Սեւ Պղպեղ

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search


Կաղապար:Taxobox արւմտ.

Տարբեր գոյներու պղպեղահատիկներ

Սեւ Պղպեղ (լատիներէն՝ piper nigrum), պղպեղագգիներու ընտանիքի պղպեղի ցեղի բազմամեայ, մագլցող բոյս։

Կենսաբանական Նկարագիր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ցողունը կիսափայտացած, բարակ, ճկուն (երկարութիւնը 10-12), հանգոյցներուն մէջ առաջացող օդային ատուենթիւ արմատներով։ Տերեւները պարզ են, ձուանման, հաստակեղեւ, հերթադիր։

Piper nigrum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-107.jpg

Ծաղիկները՝ մանր, մոխրադեղնագոյն կամ սպիտակ, հաւաքուած ծաղկաբոյլի մը մէջ։

Պտուղը գնդիկանման, միասերմ կորիզապտուղ է (3-5 մմ տրամագծով), գոյնը՝ կանանչ, երբ կ'լլայ հասուն, կը կարմրի եւ երբ չոր՝ կ'ըլլայ սեւ։

Բոյսը միատուն Է, վայրի վիճակի մէջ՝ երկտուն։ Սերմերով բազմանալիս կը ծաղկէ 3-4-րդ տարիներու ընթացքին, իսկ վեկէթատիւ եղանակով՝ 5-6-րդ ամսուայ ընթացքին։ Ծաղկումը ռեմոնտանտ Է, պտուղը կը հասուննայ 5-10 ամիս յետոյ։

Հայրենիք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հայրենիքը Հնդկաստանն Է։ Կը մշակուի Հարաւ-Արեւելեան Ասիոյ, Արեւելեան Ափրիկէի, Ամերիկայի արեւադարձային շրջաններուն մէջ։

Մէկ բոյսի բերքատւութիւնը 0,6-1,5 կգ Է։ Բոյսը երաշտադիմացկուն չէ։ Լաւ կ'աճի բերրի, խոնաւ, ցամաքեցուած հողերուն վրայ։

Քիմիական կազմ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կը պարունակէ պիպերին ալքալոիդ եւ եթերաիւղերը։ Կ'օգտագործուի որպէս համեմունք խոհարարութեան եւ սնունդի արդիւնաբերութեան մէջ։

Արտադրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

2013-ին խոշորագոյն
սեւ պղպեղ արտադրողները[1]

(հազար թօներով)

Երկիր Արտադրանք
Flag of Vietnam.svg Վիեթնամ 163
Flag of Indonesia.svg Ինտոնեզիա 89
Flag of India.svg Հնդկաստան 53
Flag of Brazil.svg Պրազիլ 42
Flag of the People's Republic of China.svg Չինաստան 31
Աշխարհ
473

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Дудченко Л. Г., Козьяков А. С., Кривенко В. В. Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения։ Справочник / Отв. ред. К. М. Сытник. — К.։ Наукова думка, 1989. — 304 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-12-000483-0.

Կաղապար:ՀՍՀ

  1. Միաւորուած Ազգերու Պարէնի Եւ Գիւղտնտեսութեան Կազմակերպութիւն (FAOSTAT) http://faostat3.fao.org/browse/Q/QC/E