Ալեքսանդր Միասնիկեան

Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանդր Միասնիկեան
Alexander Myasnikyan (2).jpg
Ծնած է 9 Փետրուար 1886
Ծննդավայր Նոր Նախիջեւան Կաղապար:Դրոշավորում/Ռուսական կայսրություն
Վախճանած է 22 Մարտ 1925
Վախճանի վայրը Թիֆլիս Կաղապար:Դրոշավորում/Վրացական ԽՍՀ
Քաղաքացիութիւն Flag of Russia.svg Ռուսական Կայսրութիւն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Ազգութիւն հայ
Կրօնք Աթէիզմ
Ուսումնավայր Մոսկուայի պետական համալսարանի իրաւաբանական բաժին
Մասնագիտութիւն իրաւաբան
Վարած պաշտօններ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ եւ Համառուսաստանյան հիմնադիր ժողովի անդամ
Կուսակցութիւն Խորհրդային Միութեան Կոմունիստական Կուսակցութիւն եւ Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցություն

Ալեքսանդր Միասնիկեան կեղծանուն՝ Մարտունի (9 Փետրուար 1886, Նոր Նախիջեւան, Ռուսական կայսրութիւն - 22 Մարտ 1925, Թիֆլիսի մօտ Վրացական ԽՍՀ), հայ քաղաքական, հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ համայնավարական Կուսակցութեան անդամ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 1886-ին Նոր Նախիջեւան։ Ուսանած է ծննդավայրի թեմական դպրոցին մէջ, 1904-1906-ններուն՝ Մոսկուայի Լազարեան ճեմարանին մէջ[1]։ 1906-էն Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանուորական կուսակցութեան անդամ էր։ 1907-1914-ններուն կուսակցական աշխատանք կատարած է Պաքուի, ապա՝ Մոսկուայի մէջ։ 1911-ին աւարտած է Մոսկուայի պետական համալսարանի իրաւաբանական Հիմնարկը: Ուսանողական տարիներուն աշխոյճօրէն մասնակցած է յեղափոխական շարժումներուն։

Միասնիկեանը Հայաստանի մէջ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ալեքսանդր Միասնիկեան, յունուար 1921-ին նշանակուած է Հայկական ԽՍՀ Ժողկոմխորհի առաջին նախագահ (կը համապատասխանէ ժամանակակից վարչապետին) եւ ռազմական գործերու ժողկոմ։ Յաջորդ տարի Մարտին Անդրկովկասի Խորհրդային միացեալ Սոցիալիստական Հանրապետութեան կազմաւորումէն ետք եղած է դաշնութեան գործկոմի նախագահներէն, ապա՝ ՌԿ(բ) կ Անդրերկրկոմի առաջին քարտուղարը։

Երկրի տնտեսութեան վերականգնման, արեւմտահայ փախստականներուն տեղաւորելու, քաղաքական պատերազմի հետեւանքները վերցնելու, երկրին մէջ կայունութիւն հաստատելու համար, Ալեքսանդր Միասնիկեան աշխատանքային մեծ գործունէութիւն ծաւալած է։ Ան կարեւորած է հայ մտաւորականութեան Հայաստանի մէջ համախմբելու եւ անոր համար ստեղծագործ աշխատանքի անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծելու խնդիրը։ Այդ կապակցութեամբ պաշտօնական հրաւերներ ուղղարկած է նկարիչ Մարտիրոս Սարեանին, ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանեանին, լեզուաբան Հրաչեայ Աճառեանին եւ ուրիշներու։ Խորհրդային Հայաստանի գործիչներէն Միասնիկեանը առաջինն է, որ անդրարադձած է Հայաստանի եւ Սփիւռքի փոխ-յարաբերութիւններուն. յատուկ ուսումնասիրութիւն նուիրած է Սփիւռքի մէջ հայ ազգային քաղաքական կազմակերպութիւններու խնդիրներուն։

Ալեքսանդր Միասնիկեան, դրոշմանիշ

1910-ական թուականներուն Ալեքսանդր Միասնիկեան լոյս ընծայած էր շարք մը յօդուածներու՝ նուիրուած հայոց գիրերու գիւտի նշանակութեանը, Միքայէլ Նալպանտեանի, Յովհաննէս Թումանեանի, Յովհաննէս Յովհաննիսեանի, Ալեքսանդր Ծատուրեանի ստեղծագործութիւններուն։ Բազմիցս անդրադարձած է Հայկական հարցին՝ զայն «գորդեան հանգոյց» անուանելով, որուն շուրջ հիւսուած են եւրոպական երկիրներու տարաձայնութիւններն ու շահերը։ 1913-ին Մոսկուայի մէջ հանդէս եկած է Հայկական հարցի մասին դասախօսութեամբ, որուն դրոյթները 1913-1914-ններուն լոյս տեսած են «Մշակ» թերթին մէջ։ Միասնիկեանի աշխատութիւնները լոյս տեսած են առանձին ժողովածուով (Երկեր, 4 հատոր, 1984-86)։

4-5 Յուիս 1921-ին, Ալեքսանդր Միասնիկեան մասնակցած է ՌԿ(բ) կ կենտկոմի Կովկասեան բիւրոյի լիագումար նիստին, ուր քննարկուած է Լեռնային Ղարաբաղի հարցը։ Դէմ է քուէարկել Իոսիֆ Ստալինի միջամտութեամբ Լեռնային Ղարաբաղը Ազրպէյճանի կազմին մէջ մտցնելու մասին որոշմանը։

Զոհուած է 22 Մարտ 1925-ին՝ Թիֆլիսի օդակայանին մէջ՝ օդանաւի վթարէն[2]։ Ա

Յիշողութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Միասնիկեանի անունով կոչուած են՝

Երեւանի Միասնիկեանի անուան հրապարակին վրայ տեղադրուած է անոր յուշարձանը։

Տե՛ս նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Արամայիս Մնացականեան, Ալեքսանդր Միասնիկեան, Երեւան, 1955:
  • Ս. Դ. Աւագեան, Ալեքսանդր Միասնիկեան հրապարակախօս, Երեւան, 1964:
  • Հայ ժողովուրդի պատմութիւն /ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ./, հատ. VII, Երեւան, 1967:
  • Ա. Կ. Ոսկերչեան, Ալեքսանդր Միասնիկեանը եւ գրական հարցերը, Երեւան, 1974:
  • Գէորգ Ղարիբջանեան, Ալեքսանդր Միասնիկեան, Երեւան, 1976:
  • Վլատիմիր Ղազախեցեան, Հայաստանը 1920-1940-ններուն, Երեւան, 2006:
  • Մհեր Կարապետեան, Էդիկ Գէորգեան, Խորհրդային Հայաստանը 1920-1991-ններուն, Երեւան, 2007:
  • Հայոց պատմութիւն /ՀՀ ԳԱԱ հրատ./, հատ. IV, գիրք I, Երեւան, 2010:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]