Մելինա Մերքուրի

Jump to navigation Jump to search

Մելինա Մերքուրի (յուն.՝ Μελίνα Μερκούρη, 31 Հոկտեմբեր 1920[1], Աթէնք[2][3] - 6 Մարտ 1994[1], Նիւ Եորք[4]), յոյն դերասանուհի, երգչուհի եւ քաղաքական գործիչ, Յունաստանի խորհրդարանի անդամ։ Առաջին կինը, որ դարձած է Յունաստանի մշակոյթի նախարար (1981-1989, 1993-1994

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մարիա Ամալիա Մերքուրին (յուն.՝ Μαρία Αμαλία Μερκούρη) ծնած է 1920 թուականի Հոկտեմբերի 18-ին Աթէնք։ Մեծ հայրիկը՝ Սպիրիդոն Մերկուրիսը, մի քանի տասնամեակ եղած է Աթէնքի քաղաքապետ, հայրը՝ Ստամատիս Մերկուրիսը, եղած է անուանի քաղաքական գործիչ եւ Յունաստանի խորհրդարանի անդամ, իսկ հօրեղբայրը՝ Գէորգիոս Մերքուրիսը, Յունաստանի Ազգային սոցիալիստական կուսակցութեան առաջնորդ։ Ծնողքին ամուսնալուծութիւնէն ետք ապագայ դերասանուհին ապրած է մօր հետ։ Կրտսեր եղբայրը՝ Սպիրոս Մերկուրիսը, ստանցնած է իրենց համատեղ մշակութային նախագիծերը, իսկ յետագային ընդգրկուած է Մելինա Մերքուրիի հիմնադրամին ղեկավար մարմինի կազմէն ներս[4]:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն Մելինա Մերքուրին ամուսնացած է Փանոս Խարոկոպոսի հետ, որ Աթէնքի ազդեցիկ բնակիչներու որդին էր։ Անոնց հարստութեան ու հասարակական դիրքին շնորհիւ անոնք կարողացած են դիմանալ պատերազմի ժամանակ Նացիստներու կողմէն Յունաստանի օկուպացման։ Թէեւ իրականութեամբ ամուսնութիւնը կեղծ էր, սակայն տեւած է աւելի քան քսան տարի:

Մելինա Մերքուրիի առաջին յունական ֆիլմի՝ «Յոյն Զորբան» ֆիլմի ռեժիսոր Միխալիս Կակոեանիսի կողմէց նկարահանուած «Սդելլա» կինոնկարի շնորհիւ դերասանուհին՝ Կաննի կինոփառատօնին ներկայացուած է Ոսկե Արմաւենի ճիւղին։ Այնտեղ ալ ան հանդիպած է ռեժիսոր Ժիւլ Դասենին, որ դարձած է անոր կյանքի ամենամեծ սէրը։

1960 թուականին Մելինա Մերքուրին իր ամուսինին (այդ ժամանակ՝ քաղաքացիական)՝ Ժիւլ Դասենի կողմէն նկարահանուած «Երբեք Կիրակի Օրը» ֆիլմին դերակատարման համար ներկայացուած է «Օսկարի»: Մրցանակը ան չէ ստացած, սակայն անոր շնորհիւ արժանացած է համաշխարհային ճանաչման և դերեր ստացած այնպիսի ֆիլմերուն, ինչպէս Ժիւլ Դասենի՝ «Փեդրա» և «Դաշոյն Տոպկապի», ինչպէս նաեւ «Գեյլի, Գեյլի» կինոնկարները։ 1970-ական թուականներու վերջին Մելինա Մերքուրին ձգած է կինոն՝ 1978 թուականին վերջին անգամ նկարահանուելով իր ամուսինի «Երազանք Կրքի Մասին» ֆիլմին, որ անոր հետ միասին նկարահանուած է դերասանուհի Էլէն Բեորստինը։ 1971 թուականին Մելինա Մերքուրին գրած է «Ես Ծնած եմ Յոյն» ինքնակենսագրութիւնը։

Միլենա Մերքուրիի առաջին երգը՝ «Hartino To Fengaraki», օգտագործուած է Թենեսի Ուիլեամսի «Տրամվայ «Ցանկութիւն»» փիէսի յունական բեմադրութեան համար: Անոր միւս երգերը, որոնցմէ՝ «Athene ma Ville» եւ «Melinaki», մեծ ժողովրդականութիւն կը վայելէին Ֆրանսայի մէջ:

Յունաստանի մէջ սեւ գնդապետերու բռնապետութեան տարիներուն (1964-1974) Միլենա Մերքուրին ապրած է Ֆրանսա եւ աշխուժօրէն հանդէս եկած է անոնց խմբաւորութեան դէմ, որուն պատճառով Ճենովայի մէջ մահափորձութիւն կատառուած է Մերքուրիի վրայ: Երբ գնդապետ Ստիլիանոս Պատտակոսը զրկած է անոր Յունաստանի քաղաքացիութիւնէն, Մերքուրին ըսած է. «Ես ծնած եմ յոյն և կը մեռնիմ յոյն: Իսկ պարոն Պատտակոսը ծնած է ֆաշիստ եւ կը մեռնի ֆաշիստ»:

Ֆրանսա ապրած տարիներունն Միլենա Մերքուրին ձայնագրած է մեկ յունարէն ու երեք ֆրանսերէն երգեր, որոնք նոյնպէս մեծ ժողովրդականութիւն վայելած են: Ունենալով խզխզան եւ ոչ սովորական ձայն՝ Միլենա Մերքուրին դարձած է յունական յայտնի երգերու հիանալի կատարող:

Յունաստանի մէջ բռնապետութեան վերացումէն ետք Միլենա Մերքուրին վերադարձած է հայրենիք, որտեղ մասնակցեր է Համայունական սոցիալիստական շարժում կուսակցութեան հիմնադրութեան, որու կողմէն դարձած է խորհրդարանի անդամ: 1981 թուականին ան դարձած է առաջին կինը, որ ստանցնած է Յունաստանի մշակոյթի նախարարութեան պաշտոնը: Նախարարութիւնը ան գլխաւորած է 1981-1989 եւ 1993-1994 թուականներուն: Մշակոյթի նախարար ըլլալով՝ Մելինա Մերկուրին աջակցած է Դելփեան խաղերու կազմակերպութեան:

Միլինա Մերքուրին մահացած է 1994 թուականի Մարտ 6-ին Նիւ Եորքի հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ՝ թոքերու քաղցկեղով: Թաղուած է Յունաստանի մայրաքաղաքի առաջին աթէնական գերեզմանատան մէջ:

Մրցանակներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաննի կինոփառատօն

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Melína Merkoúrī (1920-1994).
  2. Katalog der Deutschen Nationalbibliothek
  3. Greek actress and politician
  4. «Spyros Mercouris»։ // productivityofculture.org։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2012-08-07-ին։ արտագրուած է՝ 2012-7-26 (անգլ.)