Ոդիսական

Jump to navigation Jump to search
Օտիսեւս եւ Թիրեսիա Τειρεσίας

Ոդիսական (հին յուն․՝ Ὀδυσσεία), Հոմերոսին վերագրուող պոէմներէն երկրորդը (Իլիականէն ետք)։ Գրուած է, հաւանաբար, Ք.Ա. 8-րդ դարուն։

Ի տարբերութիւն «Իլիականի»` «Ոդիսականի» նիւթը հերոսական չէ, այլ հեքիաթային, արկածային եւ կենցաղային։ Կը պատմէ Իթաքի կղզիի արքայ Ոդիսեւսի` Դրոյեան պատերազմէն ետք տուն վերադառնալու ճանապարհին տասը տարի տեւած արկածներուն, ինչպէս նաեւ Իթաքիի մէջ Ոդիսեւսին սպասող հաւատարիմ կնոջը՝ Փենելոփիին բաժին ինկած փորձութիւններուն մասին։

«Ոդիսականը» նոյնպէս բաժնուած է 24 գիրքերու կամ երգերու։ Կառուցուածքի առումով «Իլիականի» համեմատ «Ոդիսական»ը աւելի բարդ է։ Դիւցազներգութիւնը կը սկսի պատմութեան կէսէն, իսկ նախորդող իրադարձութիւններուն մասին կը տեղեկանանք կեդրոնական երգերէն։ Գլխաւոր հերոսի կերպարը աւելի վառ արտայայտուած է։

Հայերէն թարգմանութիւնները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1848-ին Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան հրատարակչութիւնը գրաբարով լոյս կ՛ընծայէ «Ոդիսական»-ը՝ Հ. Եղիա Վ. Թոմաճանի թարգմանութեամբ[1]։ Գոյութիւն ունի «Ոդիսական»ի երկու աշխարհաբար թարգմանութիւն, որոնք կատարած են Սիմոն Գրքաշարեանը եւ Համազասպ Համբարձումեանը[2][3]։

Համառոտ բովանդակութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Beginning Odyssey.svg

Դրովադա քաղաք-պետութեան արքայազն Փարիս, կ՛առեւանգէ յունական Սպարտա պետութեան թագաւոր Մենելաոսի կնոջը՝ Հելլեն (էլենի)։ Հելլենը Զեւսի դուստրն էր եւ ունէր առասպելական գեղեցկութիւն։ Անոր առեւանգումը կը դառնայ Դրոյեան պատերազմի պատճառ։ Պատերազմին յունական միացեալ զօրքերու հրամանատարը Աղամեմնոնն էր։ Յոյներու կողմէ պատերազմին կը մասնակցէին Աքիլլես Αχιλλέας, Փաթրոքլոս Πάτροκλος, հնարամիտ Ոդիսեւս Οδυσσέα եւ ուրիշներ։ Ոդիսեւսը իր հնարամտութեամբ վերջ կը դնէ Դրոյեան պատերազմին։ Անոր խորհուրդով կը պատրաստեն փայտէ մեծ ձի մը, որուն որուն մէջ կը թաքնուին յոյն զինելաներու լուրջ թիւ մը՝ Ոդիսեւսը անոնցմէ։ Ձին կը ձգէ քաղաքի դարպասներուն առաջ, իսկ յունական զօրքը կը թաքնուի հարեւան կղզիներուն մէջ, այդպիսով ձգելով տպաւորութիւն, որ յոյները ընդունած են իրենց պարտութիւնը եւ վերադարձած տուն։ Դրոյացիները փայտէ ձին ներս կը տանին, եւ կը տօնեն իրենց «յաղթանակը»։ Գիշերով, երբ խրախճանքէն հարբած դրոյացիները կը քնանան, յոյն զինիալները ձիէն դուրս կու գան, կը կոտորեն քաղաքի պահակազօրքը եւ կը բանան դարպասները։ Յունական զօրքը կը ներխուժէ Դրովադա, որու բնակչութիւնը կամ սուրի կը քաշուի, կամ կը գերուի։ Հինաւուրց քաղաքը կրակի կը մատնուի եւ կ՛աւերուի։ Հելլեն կը վերադարձուի ամուսնոյն, իսկ յոյները տուն կը մեկնին հսկայական աւարով։

Ոտիսեւս եւ Քալիփսօ․ գործ՝Arnold Boecklin (1827-1901)

10 տարի Ոդիսեւսը մասնակցած է դրոյեան պատերազմին։ 10 տարի ալ կը տեւէ անոր տուն դարձը,յ հայրենիք՝ Իթաքի կղզի։

Ոդիսեւսի բացակայութեան ժամանակ ծնած էր անոր որդին՝ Թիլեմախոս Τηλέμαχος։ Միաժամանակ 108 փեսացուներ կը խնդրէին Փինելոփիին ձեռքը, բայց կը մերժուէին։ Իբրեւ փեսացուի որոշման ժամկէտ, Փենելոփին կը յայտարարէ, որմագորգին լրանալը: Սակայն հնարամիտ Փենելոփին դանդաղ կը գործէր, իսկ երբ գործը պիտի վերջանար, գիշերը այն կը քակէր եւ առաւօտեան նորէն կը սկսէր գործելը:

Տուն վերադարձած Ոդիսեւսի խորհուրդով Փենելոփին մրցոյթ կը կազմակերպէ։ Ոդիսեւսի աղեղէն անոնք պէտք է նետ արձակէին, որ պիտի անցնէր 12 օղակներու մէջէն։ Ոչ ոք կրնայ անգամ լարել այդ աղեղը։ Այդ բանը կրնայ ընել Ոդիսեւսը, որ կերպարանափոխուած էր, եւ որդիին հետ մէկտեղ կը կոտորէ բոլոր ներկայ գտնուողներուն։ Այնուհետեւ որդիին եւ կնոջ հետ կը շարունակէ թագաւորել։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Homerosi Odisakan
  2. Ոդիսական / Հոմերոս; Յուն. բնագրէն թարգմ.՝ Ս. Գրքաշարեան; Խմբ.՝ Ս. Վահունի. - Երեւան։ Հայպետհրատ, 1957. - 368 էջ; 24 սմ. Ծանօթագր., էջ՝ 345-356 Բառարան, էջ՝ 356-367 Կրկեաշարեան, Սիմոն Միսակի, 1923 - թարգմ. Վահունի, Սուրէն Վահանի, 1910-1983 խմբ. Յունական գրականութիւն
  3. Հոմերոս, Ոդիսական, թարգմ. Հ. Համբարձումեանի, ԵՊՀ, 1988 թ.

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]