Վահէ Վահեան

Jump to navigation Jump to search
Վահէ Վահեան
Vahe Vahian 1980.jpg
Ծնած է 28 Դեկտեմբեր 1908(1908-12-28)
Ծննդավայր Կյուրին, Սեբաստիայի նահանգ, Թուրքիա
Վախճանած է 19 Օգոստոս 1998(1998-08-19) (89 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Պէյրութ, Լիբանան
Քաղաքացիութիւն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգութիւն հայ
Կրթութիւն Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարան
Ազդուած է Վահան Թէքէեան
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող, գրագէտ
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան

Վահէ Վահեան (Սարգիս Ապտալեան) (28 Դեկտեմբեր 1908(1908-12-28), Կյուրին, Սեբաստիայի նահանգ19 Օգոստոս 1998(1998-08-19), Պէյրութ), հայ գրող, բանաստեղծ, խմբագիր, հասարակական գործիչ, մանկավարժ եւ հռետոր։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Կիւրին՝ Սեբաստիոյ նահանգ։ Փոքր տարիքին կ՝ աքսորուի ծնողքին հետ, 1915-1918 ապրելով հալածանքի ու մահուան սարսափը։ Հանգրուան կը գտնէ Այնթապի մէջ, ուր՝ ոչ իսկ տարի մը կը հետեւի Վարդանեան վարժարանի ընթացքին։

Տարագրութեան տառապալի տարիներրէն ետք 1920 թուականին՝ ընտանիքի վերապրող անդամներուն հետ, կ՛անցնի Հալէպ, ուր կը յաճախէ Հայ աւետարանականներու վարժարանը, որ այդ օրերուն փոխանցուած էր Ամերիկացիներուն։ 1925-1930 կը հետեւի Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի գիտական ճիւղին հւ նո՛յն տարին իսկ պաշտօնի կը կոչուի Պրումմանայի (Լիբանան) անգլիական գիշերօթիկ երկրորդական վարժարանին մէջ։ 1934-ին կ՝ անցնի Անթիլիասի Դպրեվանքը՝ իբրեւ ուսուցիչ հայ լեզուի եւ գրականութեան, իսկ 1935–1946՝ կը պաշտօնավարէ Կիպրոսի Մելգոնեան կրթական հաստատութեան մէջ։

Գրական վաստակ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գրած է կանուխէն, աշխատակցելով «Անահիտ», «Հայրենիք», «Զուարթնոց», «Ազդարար», «Արձան», «Նոր Գիր» եւ «Նայիրի» հանդէսներուն։ Հրատարակած է բանաստեղծութեան յաջորդական ժողովածուներ։ 1946-1955 կը հիմնէ եւ կը խմբագրէ «Անի» ամսագիրը, այդ թուականէն ետք աոաւելարար նուիրուելով ուսուցչական հւ տեսչական աշխատանքի՝ Պէյրութի «Դարուհի Յակոբեան» աղջկանց վարժարանին, ապա նաեւ ՀԲԸՄ-ի Հայագիտական Հիմնարկին մէջ։

Քերթողական իր էջերը ամփոփած ու հրատարակած է երեք հատորներու մէջ.-

  • «Արեւ-Անձրեւ» (1933)
  • «Ոսկի Կամուրջ» (1945)
  • «Մատեան Սիրոյ եւ Մորմոքի» (1968

Գրած է նաեւ յուշագրական գործեր եւ ուսումնասիրական փորձեր, յաճախ լոյս տեսած նախ մամուլի մէջ ու ապա հատորով։ Տարած է հրատարակչական աշխատանք (յատկապէս Վահան Թէքէեանի գործի հրատարականութիւնը)։

Գործերէն են նաեւ.-

  • «Յարալէզներու Հաշտութիւնը» (ուղեգրական յուշագրութիւն)
  • «Յուշարձան Վահրամիս»
  • «Բերքահաւաք»

Մահացած է Պէյրութ, Լիբանան։

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Արեւ–անձրեւ, Պէյրութ, 1933, 92 էջ:
  • Ոսկի կամուրջ, Պէյրութ, 1946, 136 էջ:
  • Յարալէզներու յաշտութիւնը (յուշեր հայրենիք այցից) Պէյրութ, 1953, 500 էջ:
  • Ոսկի կամուրջ (բանաստեղծութիւններ, յուշեր, քննադատութիւն), Երեւան, 1958, 336 էջ:
  • Մատեան սիրոյ եւ մորմոքի (քերթուածներ 1945-1968), Պէյրութ, 1968, 152 էջ:
  • Մատեան սիրոյ եւ մորմոքի, Երեւան, 1971, 98 էջ:
  • Յուշարձան Վահրամիս, Պէյրութ, 1977, 157 էջ:
  • Բերքահաւաք (էսսեներ), հատ. Ա, Երուսաղէմ, 1978, 328 էջ:
  • Հատընտիր, Պէյրութ, 1986, 368 էջ:
  • Բերքահաւաք (էսսեներ), հատ. Բ, Պէյրութ, 1987, 320 էջ:
  • Ղողանջ ու մրմունջ վերջալոյսին (քերթուածներ), Պէյրութ, 1990, 176 էջ:
  • Բերքահաւաք (էսսեներ), հատ. Գ, Պէյրութ, 1993, 408 էջ:
  • Հրաժեշտի քերթուածներ, Պէյրութ, 2009, 80 էջ:
  • Բանաստեղծին սիրտը (նամակներ), Պէյրութ, 2012, 768 էջ:

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 242:
  • Դար Մը Գրականութիւն, Մինաս Թէօլէօլեան, Բ. հատոր, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ 1977, էջ 279:

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]