Մօրուք Կարօ

Jump to navigation Jump to search
Մորուք Կարօ
Ծնած է 1875
Ծննդավայր Գելիեգուզան
Մահացած է Դեկտեմբեր 6, 1949
Մահուան վայր Համադան, Central District
Ազգութիւն Հայ
Մասնագիտութիւն Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւն
Կուսակցութիւն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն
Ծնողներ Մարթա
Երեխաներ Երեք դուստր

Մօրուք Կարօ (աւազանի անունով՝ Կարապետ Աւոյեան, 1875, Կելիէկիւզան[1] (Սասնոյ գաւառ) - 6 Դեկտեմբեր 1949[2], Համատան, Պարսկաստան), ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆետայի։ Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւն կուսակցութեան անդամ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Որդին էր իշխան Աւէի։ Նախնական ուսումը ստացած էր Ս. Առաքելոց վանքին մէջ, այնուհետեւ՝ աւարտած էր Մշոյ Կեդրոնական վարժարանը[3]։ Մասնակցած է Սասնոյ 1891-1893 թուականներուն ինքնապաշտպանական կռիւներուն։ Գործած է Սասնոյ մէջ (Սերոբ Աղբիւրի, Անդրանիկի. Գէորգ Չաւուշի, Ռուբէնի խումբերուն հետ)։ Քաջութեամբ աչքի ընկած է յատկապէս Գեւորգ Չաւուշի՝ 1905 թուականին Ապրիլ 25Խարս գիւղի կռիւին։

1912-1914 թուականներուն գործած է Տարօնի մէջ։ Մասնակցած է Սասնոյ 1915 թուականի ինքնապաշտպանութեան։ 1916-ին Մուշի մէջ միացած է Փեթարա Մանուկի զինուորներուն, արշաւած է Խութ, Մոտկան, Բռնաշէն եւ ազատած է 8000 Սասունցիներ, ապա մտած է մշեցիներէն ու սասունցիներէն կազմուած ժողովրդական գունդերու մէջ, որոնք գործած են Տարօնի, Խնուսի, Մանազկերտի եւ Ալաշկերտի մէջ։ 1918-ին Անդրանիկի խումբին հետ անցած է Խոյ։ Մասնակցած է Զանգեզուրի մղուած կռիւներուն։

1919-ին բնակած է Ահագչի գիւղին մէջ (ներկայիս՝ ՀՀ Արագածոտնի մարզի Զովասար գիւղ)։ Մասնակցած է 1921Փետրուարեան ապստամբութեան, որուն պարտութիւնէն ետք անցած է Սուրիա, ապա՝ Յունաստան եւ Պարսկաստան։ Մահացած է Համատանի մէջ, 1949 թուականին, Դեկտեմբեր 6-ին։ Մօրուք Կարոյի կեանքին ու գործունեութեան գեղարուեստական պատկերը արտացոլուած է Աղունիկ Հեբոյեանի «Մօրուք Կարօ» վիպակին մէջ /Երեւան, 1998/։

1908 թուականին երիտթրքական յեղաշրջումէն ետք (Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումէն ետք) դարձած է փախստական։

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Անդրանիկի յուշերը, Պէյրութ, 1935, 448 էջ։
  • Ռուբէն, Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, հատ. Գ., Դ., Է., Թեհրան, 1982, Երեւան, 1991։
  • Աւետեան Մ., Հայ ազատագրական ազգային յիսնամեայ (1870–1920) յուշամատեան եւ Զօր. Անդրանիկ (վերլուծական հայեցողութեամբ եւ վաւերական տուեալներով), Փարիզ, 1954, 526 էջ:
  • Կարօ Սասունի, Պատմութիւն Տարօնի աշխարհի, Պէյրութ, 1957, 1252 էջ։
  • Բդէեան Սարգիս և Միսաք, Հարազատ պատմութիւն Տարօնոյ, խմբ. Աղան Տարօնեցի, Գահիրէ, 1962, 676 էջ:
  • Աւօ, Գէորգ Չաւուշ, Պէյրութ, 1972, 416 էջ:
  • Հայկական հարց հանրագիտարան, Երեւան, 1996, էջ 341։
  • Աղանիկ Հեբոյեան, Մօրուք Կարօ (հայ ընտանիքի իրապատում), Երեւան, 1998, 2-րդ հրտ., Երեւան, 2015, 244 էջ:
  • Ով ով է (Հայեր): Կենսագրական հանրագիտարան, հատ. 2, Երեւան, 2007, էջ 166։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Այս յօդուածի կամ նրա բաժնի որոշակի յատուածի սկզբանական տարբերակը վերցուած է «Հայկական Հարց» Հանրագիտարանէն, որու նիւթերը թողարկուած են Քրիեյթիւ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png