Նուագարաններ

Jump to navigation Jump to search

Նուագարաններ(Instruments),Նուագելու համար պատրաստուած տարբեր ձեւի եւ ծաւալի յատուկ գործիքներ: Անոնց զարգացումը ընթացած է երաժշտութեան, կատարողական արուեստի եւ նուագարանաշինութեան վարպետութեան զարգացման զուգահեռ: Հնագոյն նուագարանները պատրաստուած էին քարէ,ոսկորէ,փայտէ,կաշիէ եւ կաւէ:Ժամանակի ընթացքին այդ նուագարաններու մէկ մասը դադրած է գործածութենէ, մէկ մասն ալ ցարդ պահպանուած է նախնական ձեւով. օրինակ՝ կայրակը, եղջիւրը եւ այլն: Բազմաթիւ ուրիշ նուագարաններ ալ աստիճանաբար կատարելագործուելով յաջողութեամբ կը գործածուին մեր օրերուն: Իւրաքանչիւր ժողովուրդ ստեղծած է իր ինքնապիտ նուագարանները, սակայն երբեմն միեւնոյն նուագարաններ տարբեր ժողովուրդներու քով տարբեր անուններ կրնան ունենալ: 15-րդ դարէն սկսած են կազմաւորուիլ արհեստավարժ նուագարանները, որոնք ունին համեմատաբար բարդ կառուցուածք եւ արտայայտչական աւելի հարուստ հնարաւորութիւններ:

Նուագարաններու Դասակարգում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ձայնը կը յարաջանայ որեւէ առաձգական մարմինի թրթռացումէն, որ փոխանցուելով շուրջի օդի մասնիկներուն կը տարածուի՝ հասնելով մեր ականջին: Նուագարաններու պարագային այդ առաձգական մարմինը կրնայ ըլլալ ձգուած լարը, ձգուած կաշին, կամ փողի մէջ գտնուող օդի սիւնը եւ այլն: Ձայնարտադրումի այս սկզբունքն ալ կը հանդիսանայ նուագարաններու դասակարքումի հիմքը՝ լարային, փողային (փչողական), ստեղնային, հարուածային, ելեկտրական եւ ելեկտրոնային:

Լարային Նուագարաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լարային նուագարաններ (Les Cordes, The Strings) հնչեցնելու համար թրթռացումի մէջ կը դրուին լարերը: Լարերու թրթռ կարելի է յառաջացնել լարին հարուածելով, մատի կսմիթով, հարիչով եւ աղեղը լարը վրայէն սահեցնելով: Ըստ հնչեցման ձեւին՝ լարային նուագարանները կը բաժնուին երկու խումբի՝ 1. Կսմիթայիններով (Pince, Plucked)- տաւիղ, թառ, սազ, քանոն, ուտ, Guitar, Balalaika, Mandolin, եւ այլն.

2.աղեղնայիններու(Les Arches, The bows)- ջութակ (Violin), ջութ (Alto, Viola), թաւջութակ (violoncello , Cello), բամբթաւջութակ (Contrebasse, Double Bass), քամանչա, քամանի եւ այլն: Լարային նուագարանները ունին խմբային եւ մենակատարային գործածութիւն:

Թառ
Քամանչա
Ջութակ

Փողային նուագարաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Փողային նուագարաններու հնչիւնի արտադրումը կը կատարուի փողին մէջ գտնուող օդի սիւնի թրթռացումներու հետեւանքով: Փողային նուագարանները մաս կը կազմեն Symphonique ,Jazz, Էստրատային նուագախումբերու կազմին: Այդ նուագարաններով կը կազմեն նաեւ փողային նուագախումբեր եւ տարբեր համոյթներ՝ քառեակներ,հնգեակներ եւ այլն,անոնք կը գործածուին նաեւ որպէս մենակատարային նուագարաններ: Փողային նուագարանները կը բաժնուին երկու խումբի՝ փայտեայ փողային եւ պղնձեայ փողային:Ժամանակակից փողային նուագարանները, բացի պղինձէ եւ փայտէ, կը պատրաստուին նաեւ այլ նիւթերէ՝ ապակիէ, տարբեր մետաղներէ եւ արհեստական տարբեր նիւթերէ:

Գալարափող
Շեփոր

Փայտիայ փողային նուագարաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Փայտիայ փողային նուագարանները ըստ հնչեցման ձեւի կը բաժնուին երկու խումբի՝ սուլող եւ լեզուակային: Սուլող փողային նուագարաններու պարագային օդի սիւնի թրթռացումները կը յառաջանան, երբ փչելու հետեւանքով օդի հոսանքը ուժեղ կը դպչի յատուկ անցքի կարծր եզրին,օրինակ՝ բլուլը,սրինգի ընտանիքին պատկանող տեսակները եւ այլն:

Լեզուակային փողային նուագարաններու օդի սիւնին թրթռացումները կը յառաջանան պիպիչի թրթռացումներու հետեւանքով՝ Hautbois , Basson, տուտուկ, զուռնայ եւ այլն:

Զուռնայ
Տուտուկ

Աղիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աղբիւր՝ Երաժշտութիւն Պատմութիւն եւ Տեսութիւն, Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան,Պէյրութ 2007, էջ 87-90