Ջրպետ Յակոբ Շահան

Jump to navigation Jump to search

Ծնած է 16 Փետրուար 1772
Ծննդավայր Եդեսիա
Մահացած է 5 Դեկտեմբեր 1837
Մահուան վայր Թիֆլիս, Վրացական նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն
Ազգութիւն հայ
Մասնագիտութիւն Լեզուաբան
Աշխատավայր Արևելյան լեզուների և քաղաքակրթությունների ազգային ինստիտուտ
Վարած պաշտօններ Q15639454?

Ջրպետ Յակոբ Շահան (Ջրպետեան, ֆր.՝ Jacques Chahan de Cirbied, 16 Փետրուար 1772, Եդեսիա[1] - 5 Դեկտեմբեր 1837, Թիֆլիս[2][3]), հայ մատենագիր, քերական:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Եդեսիոյ մէջ։ 1787-ն կը մեկնի Կիլիկա, Ասորիք, ապա՝ Երուսաղէմ:

1789-ին կ՛անցնի Հռոմ, ապա՝ Ֆլորանսա, Լիվոռնօ, ու կը հաստատուի Ճենովա[3]:

Գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1798-ին կը մեկնի Ֆրանսա, ուր կը ծանօթանայ Նափոլէոն Պոնափարթի հետ: Պոնափարթի հրաւէրով ան բնակութիւն կը հաստատէ Ֆրանսայի մէջ եւ աշխատանքի կը հրաւիրուի Փարիզի արքունունիքի մատենադարանէն ներս: Նոյն տարին Փարիզի Արեւելեան կենդանի լեզուներու բարձրագոյն դպրոցէն ներս հայոց լեզուի ամպիոն կը հիմնադրէ[1]:

1799-1801-ին հայոց լեզու կը դասաւանդէ, 1811-26-ին վերջնականապէս կը հաստատէ հայերէնի եւ հայագիտական առարկաներու դասաւանդումը նոյն դպրոցէն ներս[3]:

1826-ին կը հրաւիրուի Թիֆլիս, կը դասաւանդէ Ներսիսեան, ապա՝ իր հիմնած մասնաւոր դպրոցներէն ներս[3]:

Ան կը մասնակցի հայ եկեղեցւոյ համար մշակուած կանոնակարգի՝ «Փոլոժենիէ»-ի (1836) ստեղծման աշխատանքներուն[2]:

կը մահանայ Թիֆլիս, 5 Դեկտեմբեր 1837-ին:

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • 1812-ին՝ Փարիզ, ֆրանսերէնով ու հայերէնով, ծանօթագրութիւններով լոյս կը ընծայէ Մատթէոս Ուռհայեցիի «Պատմութիւն»-էն երկու հատուած,
  • 1824-ին՝ յունարէն, գրաբար եւ ֆրանսերէն լեզուներով «Քերականութիւն Դիոնէսիոսի Թրակացւոյ...» աշխատութիւնը,
  • 1829-ին՝ Ներսէս Շնորհալիի «Ողբ Եդեսիոյ» պոէմը,
  • 1823, ֆրանսերէն վերնագիրը՝ «Հայոց լեզուի քերականութիւն» դասագիրքը (գրած է Արեւելեան կենդանի լեզուներու դպրոցին մէջ հայոց լեզուի ուսուցման համար)[3]:

Ան որոշակի դեր կը կատարէ Եւրոպայի մէջ հայոց լեզուն ուսումնասիրելու եւ հայագիտութիւնը բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններէ ներս, որպէս առանձին գիտական առարկայ, դասաւանդելու գործին մէջ[2]:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Աղայեան, Է., Բ., Հայ Լեզուաբանութեան Պատմութիւն, Ա. հատոր, Ե., 1958:
  • Ջահուկեան Գ. Բ., Գրաբարի Պատմութիւն (17-19 դարեր), Ե., 1974: