Ռուբէն Մամուլեան

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search


Ռուբէն Մամուլեան
անգլերէն՝ Rouben Mamoulian
Rouben Mamulyan.JPG
Ծնած է 8 Հոկտեմբեր 1897
Ծննդավայր Թիֆլիսի նահանգ Թիֆլիսի նահանգ,
Ռուսիոյ կայսրութիւն
Վախճանած է Կաղապար:Մահվան ամսաթիվ և տարիք
Վախճանի վայրը Լոս Անճելըս, Կաղապար:Դրոշավորում
Քաղաքացիութիւն Կաղապար:Դրոշավորում
Ազգութիւն հայ և ամերիկահայ
Կրթութիւն Մոսկվայի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Մասնագիտութիւն կինոռեժիսոր, երաժշտության ուսուցիչ և թատերական ռեժիսոր
Աշխատանք Eastman School of Music
Ամուսին Ազատիա Նիւման

Ռուբէն Մամուլեան (անգլերէն՝ Rouben Mamoulian 8 Հոկտեմբեր, 1897, Թիֆլիս, Ռուսիոյ Կայսրութիւն – 4 Դեկտեմբեր, 1987), ամերիկահայ բեմադրիչ, կը համարուի 20-րդ դարու աշխարհի մեծագոյն թատերական եւ սինեմայի բեմադրիչներէն մէկը։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ռուբեն Մամուլեան ծնած է Թիֆլիսի մէջ (Վրաստան), 1897-ին, հայ մեծահարուստ ընտանիքի մէջ։ Ուսանած է Մոսքուայի եւ Լոնտոնի համալսարաններու իրաւաբանական կաճառներուն մէջ։ Որոշ ժամանակ յաճախած է Եւկենի Վախթանկովի թատերական սթիւտիոն։ 1920 թուականէն սկսեալ Լոնտոնի եւ Փարիզի, 1923 թուականէն՝ Նիւ Եորքի թատրոններուն մէջ իրականացուցած է շուրջ 60 տրամաթիքական եւ երաժշտական բեմականացումներ, որոնք մեծ ազդեցութիւն ձգած են ամերիկեան թատրոնի եւ սինեմայի ձեւաւորման եւ զարգացման վրայ։ 1929 թուականէն սկսեալ նկարահանած է շարժանկարներ, որոնց մէջ իրագործած է շարք մը նորարարութիւններ։ 1964 թուականին կը գրէ եւ կը հրատարակէ մանկական Ապիկայլ գիրքը։ Կեանքի վերջաւորութեան ժամանակակից անգլերէնի թարգմանած է Շէյքսփիրի «Համլետը»: 1968 թուականին այցելած է Հայաստան։ Մահացած է 1987 թուականի Դեկտեմբեր 4 -ին Լոս Անճելըսի մէջ (Միացեալ Նահանգներ

Նորարարութիւնները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Առաջին անգամ օգտագործած է երկու խօսափողով ձայնագրումը եւ մոնթաժը մէկ ձայներիզի վրայ։ Առաջին անգամ է նկարահանած է սթիւտիոյէն դուրս, շարժական տեսագրիչով, օգտագործած է միաժամանակ քանի մը տեսագրիչ։ Քաղաքի փողոցները ֆիլմին մէջ է, որ առաջին անգամ հնչած է ձայնը քատրէն դուրս։ Բեքքի Շարփ շարժանկարը սինեմայի պատմութեան առաջին գունաւոր երկար շարժանկարն է։

Մրցանակներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Ուրախ աւազակը»՝ 1936-ին Նոր-Եորքի սինեմայի քննադատներուն կողմէ համարուած է տարուայ լաւագոյն շարժանկարը։ «Արիւն եւ աւազ»՝ 1940-ին Վենետիկի ֆիլմի փառատօնին արժանացած է ժիւրիի յատուկ մրցանակի որպէս լաւագոյն գունաւոր շարժանկար։ 1980-ին Մամուլեանի անունը արձանագրուեցաւ է Պրոտւոէյի փառքի դահլիճին մէջ։ 1983-ին ստացած է ամերիկեան սինեմայի բեմադրիչներու բարձրագոյն՝ Կրիֆֆիթի մրցանակը սինեմայի ասպարէզին մէջ մեծագոյն աւանդի համար։ Մամուլեանի անունով աստղ տեղադրուած է Հոլիուտի փառքի ծառուղիին վրայ։

Թատերական Գործերը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆիլմագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թուական Ֆիլմի Անուն Արտադրութեան ընկերութիւն Դերեր Նշումներ
1929 Ծափահարութիւններ Paramount Էլլէն Մորկան
1931 Քաղաքի փողոցները Paramount Կերի Քուփըր / Սիլվէա Սիտնի
1932 Տոքթոր Ճեքիլը եւ պարոն Հայտը Paramount Ֆրետրիք Մարչ / Միրիամ Հոփքինզ
1932 Սիրէ զիս այս գիշեր Paramount Մորիս Շէվալիէ / Ժանեթ Մաքտոնալտ
1933 Քրիսթինա թագուհին MGM Կրէթա Կարպօ / Ճոն Կիլպըրթ
1933 Երգ երգոց Paramount Մարլէն Դիթրիխ / Պրայըն Էյհըրն
1934 Մենք նորէն կ'ապրինք Samuel Goldwyn Co. Ֆրէտրիք Մարչ / Աննա Սթեն
1935 Պեքքի Շարփ Pioneer Pictures Միրիամ Հոփքինզ First three-strip Technicolor film
1936 Ուրախ աւազակը Pickford-Lasky Նինօ Մարթինի / Իտա Լուբինօ / Լէօ Քարիլլո
1937 Բարձր, Լայն եւ Գեղեցիկ Paramount Իրէն Տիւն / Ռանտոլֆ Սքոթ/ Չարլզ Բիքֆորտ
1939 Ուրախ աւազակը Columbia Պարպարա Սթէնուիք ] / Ուիլյըմ Հոլտըն
1940 Զօրոյի նշանը 20th Century Fox Թայրըն Բաուըր / Լինտա Տարնելլ Չարլզ Պիքֆորտ
1941 Արիւն եւ աւազ 20th Century Fox Թայրըն Բաուըր / Լինտա Տարնելլ / Ռիթա Հէյուորթ Technicolor film
1942 Մատանիներ իր մատներուն վրայ 20th Century Fox Ճին Թիերնի / Հէնրի Ֆօնտա
1948 Ամառնային Արձակուրդ MGM Միքի Ռունի / Կլորիա դը Հէվըն / Ոըալթր Հիւսթըն / Ակնէս Մուրհէտ / Ֆրէնք Մորկան / Մարիլին Մէքսուելլ Technicolor film
1957 Մետաքսէ գուլպաներ MGM Ֆրետ Ասդեր / Սիտ Չարիս Metrocolor film
ՀՀ փոստային նամականիշ Մամուլեանի նկարով (1997)‎

Կաղապար:Commons cat

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]