Յովհաննէս Աւագեան

Jump to navigation Jump to search
Յովհաննէս Աւագեան
Ծնած է 12 Հոկտեմբեր 1882(1882-10-12)[1][2]
Ծննդավայր Բինկեան, Տեւրիկ[1][2]
Մահացած է 10 Յունիս 1959(1959-06-10)[1][2] (76 տարեկանին)
Մահուան վայր Lua error in Մոդուլ:Wikidata/Places at line 334: attempt to index field 'datavalue' (a nil value).
Քաղաքացիութիւն Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանեան Կայսրութիւն
Flag of the United States (1912-1959).svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն Հայ[1]
Մասնագիտութիւն գրականագէտ, գրագէտ, լրագրող
Աշխատավայր Վան-Տոսպ?[1][2]
Հայաստանի կոչնակ?[1][2]

Յովհաննէս Աւագեան (12 Հոկտեմբեր 1882(1882-10-12)[1][2], Բինկեան, Տեւրիկ[1][2] - 10 Յունիս 1959(1959-06-10)[1][2], Lua error in Մոդուլ:Wikidata/Places at line 334: attempt to index field 'datavalue' (a nil value).), ամերիկահայ գրագէտ-քննադատ, գրող եւ լրագրող։

Կենսագրական գիծեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Յովհաննէս Աւագեան ծնած է Ակնայ գիւղերէն Բինկեանի մէջ։ Նախնական կրթութիւնը տեղւոյն վարժարանին մէջ ստանալէ ետք 1897-ին Սեբաստիոյ զուիցերիական որբանոցը կը ղրկուի, ուրկէ շրջանաւարտ կ’ըլլայ 1902-ին: Երկու տարի նոյն հաստատութեան մէջ ուսուցչութիւն կ’ընէ եւ 1904-ին կը մտնէ Մարզուանի Անաթոլիա Գոլէճը, ուրկէ շրջանաւարտ կ’ըլլայ 1907-ին B.A. տիտղոսով:

Վարած պաշտօններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երկու տարի նոյն քաղաքի Աւետարանական վարժարանին մէջ տնօրէն-ուսուցչի պաշտօն վարելէ յետոյ՝ հրաւէրով մեկնած է Վանի Ամերիկեան վարժարանը, ուր հայ լեզուի եւ գրականութեան, ինչպէս նաեւ մաթեմաթիկայի ուսուցչութիւն ըրած է մինչեւ 1915-ի տեղահանութեան տարին:

Վանի մէջ 1911-1914 զուտ գաւառական գրականութեան նուիրուած «Վանտոսպ» հանդէսը խմբագրած է:

1915-ի վերջերը գացած է Նիւ Եորք, ուր ժամանակ մը գրասենեակային աշխատանք կատարելէ ետք մեկնած է Պոսթըն, ուր 1917-1919-ին վարած է «Ազգ» օրաթերթի օգնական խմբագրի պաշտօնը:

1919-ին մտած է Նիւ Եորքի «Կոչնակ», ապա՝ «Հայաստանի Կոչնակ» շաբաթաթերթի խմբագրական կազմին մէջ։ Հոն, բացի ազգային բաժինը խմբագրելէ, երեւցած է լուրջ քննադատական յօդուածներով: Աշխատակցած է զանազան տարեգիրքերու, թերթերու եւ հանդէսներու, (Թէոդիկի «Ամէնուն Տարեցոյցը», «Արեւելք», «Հայրենիք», «Բիւրակն», «Պայքար», «Փիւնիկ», «Նաւասարդ» եւ այլն):

Գրական վաստակ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հատորներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աւագեան առանձին հատորներով լոյս ընծայած է․

  • «Գոհարներ հայ գրականութեան»,
  • «Գրական դէմքեր»,
  • «Նշանաւոր օփերաներ»,
  • «Աւետիս Ահարոնեան» եւ «Այսպէս ապրեցանք»:

Հայ գրական եւ գեղարուեստական գրեթէ ամէն շարժումի եւ երեւոյթի շուրջ պարզած է իր տեսութիւնները՝ ցրուած հոս ու հոն: Իր ծածկանուններն եղած են Վաղարշ Վաղարշեան, Հրայր, Ասպարունի, Գրասէր, Գեղարուեստասէր, Երաժշտասէր եւ այլն:

Թարգմանութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հայերէնի վերածած է բազմաթիւ կարճ պատմուածքներ: Իր թարգմանութեանց կարգին պէտք է յիշել Կոմս Ալեքսէյ Թոլստոյի հինգ արար թարգմանութիւնը՝ «Ցար Ֆիօտօր Իվանովիչ» գործին, հրատարակուած 1928-ին «Հայաստանի Կոչնակ»ի մէջ:

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր Բ., էջ 320:
  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — հատոր 1. — է. 600.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Հայկական համառոտ հանրագիտարան — 1990. — հատոր 1.