Պետրոս Հաճեան

Jump to navigation Jump to search
Պետրոս Հաճեան
Bedros Hadjian Պետրոս Հաճեան.jpg
Ծնած է Յունուար 24, 1933
Ծննդավայր Ճարապլուս, Սուրիա
Մահացած է 4 Սեպտեմբեր, 2012
Մահուան վայր Պուէնոս Այրես, Արժանթին
Քաղաքացիութիւն Flag of Argentina.svg Արժանթին
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Մասնագիտութիւն Մանկավարժ, արձակագիր, կուսակցական եւ ազգային գործի
Ամուսին Սօսի Հաճեան
Երեխաներ Աւետիս (Աւօ), Արազ, Ալինա, Արի, Ալեքսիս եւ Անիա-Քարէն.

Պետրոս Հաճեան ծնած է Ճարապլուս, Սուրիա 24 Յունուար, 1933-ին: Ան իր մահկանացուն կնքեց 4 Սեպտեմբեր, 2012 Պուէնոս Այրէս, Արժանթին: Մանկավարժ, Ուսուցիչ, Մտաւորական, արձակագիր, կուսակցական եւ ազգային գործիչ, հրապարակագիր: Պետրոս Հաճեան հազուագիւտ գրողներէն ու բեղուն հանրային գործիչներէն մէկը, սփիւռքահայ գրականութեան երկարամեայ մշակ մը՝ Սփիւռքի վաստակաւոր դէմք մը։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պետրոս Հաճեան (1933, Սուրիա - 2012, Արժանթին), գրող, ուսուցիչ, խմբագիր եւ հրապարակագիր, կուսակցական գործիչ։ Մաս կը կազմէ Եղեռնէն վերջ իր աչքերը կեանքին բացող փիւնիկ սերունդին։ Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայր Ճարապլուսի Մեսրոպեան վարժարանին մէջ։ Տասնհինգ տարու պատանի, վաղահասօրէն կը կորսնցնէ հայրը եւ կը հարկադրուի իջնել շուկայ՝ մայրը եւ իրմէ փոքր եղբայրը ապրեցնելու համար։

1970-ին փոխադրուած էր Պուէնոս Այրէս, ուր ստանձնելով է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Կրթ. Հաստատութեան տնօրէնութիւնը, զոր վարած է աւելի քան 35 տարի։

Երեքշաբթի, 4 Սեպտեմբեր, 2012-ին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան, Պուէնոս Այրէսի մէջ իր մահկանացուն կնքած է արժանթինահայ գրագէտ, ուսուցիչ, խմբագիր ու հանրային գործիչ Պետրոս Հաճեանը՝ 79 տարեկան հասակին։ Յուղարկաւորոթիւնը տեղի ունեցած է 5 Սեպտեմբերին եւ մարմինը ամփոփուած է Ազգային Գերեզմանատան մէջ։

Կրթական վարժարաններու մէջ Տեսչական եւ ուսուցչական պաշտօններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1954-1980, Պետրոս Հաճեան տեսչական, ուսուցչական պաշտօններ վարած է Տէր Զօրի, Հալէպի, եւ 1970-էն վերջ՝ Պուէնոս Այրէսի մէջ, ուր տնօրէն եղած է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ կրթական հաստատութեան:

1954-ին սկսած էր իր ուսուցչական ասպարէզը Տէր-Զօրի հայկական դպրոցին մէջ։

Եղած էր նաեւ Հալէպի «Հայկազեան» ազգային վարժարանի հայոց պատմութեան եւ գրականութեան ուսուցիչ:

իսկ 1968-1970-ին վարած է «Քարեն Եփփէ» Ազգային ճեմարանի տնօրէնութիւնը։

1970-ին փոխադրուած էր Պուէնոս Այրէս, ուր ուր ստանձնելով է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Կրթ. Հաստատութեան տնօրէնութիւնը, զոր վարած է աւելի քան 35 տարի։


Ազգային եւ կուսակցական (ՀՅԴ) գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Aquote1.png Պետրոս Հաճեան իր ազգային եւ կուսակցական (ՀՅԴ) գործունէութիւնը կը սկսի արդէն կանուխ հասակէն, գրաւելով ղեկավար դիրքեր: Կուսակցական իր «կրակի մկրտութիւնը» պիտի ստանայ վաթսունականներուն: Պիտի մնայ հաւատաւոր (քիչ մը շատ չարչրկուած բառ մը՝ ասիկա) նոյնիսկ կուսակցական շարքերէն դուրս մնալէն ետք, մինչեւ վերջ. երբ կը պնդէի թէ պէտք է որ այս տիպի փորձառութիւններու մասին իր յուշերը գրէր, կը պատասխանէր՝ «չէ՜, չ՛ըլլար. երդո՛ւմ տուած եմ»:[1]
- ՅԱԿՈԲ ԿԻՒԼԼԻՒՃԵԱՆ
Aquote2.png


«Պետրոսին դերը շատ մեծ եղած է որպէս կուսակցական երիտասարդներու կազմակերպման և դաստիարակչական գործունէութիւնը:» Կը գրէ Պետրոս Հաճեանի տիկինը՝ Սօսի Հաճեան, Պուէնոս Այրեսէն, ուր երկար տարիներ կը պաշտօնավարէ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ կրթական հաստատութիւն, դասաւանդելով հայոց լեզու եւ գրականութիւն երկրորդական բաժնի ուսանողներուն:

Խմբագրական աշխատութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պետրոս Հաճեան ընտիր հայերէնով բազմահարիւր էջեր լեցուցած է որպէս խմբագիր եւ հրապարակագիր: խմբագրական պաշտօններ վարած է՝ 1960ական թուականներուն Հալէպի «Արեւելք» օրաթերթի փոխ-խմբագիր եղած էր։

1954-1980 խմբագիր Հալէպի «Արեւելք» օրաթերթին: 1971-1986 վարած է «Արմենիա» երբեմնի օրաթերթի (1989էն ի վեր՝ շաբաթաթերթ) խմբագրութիւնը։ Պուէնոս Այրէսի պատասխանատու խմբագիր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան «Արմենիա» օրաթերթին:

1986էն ետք, նուիրուած է գրական աշխատանքներու։ Եղած է սփիւռքահայ մամուլի մնայուն աշխատակից, որուն շարքին՝ «Յառաջ»ին ու «Նոր Յառաջ»ին։

Գրականութիւն՝ գեղարուեստական գրող[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հակառակ որ պատանեկութենէն սկսած է ունենալ ոեւէ սկսնակ մտաւորականի անխուսափելի բանաստեղծական նկրտումները, Պետրոս Հաճեան որպէս գեղարուեստական գրող մէջտեղ կու գայ շատ ուշ, երբ արդէն 62 տարեկան է:

Հրատարակչական՝ Քերականութեան եւ Շարահիւսութեան դասագիրքեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ուսուցչական, հրապարակագրային եւ գրական իր աշխատանքներուն կողքին, Պետրոս Հաճեան պատրաստած է

  • Նախակրթարանի համար Սօնիա հայերէն գիտե"ս"
  • «Պարզ քերականութիւն» երեք հատորով,
  • «Շարահիւսութիւ» յատուկ երկու գիրքեր,
  • երկրորդական վարժարաններու յատուկ ընթերցարան մը եւ գրականութեան դասագիրքերու շարք մը [2]:

Հրատարակչական հատորներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Խմբագրական աշխատանքէ հեռանալը ձեւով մը բախտաւորութիւն կ՛ըլլայ հայ գիրքերու աշխարհին համար: Պետրոս Հաճեան դասագիրքերու շարքէ մը եւ ոսկեդարեան ու միջնադարեան հայ մտքի մշակներու մասին հանրամատչելի երկու հատորներ կը հրատարակէ:

Պետրոս Հաճեան հրատարակած է բազմաթիւ հատորներ.

  • «Պարզ քերականութիւն» (1987, երեք հատորով),
  • «Հայ մտքի մշակներ» (1987 եւ 1990, երկու հատորով, միաժամանակ հայերէն եւ սպաներէն՝ Վարդան Մատթէոսեանի թարգմանութեամբ),
  • «Հրամմեցէք պարոններ» (պատմուածքներ, 1995. սպաներէն թարգմանութիւն՝ Պերճ Աճէմեան, 2004-ին),
  • «100 տարի, 100 պատմութիւն» (2001, սպաներէն թարգմանութիւն՝ Վ. Մատթէոսեան, 2008-ին, անգլերէն թարգմանութիւն՝ Արիս Սեւակ, 2009),
  • «Լռեցուած խօսքը. Հայկական Ցեղասպանութեան մտաւորական զոհերը» (2003, սպաներէն՝ Վ. Մատթէոսեանի թարգմանութեամբ),
  • «Կար ու չկար» (պատմուածքներ, 2003 Տպարան Ագեան - Պուէնոս Այրէս),
  • «Կարկեմիշ» (վէպ, 2005),
  • «Հարաւը Սփիւռքի մէջ» (2008


  • «Հրամմեցէք պարոններ» եւ «Կարկեմիշ» 2008-ին լոյս տեսած են միացեալ հատորով ու «Ճանապարհ դէպի Կարկեմիշ» վերնագրով Երեւանի մէջ։


երկու տասնամեակներու ընթացքին, ուրեմն, մէջտեղ կու գան տասնմէկ հատորներ, ինչպէս նաեւ սպաներէն եւ անգլերէն թարգմանութեամբ վեց գիրք: Ասոնց մէջ գեղարուեստական ստեղծագործութիւնները սահմանափակուած են պատմուածքներու եւ պատումներու երեք հաւաքածոներով, որոնցմէ վերջինը ենթախորագրուած է «վէպ» (կա՛յ նաեւ պատմուածքներու անտիպ ժողովածու մը՝ «Գօտի», 2004-ին լոյս տեսած սպաներէն թարգմանութեամբ):

Պարգեւներ եւ շքանշաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պետրոս Հաճեանի շուրջ վաթսուն տարիներու գրական, հրապարակագրական, հանրային եւ ուսուցչական ասպարէզներու գրական վաստակը Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի կողմէ գնահատուած էր՝

1984 թուին, Ամե­նայն Հա­յոց Կա­թո­ղի­կոս Վազ­գէն Վե­հա­փա­ռի, վեր­ջին այցե­լու­թեան առի­թով, Ար­ժան­թին, Վե­հա­փա­ռի ձե­ռամբ, շքան­շա­նի ար­ժա­նա­ցաւ, (Սուրբ Մես­րոպ շքան­շան)ին:

2011 «Սահակ-Մեսրոպ» շքանշանով, իսկ Հայաստանի Հանրապետութեան կողմէ՝ «Մովսէս Խորենացի» շքանշանով (2010

ՊԵՏ­ՐՈՍ ՀԱՃ­ԵԱ­ՆԻՆ նուիրուած յուշ երեկոյ 29 Սեպտեմբեր 2013[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կազ­մա­կեր­պու­թեամբ Ս. Լու­սա­ւո­րիչ Մայր եկե­ղեց­ւոյ եւ Նիւ Եոր­քի Հա­մազ­գա­յի­նի մաս­նա­ճիւ­ղի, Կի­րա­կի, Սեպտ. 29-ին Սուրբ Լու­սա­ւո­րիչ եկե­ղեց­ւոյ հան­դի­սաս­րա­հում տե­ղի ու­նե­ցաւ յուշ երե­կոյ նուիր­ուած գրա­գէտ, ման­կա­վարժ` Պետ­րոս Հաճ­եա­նի յի­շա­տա­կին:

Օր­ուան հան­դի­սա­վար, Հաճ­եա­նի վա­ղե­մի բա­րե­կամ ըն­կեր եւ գոր­ծա­կից Ռու­բէն Պար­սում­եա­նն էր։ Իր խօս­քի մէջ նշեց՝ Պետ­րոս Հաճ­եան սե­րունդ­ներ դաս­տիա­րա­կած է հայ ոգով, իր հան­րա­յին ու կու­սակ­ցա­կան գոր­ծու­նէ­ու­թեամբ:

Aquote1.png Իր 60 տար­ուան պատ­կա­ռե­լի վաս­տա­կով Պետ­րոս Հաճ­եան, ար­ժա­նի էր հա­մա­գա­ղու­թա­յին յար­գան­քի ու յո­բել­եա­նի: Պետ­րոս Հաճ­եա­նը, խո­նարհ, հա­մեստ ու պարզ անձ մըն էր ու այդ պատ­ճա­ռով թե­րեւս Սփիւռ­քի մէջ բա­ւա­րար ճա­նաչ­ուած չէր, թէ­եւ Հա­յաս­տա­նի մէջ գնա­հատ­ուած էր ու ար­ժա­նա­ցած շքան­շա­նի: Ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քին սա­կայն իր դէմ­քը առա­ւել եւս պի­տի պայ­ծա­ռա­նայ ու իր գոր­ծը պի­տի գնա­հատ­ուի ­ըստ ար­ժան­ւոյն:[3]
- Ռու­բէն Պար­սում­եա­ն Պ.Հաճ­եա­նի վա­ղե­մի բա­րե­կամ ըն­կեր եւ գոր­ծա­կից
Aquote2.png


Պրն. Մատ­թէ­ոս­եա­նը, իր խօս­քի մէջ, ի մի­ջի այ­լոց նշեց` “Գա­ղու­թի մէջ, իր աշա­կերտ­նե­րէն եւ ոչ աշա­կերտ­նե­րէն կը յի­շէ­ին, գրող, խմբա­գիր, ու­սու­ցիչ եւ ճա­ռա­խօս` Պետ­րոս Հաճ­եա­նը, աւե­լի քան 40 տար­ուայ վաս­տա­կով, Ար­ժան­թի­նի մէջ եւ մօտ 20 տար­ուայ վաս­տա­կով Սուր­իոյ մէջ ար­ժա­նի էր եւ ար­ժա­նի է, տեղ մը գրա­ւե­լու, սփիւռ­քա­հայ իրա­կա­նու­թեան մէջ, ոչ միայն տա­րի­նե­րի աշ­խա­տան­քով, այլ տա­րի­նե­րի բե­րած որա­կով:

Aquote1.png “Ես ու­սու­ցիչ­ներ ու­նե­ցած եմ“, նշեց Պալ­եա­նը, “որոնք միայն նա­խակր­թա­րան աւար­տած են, որոնք բախ­տա­ւոր պարա­գա­յին Դպրե­վանք գա­ցած էին, մեծ վկա­յա­կան­ներ չու­նէ­ին, բայց հա­յե­րէն սոր­վե­ցու­ցին պատ­մու­թիւն սոր­վե­ցու­ցին, պատ­մու­թեան խոր­հուր­դը փո­խան­ցե­ցին եւ եթէ Պետ­րո­սը եղաւ ան ինչ որ էր, մենք կը պար­տինք, այ­սօր­ուան ըմբռ­նու­մով, այդ ոչ գրա­գէտ մար­դոց“: [3] ։
- Յակոբ Պալեան “Բա­գին“ գրա­կան պար­բե­րա­թեր­թի վա­րիչ-խմբա­գիր
Aquote2.png


Aquote1.png Հաճ­եան ըն­տա­նի­քէն, յուշ երեկոյի վեր­ջին խօ­սո­ղը եղաւ Աւետիս Հաճ­եա­նը, հան­գուց­եալ Պետ­րոս Հաճ­եա­նի զա­ւա­կը, որը ներ­կա­յիս Հա­մազ­գա­յի­նի միու­թեան Նիւ Եոր­քի մաս­նա­ճիւ­ղի ատե­նա­պետն է: Աւե­տիս Հաճ­եա­նը, ըն­թեր­ցեց հատ­ուած մը, իր մօր, տի­կին Հաճ­եա­նի նա­մա­կէն, ուր շնոր­հա­կա­լու­թիւն կը յայտնէ Տ. Մես­րոպ քհնյ. Լա­գիս­եա­նին, Հա­մազ­գա­յի­նի վար­չու­թեա­նը, իր ամուս­նու ըն­կեր­նե­րէն եւ գոր­ծա­կից­նե­րէն, Ռու­բէն Պար­սում­եա­նէն, Յա­կոբ Պալ­եա­նէն եւ Վար­դան Մատ­թէ­ոս­եա­նէն, եւ բո­լոր անոնց, որոնք իրենց գոր­ծակ­ցու­թիւնը բերած են յուշ երե­կո­յի իրա­գործ­ման:[3]
- Աւօ Հաճ­եա­նը, հան­գուց­եալ Պետ­րոս Հաճ­եա­նի զա­ւա­կը, որը ներ­կա­յիս Հա­մազ­գա­յի­նի միու­թեան Նիւ Եոր­քի մաս­նա­ճիւ­ղի ատե­նա­պետն է:
Aquote2.png


Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]