Պետրոս Հաճեան

Jump to navigation Jump to search
Պետրոս Հաճեան
Bedros Hadjian Պետրոս Հաճեան.jpg
Ծնած է Յունուար 24, 1933
Ծննդավայր Ճարապլուս, Սուրիա
Վախճանած է 4 Սեպտեմբեր, 2012
Մահուան վայր Բուենոս Այրես, Արժանթին
Քաղաքացիութիւն Flag of Argentina.svg Արժանթին
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Երկեր պատմուածքներու իր առաջին ժողովածուն՝ «Հրամմեցէք, պարոններ»:
Մասնագիտութիւն Մանկավարժ, արձակագիր, կուսակցական եւ ազգային գործի
Ամուսին Սօսի Հաճեան
Երեխաներ Աւետիս (Աւօ), Արազ, Ալինա, Արի, Ալեքսիս եւ Անիա-Քարէն.

Պետրոս Հաճեան ծնած է Ճարապլուս, Սուրիա 24 Յունուար, 1933-ին: Ան իր մահկանացուն կնքեց 4 Սեպտեմբեր, 2012 Պուէնոս Այրէս, Արժանթին: Մանկավարժ, Ուսուցիչ, Մտաւորական, արձակագիր, կուսակցական եւ ազգային գործիչ, հրապարակագիր: Պետրոս Հաճեան հազուագիւտ գրողներէն ու բեղուն հանրային գործիչներէն մէկը, սփիւռքահայ գրականութեան երկարամեայ մշակ մը՝ Սփիւռքի վաստակաւոր դէմք մը։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պետրոս Հաճեան (1933, Սուրիա - 2012, Արժանթին), գրող, ուսուցիչ, խմբագիր եւ հրապարակագիր, կուսակցական գործիչ։ Մաս կը կազմէ Եղեռնէն վերջ իր աչքերը կեանքին բացող փիւնիկ սերունդին։ Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայր Ճարապլուսի Մեսրոպեան վարժարանին մէջ։ Տասնհինգ տարու պատանի, վաղահասօրէն կը կորսնցնէ հայրը եւ կը հարկադրուի իջնել շուկայ՝ մայրը եւ իրմէ փոքր եղբայրը ապրեցնելու համար։

1970-ին փոխադրուած էր Պուէնոս Այրէս, ուր ստանձնելով է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Կրթ. Հաստատութեան տնօրէնութիւնը, զոր վարած է աւելի քան 35 տարի։

Երեքշաբթի, 4 Սեպտեմբեր, 2012-ին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան, Պուէնոս Այրէսի մէջ իր մահկանացուն կնքած է արժանթինահայ գրագէտ, ուսուցիչ, խմբագիր ու հանրային գործիչ Պետրոս Հաճեանը՝ 79 տարեկան հասակին։ Յուղարկաւորոթիւնը տեղի ունեցած է 5 Սեպտեմբերին եւ մարմինը ամփոփուած է Ազգային Գերեզմանատան մէջ։

Կրթական վարժարաններու մէջ Տեսչական եւ ուսուցչական պաշտօններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1954-1980, Պետրոս Հաճեան տեսչական, ուսուցչական պաշտօններ վարած է Տէր Զօրի, Հալէպի, եւ 1970-էն վերջ՝ Պուէնոս Այրէսի մէջ, ուր տնօրէն եղած է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ կրթական հաստատութեան:

1954-ին սկսած էր իր ուսուցչական ասպարէզը Տէր-Զօրի հայկական դպրոցին մէջ։

Եղած էր նաեւ Հալէպի «Հայկազեան» ազգային վարժարանի հայոց պատմութեան եւ գրականութեան ուսուցիչ:

իսկ 1968-1970-ին վարած է «Քարեն Եփփէ» Ազգային ճեմարանի տնօրէնութիւնը։

1970-ին փոխադրուած էր Պուէնոս Այրէս, ուր ուր ստանձնելով է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Կրթ. Հաստատութեան տնօրէնութիւնը, զոր վարած է աւելի քան 35 տարի։


Ազգային եւ կուսակցական (ՀՅԴ) գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Aquote1.png Պետրոս Հաճեան իր ազգային եւ կուսակցական (ՀՅԴ) գործունէութիւնը կը սկսի արդէն կանուխ հասակէն, գրաւելով ղեկավար դիրքեր: Կուսակցական իր «կրակի մկրտութիւնը» պիտի ստանայ վաթսունականներուն: Պիտի մնայ հաւատաւոր (քիչ մը շատ չարչրկուած բառ մը՝ ասիկա) նոյնիսկ կուսակցական շարքերէն դուրս մնալէն ետք, մինչեւ վերջ. երբ կը պնդէի թէ պէտք է որ այս տիպի փորձառութիւններու մասին իր յուշերը գրէր, կը պատասխանէր՝ «չէ՜, չ՛ըլլար. երդո՛ւմ տուած եմ»:[1]
- ՅԱԿՈԲ ԿԻՒԼԼԻՒՃԵԱՆ
Aquote2.png


«Պետրոսին դերը շատ մեծ եղած է որպէս կուսակցական երիտասարդներու կազմակերպման և դաստիարակչական գործունէութիւնը:» Կը գրէ Պետրոս Հաճեանի տիկինը՝ Սօսի Հաճեան, Պուէնոս Այրեսէն, ուր երկար տարիներ կը պաշտօնավարէ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ կրթական հաստատութիւն, դասաւանդելով հայոց լեզու եւ գրականութիւն երկրորդական բաժնի ուսանողներուն:

Խմբագրական աշխատութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պետրոս Հաճեան ընտիր հայերէնով բազմահարիւր էջեր լեցուցած է որպէս խմբագիր եւ հրապարակագիր: խմբագրական պաշտօններ վարած է՝ 1960ական թուականներուն Հալէպի «Արեւելք» օրաթերթի փոխ-խմբագիր եղած էր։

1954-1980 խմբագիր Հալէպի «Արեւելք» օրաթերթին: 1971-1986 վարած է «Արմենիա» երբեմնի օրաթերթի (1989էն ի վեր՝ շաբաթաթերթ) խմբագրութիւնը։ Պուէնոս Այրէսի պատասխանատու խմբագիր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան «Արմենիա» օրաթերթին:

1986էն ետք, նուիրուած է գրական աշխատանքներու։ Եղած է սփիւռքահայ մամուլի մնայուն աշխատակից, որուն շարքին՝ «Յառաջ»ին ու «Նոր Յառաջ»ին։

Գրականութիւն՝ գեղարուեստական գրող[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հակառակ որ պատանեկութենէն սկսած է ունենալ ոեւէ սկսնակ մտաւորականի անխուսափելի բանաստեղծական նկրտումները, Պետրոս Հաճեան որպէս գեղարուեստական գրող մէջտեղ կու գայ շատ ուշ, երբ արդէն 62 տարեկան է:

Հրատարակչական՝ Քերականութեան եւ Շարահիւսութեան դասագիրքեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ուսուցչական, հրապարակագրային եւ գրական իր աշխատանքներուն կողքին, Պետրոս Հաճեան պատրաստած է

  • Նախակրթարանի համար Սօնիա հայերէն գիտե"ս"
  • «Պարզ քերականութիւն» երեք հատորով,
  • «Շարահիւսութիւ» յատուկ երկու գիրքեր,
  • երկրորդական վարժարաններու յատուկ ընթերցարան մը եւ գրականութեան դասագիրքերու շարք մը [2]:

Հրատարակչական հատորներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Խմբագրական աշխատանքէ հեռանալը ձեւով մը բախտաւորութիւն կ՛ըլլայ հայ գիրքերու աշխարհին համար: Պետրոս Հաճեան դասագիրքերու շարքէ մը եւ ոսկեդարեան ու միջնադարեան հայ մտքի մշակներու մասին հանրամատչելի երկու հատորներ կը հրատարակէ:

Պետրոս Հաճեան հրատարակած է բազմաթիւ հատորներ.

  • «Պարզ քերականութիւն» (1987, երեք հատորով),
  • «Հայ մտքի մշակներ» (1987 եւ 1990, երկու հատորով, միաժամանակ հայերէն եւ սպաներէն՝ Վարդան Մատթէոսեանի թարգմանութեամբ),
  • «Հրամմեցէք պարոններ» (պատմուածքներ, 1995. սպաներէն թարգմանութիւն՝ Պերճ Աճէմեան, 2004-ին),
  • «100 տարի, 100 պատմութիւն» (2001, սպաներէն թարգմանութիւն՝ Վ. Մատթէոսեան, 2008-ին, անգլերէն թարգմանութիւն՝ Արիս Սեւակ, 2009),
  • «Լռեցուած խօսքը. Հայկական Ցեղասպանութեան մտաւորական զոհերը» (2003, սպաներէն՝ Վ. Մատթէոսեանի թարգմանութեամբ),
  • «Կար ու չկար» (պատմուածքներ, 2003 Տպարան Ագեան - Պուէնոս Այրէս),
  • «Կարկեմիշ» (վէպ, 2005),
  • «Հարաւը Սփիւռքի մէջ» (2008


  • «Հրամմեցէք պարոններ» եւ «Կարկեմիշ» 2008-ին լոյս տեսած են միացեալ հատորով ու «Ճանապարհ դէպի Կարկեմիշ» վերնագրով Երեւանի մէջ։


երկու տասնամեակներու ընթացքին, ուրեմն, մէջտեղ կու գան տասնմէկ հատորներ, ինչպէս նաեւ սպաներէն եւ անգլերէն թարգմանութեամբ վեց գիրք: Ասոնց մէջ գեղարուեստական ստեղծագործութիւնները սահմանափակուած են պատմուածքներու եւ պատումներու երեք հաւաքածոներով, որոնցմէ վերջինը ենթախորագրուած է «վէպ» (կա՛յ նաեւ պատմուածքներու անտիպ ժողովածու մը՝ «Գօտի», 2004-ին լոյս տեսած սպաներէն թարգմանութեամբ):

Պարգեւներ եւ շքանշաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պետրոս Հաճեանի շուրջ վաթսուն տարիներու գրական, հրապարակագրական, հանրային եւ ուսուցչական ասպարէզներու գրական վաստակը Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի կողմէ գնահատուած էր՝

1984 թուին, Ամե­նայն Հա­յոց Կա­թո­ղի­կոս Վազ­գէն Վե­հա­փա­ռի, վեր­ջին այցե­լու­թեան առի­թով, Ար­ժան­թին, Վե­հա­փա­ռի ձե­ռամբ, շքան­շա­նի ար­ժա­նա­ցաւ, (Սուրբ Մես­րոպ շքան­շան)ին:

2011 «Սահակ-Մեսրոպ» շքանշանով, իսկ Հայաստանի Հանրապետութեան կողմէ՝ «Մովսէս Խորենացի» շքանշանով (2010

ՊԵՏ­ՐՈՍ ՀԱՃ­ԵԱ­ՆԻՆ նուիրուած յուշ երեկոյ 29 Սեպտեմբեր 2013[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կազ­մա­կեր­պու­թեամբ Ս. Լու­սա­ւո­րիչ Մայր եկե­ղեց­ւոյ եւ Նիւ Եոր­քի Հա­մազ­գա­յի­նի մաս­նա­ճիւ­ղի, Կի­րա­կի, Սեպտ. 29-ին Սուրբ Լու­սա­ւո­րիչ եկե­ղեց­ւոյ հան­դի­սաս­րա­հում տե­ղի ու­նե­ցաւ յուշ երե­կոյ նուիր­ուած գրա­գէտ, ման­կա­վարժ` Պետ­րոս Հաճ­եա­նի յի­շա­տա­կին:

Օր­ուան հան­դի­սա­վար, Հաճ­եա­նի վա­ղե­մի բա­րե­կամ ըն­կեր եւ գոր­ծա­կից Ռու­բէն Պար­սում­եա­նն էր: Իր խօս­քի մէջ նշեց՝ Պետ­րոս Հաճ­եան սե­րունդ­ներ դաս­տիա­րա­կած է հայ ոգով, իր հան­րա­յին ու կու­սակ­ցա­կան գոր­ծու­նէ­ու­թեամբ:

Aquote1.png Իր 60 տար­ուան պատ­կա­ռե­լի վաս­տա­կով Պետ­րոս Հաճ­եան, ար­ժա­նի էր հա­մա­գա­ղու­թա­յին յար­գան­քի ու յո­բել­եա­նի: Պետ­րոս Հաճ­եա­նը, խո­նարհ, հա­մեստ ու պարզ անձ մըն էր ու այդ պատ­ճա­ռով թե­րեւս Սփիւռ­քի մէջ բա­ւա­րար ճա­նաչ­ուած չէր, թէ­եւ Հա­յաս­տա­նի մէջ գնա­հատ­ուած էր ու ար­ժա­նա­ցած շքան­շա­նի: Ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քին սա­կայն իր դէմ­քը առա­ւել եւս պի­տի պայ­ծա­ռա­նայ ու իր գոր­ծը պի­տի գնա­հատ­ուի ­ըստ ար­ժան­ւոյն:[3]
- Ռու­բէն Պար­սում­եա­ն Պ.Հաճ­եա­նի վա­ղե­մի բա­րե­կամ ըն­կեր եւ գոր­ծա­կից
Aquote2.png


Պրն. Մատ­թէ­ոս­եա­նը, իր խօս­քի մէջ, ի մի­ջի այ­լոց նշեց` “Գա­ղու­թի մէջ, իր աշա­կերտ­նե­րէն եւ ոչ աշա­կերտ­նե­րէն կը յի­շէ­ին, գրող, խմբա­գիր, ու­սու­ցիչ եւ ճա­ռա­խօս` Պետ­րոս Հաճ­եա­նը, աւե­լի քան 40 տար­ուայ վաս­տա­կով, Ար­ժան­թի­նի մէջ եւ մօտ 20 տար­ուայ վաս­տա­կով Սուր­իոյ մէջ ար­ժա­նի էր եւ ար­ժա­նի է, տեղ մը գրա­ւե­լու, սփիւռ­քա­հայ իրա­կա­նու­թեան մէջ, ոչ միայն տա­րի­նե­րի աշ­խա­տան­քով, այլ տա­րի­նե­րի բե­րած որա­կով:

Aquote1.png “Ես ու­սու­ցիչ­ներ ու­նե­ցած եմ“, նշեց Պալ­եա­նը, “որոնք միայն նա­խակր­թա­րան աւար­տած են, որոնք բախ­տա­ւոր պարա­գա­յին Դպրե­վանք գա­ցած էին, մեծ վկա­յա­կան­ներ չու­նէ­ին, բայց հա­յե­րէն սոր­վե­ցու­ցին պատ­մու­թիւն սոր­վե­ցու­ցին, պատ­մու­թեան խոր­հուր­դը փո­խան­ցե­ցին եւ եթէ Պետ­րո­սը եղաւ ան ինչ որ էր, մենք կը պար­տինք, այ­սօր­ուան ըմբռ­նու­մով, այդ ոչ գրա­գէտ մար­դոց“: [3] ։
- Յակոբ Պալեան “Բա­գին“ գրա­կան պար­բե­րա­թեր­թի վա­րիչ-խմբա­գիր
Aquote2.png


Aquote1.png Հաճ­եան ըն­տա­նի­քէն, յուշ երեկոյի վեր­ջին խօ­սո­ղը եղաւ Աւետիս Հաճ­եա­նը, հան­գուց­եալ Պետ­րոս Հաճ­եա­նի զա­ւա­կը, որը ներ­կա­յիս Հա­մազ­գա­յի­նի միու­թեան Նիւ Եոր­քի մաս­նա­ճիւ­ղի ատե­նա­պետն է: Աւե­տիս Հաճ­եա­նը, ըն­թեր­ցեց հատ­ուած մը, իր մօր, տի­կին Հաճ­եա­նի նա­մա­կէն, ուր շնոր­հա­կա­լու­թիւն կը յայտնէ Տ. Մես­րոպ քհնյ. Լա­գիս­եա­նին, Հա­մազ­գա­յի­նի վար­չու­թեա­նը, իր ամուս­նու ըն­կեր­նե­րէն եւ գոր­ծա­կից­նե­րէն, Ռու­բէն Պար­սում­եա­նէն, Յա­կոբ Պալ­եա­նէն եւ Վար­դան Մատ­թէ­ոս­եա­նէն, եւ բո­լոր անոնց, որոնք իրենց գոր­ծակ­ցու­թիւնը բերած են յուշ երե­կո­յի իրա­գործ­ման:[3]
- Աւօ Հաճ­եա­նը, հան­գուց­եալ Պետ­րոս Հաճ­եա­նի զա­ւա­կը, որը ներ­կա­յիս Հա­մազ­գա­յի­նի միու­թեան Նիւ Եոր­քի մաս­նա­ճիւ­ղի ատե­նա­պետն է:
Aquote2.png


Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]