Ալեքսանդր Միասնիկեան

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանդր Միասնիկեան
Alexander Myasnikyan (2).jpg
Ծնած է 9 Փետրուար 1886
Ծննդավայր Նոր Նախիջեւան Կաղապար:Դրոշավորում
Վախճանած է 22 Մարտ 1925
Վախճանի վայրը Թիֆլիս Կաղապար:Դրոշավորում
Քաղաքացիութիւն Flag of Russia.svg Ռուսական Կայսրութիւն և Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Ազգութիւն հայ
Կրօնք աթեիզմ
Կրթութիւն Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Մասնագիտութիւն իրաւաբան
Զբաղեցրած պաշտոններ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ և Համառուսաստանյան հիմնադիր ժողովի անդամ
Կուսակցութիուն ԽՄԿԿ և Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցություն

Ալեքսանդր Միասնիկեան կեղծանուն՝ Մարտունի (9 Փետրուար 1886, Նոր Նախիջեւան, Ռուսական կայսրութիւն - 22 Մարտ 1925, Թիֆլիսի մօտ Վրացական ԽՍՀ), հայ քաղաքական, հասարակական գործիչ, ԽՍՀՄ համայնավարական Կուսակցութեան անդամ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 1886-ին Նոր Նախիջեւան։ Ուսանած է ծննդավայրի թեմական դպրոցին մէջ, 1904-1906-ններուն՝ Մոսկուայի Լազարեան ճեմարանին մէջ[1]։ 1906-էն Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանուորական կուսակցութեան անդամ էր։ 1907-1914-ններուն կուսակցական աշխատանք կատարած է Պաքուի, ապա՝ Մոսկուայի մէջ։ 1911-ին աւարտած է Մոսկուայի պետական համալսարանի իրաւաբանական Հիմնարկը: Ուսանողական տարիներուն աշխոյճօրէն մասնակցած է յեղափոխական շարժումներուն։

Միասնիկեանը Հայաստանի մէջ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ալեքսանդր Միասնիկեան, յունուար 1921-ին նշանակուած է Հայկական ԽՍՀ Ժողկոմխորհի առաջին նախագահ (կը համապատասխանէ ժամանակակից վարչապետին) եւ ռազմական գործերու ժողկոմ։ Յաջորդ տարի Մարտին Անդրկովկասի Խորհրդային միացեալ Սոցիալիստական Հանրապետութեան կազմաւորումէն ետք եղած է դաշնութեան գործկոմի նախագահներէն, ապա՝ ՌԿ(բ) կ Անդրերկրկոմի առաջին քարտուղարը։

Երկրի տնտեսութեան վերականգնման, արեւմտահայ փախստականներուն տեղաւորելու, քաղաքական պատերազմի հետեւանքները վերցնելու, երկրին մէջ կայունութիւն հաստատելու համար, Ալեքսանդր Միասնիկեան աշխատանքային մեծ գործունէութիւն ծաւալած է։ Ան կարեւորած է հայ մտաւորականութեան Հայաստանի մէջ համախմբելու եւ անոր համար ստեղծագործ աշխատանքի անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծելու խնդիրը։ Այդ կապակցութեամբ պաշտօնական հրաւերներ ուղղարկած է նկարիչ Մարտիրոս Սարեանին, ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանեանին, լեզուաբան Հրաչեայ Աճառեանին եւ ուրիշներու։ Խորհրդային Հայաստանի գործիչներէն Միասնիկեանը առաջինն է, որ անդրարադձած է Հայաստանի եւ Սփիւռքի փոխ-յարաբերութիւններուն. յատուկ ուսումնասիրութիւն նուիրած է Սփիւռքի մէջ հայ ազգային քաղաքական կազմակերպութիւններու խնդիրներուն։

Ալեքսանդր Միասնիկեան, դրոշմանիշ

1910-ական թուականներուն Ալեքսանդր Միասնիկեան լոյս ընծայած էր շարք մը յօդուածներու՝ նուիրուած հայոց գիրերու գիւտի նշանակութեանը, Միքայէլ Նալպանտեանի, Յովհաննէս Թումանեանի, Յովհաննէս Յովհաննիսեանի, Ալեքսանդր Ծատուրեանի ստեղծագործութիւններուն։ Բազմիցս անդրադարձած է Հայկական հարցին՝ զայն «գորդեան հանգոյց» անուանելով, որուն շուրջ հիւսուած են եւրոպական երկիրներու տարաձայնութիւններն ու շահերը։ 1913-ին Մոսկուայի մէջ հանդէս եկած է Հայկական հարցի մասին դասախօսութեամբ, որուն դրոյթները 1913-1914-ններուն լոյս տեսած են «Մշակ» թերթին մէջ։ Միասնիկեանի աշխատութիւնները լոյս տեսած են առանձին ժողովածուով (Երկեր, 4 հատոր, 1984-86)։

4-5 Յուիս 1921-ին, Ալեքսանդր Միասնիկեան մասնակցած է ՌԿ(բ) կ կենտկոմի Կովկասեան բիւրոյի լիագումար նիստին, ուր քննարկուած է Լեռնային Ղարաբաղի հարցը։ Դէմ է քուէարկել Իոսիֆ Ստալինի միջամտութեամբ Լեռնային Ղարաբաղը Ազրպէյճանի կազմին մէջ մտցնելու մասին որոշմանը։

Զոհուած է 22 Մարտ 1925-ին՝ Թիֆլիսի օդակայանին մէջ՝ օդանաւի վթարէն[2]։ Ա

Յիշողութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Միասնիկեանի անունով կոչուած են՝

Երեւանի Միասնիկեանի անուան հրապարակին վրայ տեղադրուած է անոր յուշարձանը։

Տե՛ս նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Արամայիս Մնացականեան, Ալեքսանդր Միասնիկեան, Երեւան, 1955:
  • Ս. Դ. Աւագեան, Ալեքսանդր Միասնիկեան հրապարակախօս, Երեւան, 1964:
  • Հայ ժողովուրդի պատմութիւն /ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ./, հատ. VII, Երեւան, 1967:
  • Ա. Կ. Ոսկերչեան, Ալեքսանդր Միասնիկեանը եւ գրական հարցերը, Երեւան, 1974:
  • Գէորգ Ղարիբջանեան, Ալեքսանդր Միասնիկեան, Երեւան, 1976:
  • Վլատիմիր Ղազախեցեան, Հայաստանը 1920-1940-ններուն, Երեւան, 2006:
  • Մհեր Կարապետեան, Էդիկ Գէորգեան, Խորհրդային Հայաստանը 1920-1991-ններուն, Երեւան, 2007:
  • Հայոց պատմութիւն /ՀՀ ԳԱԱ հրատ./, հատ. IV, գիրք I, Երեւան, 2010:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]