրանսացի գրող, բանաստեղծ եւ մասնագէտ օդաչու։ Յայտնի է իր «Փոքրիկ իշխանը» հեքիաթ-վիպակով, որ թարգմանուած է աշխարհի բազմաթիւ լեզուներու, ինչպէս նաեւ հայերէնի։ Ան ըսած է. «Մարդիկ կ'երազեն երկինք բարձրանալ եւ արդէն բարձրացած են։ Բայց կը բացայայտուի, որ երկինքի մէջ ալ երազողներ կան, որ կ'ուզեն Երկիր իջնել...»։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի ծնած է ֆրանսական Լիոն քաղաքին մէջ։ Ան Ժան տը Սենթ-Էքզիւփերիի (Jean de Saint-Exupéry) ու Մարի տը Ֆոնսքոլոմպի (Marie de Fonscolombe) հինգ երեխաներէն երրորդն է։ Չորս տարեկանին կորսնցուցած է հայրը։

1908-ին Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի կ'ընդունուի Լիոնի՝ Ս. Բարդողիմէոս քրիստոնեայ եղբայրներու դպրոցը ։ Հետագային՝ մինչեւ 1914, եղբօր՝ Ֆրանսուայի հետ ուսանած է Մանսի Սեն-Քրուա ժէզուիթական քոլէճին մէջ, անոնք իրենց ուսումը շարունակած են Ֆրիպուր (Զուիցերիա):

1912-ին Ամպերի (Amber) օդանաւի դաշտին մէջ առաջին անգամ ուղղաթիռով օդը բարձրացած է։ Ուղղաթիռը վարած է յայտնի օդաչու Գաբրիէլ Վրոպլեւսքին։

Սենթ Էքզիւփերիի ծննդավայրը

1921-ին զօրակոչուած է ֆրանսական բանակ։ Թէեւ իբրեւ ուսանող զինուորագրութիւնը յետաձգելու իրաւունք ունէր, սակայն ան բանակ մեկնած է՝ անդամակցելով Ստրասպուրկի՝ կործանիչ օդանաւերու Բ. գունդին։ Սկիզբը զինք ուղարկած են վերանորոգման արհեստանոց, սակայն շուտով յաջողած է քաղաքացիական ուղղաթիռի օդաչուի քննութիւն յանձնել։ Զինք տեղափոխած են Մարոք, ուր ստացած է ռազմական ուղղաթիռ վարելու իրաւունք:

1922-ին աւարտած է պահեստի սպաներու դասընթացքները եւ դարձած կրտսեր տեղակալ։ Հոկտեմբերին ուղարկուած է լէօ Պուրժէ (Le Bourget)՝ օդանաւի 34-րդ գունդ։

Յունուար 1923-ին օդանաւի արկածի մը հետեւանքով գանկուղեղային վնաս ունեցած է։ Բնակած է Փարիզ, ուր սկսած է գրականութեամբ զբաղիլ։ Սկզբնական շրջանին յաջողութիւն չգտնելով՝ դժուարութիւններու բախած է:

Մահուան հանգամանքները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երկար ատեն անոր մահուան մանրամասնութիւնները անյայտ մնացած են։1998-ին ձկնորս մը Մարսէյի մօտ՝ ծովուն մէջ, թեւնոց մը կը գտնէ։

Էքզիւփերիի թեւնոցը, զոր յայտնաբերած է ձկնորս մը՝ Մարսէյի մօտակայքը։

Անոր վրայ կար քանի մը գրութիւն՝ «Antoine», «Consuelo» (իր եւ կնոջ անունը) եւ «c/o Reynal & Hitchcock, 386, 4th Ave. NYC USA»։ Անիկա այն հրատարակչութեան հասցէն էր, ուր լոյս կը տեսնէին անոր գիրքերը։ Մայիս 2000-ին ջրասոյզ Լիւք Վանրել կը յայտարարէ, որ 70մ. խորութեան տակ յայտնաբերուած են ուղղաթիռի մնացորդներ, որոնք հաւանաբար կը պատկանին Սենթ-Էքզիւփերիին։ Ուղղաթիռին մնացորդները ցրուած էին մէկ Քմ. երկարութեամբ եւ 400 մ. լայնքով։ Գրեթէ անմիջապէս Ֆրանսական կառավարութիւնը կ'արգիլէ որեւէ հետազօտութիւն կատարել այդ տարածքին մէջ։ Թույլտուութիւն կը ստացուի միայն 2003-ի աշնան։ Փորձագէտները կը բարձրացնեն ուղղաթիռին բեկորները։ Անոնցմէ մէկը օդաչուին խցիկն էր։ Պահպանուած է ուղղաթիռին թիւը՝ 2734-L։ Ըստ Միացեալ Նահանգներու ռազմական արխիւներուն, գիտնականները համեմատած են բոլոր ուղղաթիռներուն թիւերը, որոնք անհետացած են այդ ընթացքին։ Այսպիսով, պարզուած է, որ ինքնաթիռին խցիկին թիւը՝ 2734-L կը համապատասխանէ այն ուղղաթիռին, որ ԱՄՆ օդուժին մէջ նշուած էր 42-68223 թիւով, այսինքն՝ օդանաւը Lockheed P-38 "Lightning», նոր F-5B- 1-LO նկարահետախուզական ուղղաթիռ էր, զոր կը վարէր Սենթ-Էքզիւփերին։

31 Յուլիս 1944-ին Luftwaffe տեղեկագիրերուն մէջ այդ տարածքին մէջ ուղղաթիռներու մասին գրառումներ չեն գտնուիր, նաեւ գտնուած բեկորներուն վրայ՝ կրակի ակնյայտ հետքեր չկային։ Այդպիսով՝ արկածի բազմաթիւ տարբերակներ կ'առաջադրուին, ինչպէս օրինակ՝ սարքին արհեստագիտական խանգարումը կամ օդաչուին անձնասպանութիւնը։ Ըստ մամուլի Մարտ 2008-ի հրապարակումներուն[12][13] Luftwaffe 86-ամեայ գերմանացի վեթերան Robert Heichele, խոստովանած է, որ իր «Մեսերշմիտտ M-109» ուղղաթիռով կործանած է Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերիին ուղղաթիռը։ Ըստ անոր յայտարարութեան՝ ան չէ գիտցած, թէ ով եղած է թշնամի ուղղաթիռին օդաչուն։

Օդաչուն ես չեմ տեսած, աւելի ուշ իմացայ, որ անիկա եղած է Սենթ-Էքզիւփերին:


Այն մասին, որ կործանած օդանաւին օդաչուն Սենթ-Էքզիւփերին էր, գերմանացիներուն յայտնի դարձած է, այդ օրերուն ռատիօ ելեկտրոնային հետախուզութենէն՝ Ֆրանսական օդակայաններու բանակցութիւնները լսելով[12]։

Հետաքրքրական փաստեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Անթուան տը Սենթ-Էքզիւփերի ձախլիկ էր։
  • Ան ենթարկուած է 15 օդանաւի արկածի։
  • Ան կը տիրապետէր խաղաքարտերով աճպարարութեան արուեստին։
  • Օդանաւի բնագաւառին մէջ կատարած է շարք մը յայտնագործութիւններ, որոնց համար հաստատագիրեր ստացած է։

Պատկերասրահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France Record #11923342r // BnF catalogue généralParis: BnF.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 http://www.fondsenligne.archives-lyon.fr/ark:/18811/jrknotsqb4p95f6c
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Base Léonoreministère de la Culture.
  4. 4,0 4,1 Delarge J. Le DelargeParis: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
  5. 5,0 5,1 5,2 Ваксмахер М. Н. Сент-Экзюпери Антуан де // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 268–269.
  6. 6,0 6,1 6,2 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7,0 7,1 7,2 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia, 1968.
  8. 8,0 8,1 8,2 AlKindi (Դոմինիկյան Արևելագիտության ինստիտուտի առցանց կատալոգ)
  9. RKDartists
  10. http://www.antoinedesaintexupery.com/consuelo-son-epouse-1901-1979
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Pas L. v. Genealogics — 2003.
  12. 12,0 12,1 Սենթ-Էքզիւփերիին ուղղաթիռը հարուածած է գերմանական օդաչուն, vesti.ru. մարտի 15, 2008
  13. Հին առեղծուածի հասարակ բացայայտում