Ոդիսական

Jump to navigation Jump to search
Odysseus Tiresias Cdm Paris 422.jpg

Ոդիսական (հին յուն․՝ Ὀδυσσεία), Հոմերոսին վերագրուող պոէմներէն երկրորդը (Իլիականէն ետք)։ Գրուած է, հաւանաբար, Ք.Ա. 8-րդ դարուն։

Ի տարբերութիւն «Իլիականի»` «Ոդիսականի» թեման ոչ թէ հերոսական է, այլ հեքիաթային, արկածային եւ կենցաղային։ Կը պատմէ Իթակէ կղզիի արքայ Ոդիսեւսի` Տրոյական պատերազմէն ետք տուն վերադառնալու ճանապարհին տասը տարի տեւած արկածներուն, ինչպէս նաեւ Իթակէի մէջ Ոդիսեւսին սպասող հաւատարիմ կնոջը՝ Փենելոփէին բաժին ինկած փորձութիւններուն մասին։

«Ոդիսականը» նոյնպէս բաժնուած է 24 գիրքերու կամ երգերու։ Կառուցուածքի առումով «Իլիականի» համեմատ «Ոդիսական»ը աւելի բարդ է։ Պոէմը կը սկսի պատմութեան կէսէն, իսկ նախորդող իրադարձութիւններուն մասին կը տեղեկանանք կեդրոնական երգերէն։ Գլխաւոր հերոսի կերպարը աւելի վառ արտայայտուած է։

Հայերէն թարգմանութիւնները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1848-ին Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան հրատարակչութիւնը գրաբարով լոյս կ՛ընծայէ «Ոդիսական»-ը՝ Հ. Եղիա Վ. Թոմաճանի թարգմանութեամբ[1]։ Գոյութիւն ունի «Ոդիսական»ի երկու աշխարհաբար թարգմանութիւն, որոնք կատարած են Սիմոն Կրկեաշարեանը եւ Համազասպ Համբարձումեանը[2][3]։

Համառոտ բովանդակութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Beginning Odyssey.svg

Տրովադա քաղաք-պետութեան արքայազն Ալեքսանդրը առեւանգում է յունական Սպարտա պետութեան թագաւոր Մենելայոսի կնոջը՝ Հեղինէին։ Հեղինէն Զեւսի դուստրն էր եւ ունէր առասպելական գեղեցկութիւն։ Հեղինէի առեւանգումը կը դառնայ Տրոյական պատերազմի պատճառ։ Պատերազմին յունական զօրքերոււ հրամանատարը Ագամեմնոնն էր։ Յոյներու կողմէ պատերազմին կը մասնակցէին Աքիլլեսը, Պարտոկլեսը, հնարամիտ Ոդիսեւսը եւ ուրիշներ։ Ոդիսեւսը իր հնարամտութեամբ վերջ կը դնէ տրոյական պատերազմին։ Անոր խորհուրդով կը պատրաստեն փայտէ մեծ ձի մը, որուն որուն մէջ կը թաքնուին քանի մը յոյն հերոսներ՝ Ոդիսեւսը անոնցմէ։ Ձին կը ձգէ քաղաքի դարպասներուն առաջ, իսկ յունական զօրքը կը թաքնուի հարեւան կղզիներուն մէջ, այդպիսով ձգելով տպաւորութիւն, որ յոյները ընդունած են իրենց պարտութիւնը եւ վերադարձած տուն։ Տրոյացիները փայտէ ձին ներս կը տանին, եւ կը տօնեն իրենց «յաղթանակը»։ Գիշերով, երբ խրախճանքէն հարբած տրոյացիները քնած են, յոյն հերոսները դուրս կու գան ձիէն, կը կոտորեն քաղաքի պահակազօրը, եւ կը բանան դարպասները։ Յունական զօրքը կը ներխուժէ Տրովադա, որու բնակչութիւնը կամ սուրի կը քաշուի, կամ կը գերուի։ Հինաւուրց քաղաքը կրակի կը մատնուի եւ կ՛աւերուի։ Հեղինէն կը վերադարձուի ամուսնուն, իսկ յոյները տուն կը մեկնին հսկայական աւարով։

Ոդիսեւս եւ Քալիբսօ

10 տարի Ոդիսեւսը մասնակցած է տրոյական պատերազմին։ 10 տարի ալ կը պահանջուի որ վերադառնայ հայրենիք՝ Իթակէ կղզի։

Ոդիսեւսի բացակայութեան ժամանակ ծնած էր անոր որդին՝ Տելեմաքոսը։ Ոդիսեւսի բացակայութեան ժամանակ 108 փեսացուներ կը խնդրէին Փենելոփէի ձեռքը, բայց կը մերժուէին։ Եւ որպէս որոշման վերջնաժամկէտ, Փենելոփէն կը յայտարարէ, որ երբ վերջացնէ իր որմագորգը, ստիպուած կ՛ըլլայ իրեն ամուսին ընտրելու: Սակայն հնարամիտ Փենելոփէն դանդաղ կը գործէր, իսկ երբ գործը կը վերջացնէր, գիշերը այն կը քանդէր եւ առաւօտեան նորէն կը սկսէր գործելը:

Տուն վերադարձած Ոդիսեւսի խորհուրդով Փենելոփէն մրցոյթ կը կազմակերպէ։ Ոդիսեւսի աղեղէն անոնք պէտք է նետ արձակէին, որ պէտք է անցնէր 12 օղակներու միջով։ Ոչ ոք կրնայ անգամ լարել այդ աղեղը։ Այդ բանը կրնայ ընել Ոդիսեւսը, որ կերպարանափոխուած էր, եւ որդիին հետ մէկտեղ կը կոտորէ բոլոր ներկայ գտնուողներուն։ Այնուհետեւ որդիին եւ կնոջ հետ կը շարունակէ թագաւորել։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Homerosi Odisakan
  2. Ոդիսական / Հոմերոս; Յուն. բնագրէն թարգմ.՝ Ս. Գրքաշարեան; Խմբ.՝ Ս. Վահունի. - Երեւան։ Հայպետհրատ, 1957. - 368 էջ; 24 սմ. Ծանօթագր., էջ՝ 345-356 Բառարան, էջ՝ 356-367 Կրկեաշարեան, Սիմոն Միսակի, 1923 - թարգմ. Վահունի, Սուրէն Վահանի, 1910-1983 խմբ. Յունական գրականութիւն
  3. Հոմերոս, Ոդիսական, թարգմ. Հ. Համբարձումեանի, ԵՊՀ, 1988 թ.

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]