Նայիմ Ալ-Եաֆի

Jump to navigation Jump to search

Ալ-Եաֆի.png
Ծնած է 1936
Ծննդավայր Հոմս, Սուրիա
Վախճանած է 2003
Վախճանի վայրը Հալէպ, Սուրիա

Նայիմ Ալ-Եաֆի (1936 Հոմս, Սուրիա - 2003 Հալէպ, Սուրիա) գրաքննադատ, բանասէր, ձեռագրագէտ, հասարակական գործիչ, դասախօս։

Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ (Հոմս), որմէ ետք մեկնած է Դամասկոս, հետո Գահիրէ, ուր աւարտած է տեղւոյն պետական համալսարանի Արաբական Գրականութեան Բաժանմունքը։ Երկար տարիներ դասախօսած է Ալճերիոյ, Սուրիոյ եւ Քուէյթի համալսարաններուն մէջ։ Նախագահած է Սուրիոյ Արաբ Գրողներու Միութեան Հալէպի մասնաճիւղը եւ մշակութային գործունէութիւն ծավալած հոն։ Գործակցած է հալէպահայ մշակութային միութիւններու հետ, տալով հայութեան առնչուող մէկէ աւելի դասախօսութիւններ։ Եաֆիի գրական-ուսումնասիրական վաստանին մաս կը կազմեն տարբեր բովանդակութեան 24 հատորներ, ինչպէս նաեւ գրականագիտական եւ գրաքննադատական բնոյթի բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ, յօդուածներու ժողովածուներ եւ արաբ ժամանակակից մարդուն յուզող բազմաթիւ այլ գործեր։ Դոկտ. Ալ-Եաֆի երկար տարիներ ապրած է Սուրիոյ Հալէպ քաղաթը եւ մահացած այնտեղ՝ մօտ տարի մը Սեն Լուի հիւանդանոց անողոք հիւանթութեան մը դէմ յուսահատ պայքար մղելէ ետք։

Եաֆիի հայերուն վերաբերող գործերը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Եաֆին անտարբեր չէ մնացած հայութիւնը յուզող հարցերու նկատմամբ։ Իր կեանքի վերջին տարիներուն հրատարակած է հայագիտական բնոյթի 4 գիրքեր։

-«مجازرالرمن و موقف الرأي العام العربي منه» (Հայկական կոտորածներն ու արաբ հանրային կարծիքը անոր հանդէպ), գիրքը կը խօսի Հայկական Ձեղասպանութեան օրերուն արաբ ժողովուրդի դիրքորոշումին մասին՝ պաշտօնական եւ ժողովուրդային մակարդակներով։ Հեղինակը գիրքին մէջ նաեւ ընթերցողին կը ծանօթացնէ Հայկական ցեղասպանութիւնը, անոր դրդապատճառները, հետեւանքները, օտար երկրներու դիրքորոշումներն ու պատասխանատութիւնը։

-«جمال باشا السفاح» - (Մարդասպան Ճեմալ Փաշա), Ճեմալ Փաշա արաբներուն ծանօթ է «Մարդասպան Ճեմալ Փաշա» մակդիրով, որովհետեւ Ա. Աշխարհամարտի օրերուն՝ 1915-1916-ին Դամասկոսի եւ Պէյրութի գլխաւոր հրապարակներուն վրայ կախաղան բարձրացուց 34 արաբ մտաւորականներ՝ բանաստեղծներ, խմբագիրներ, կրթական, մշակութային եւ կրօնական գործիչներ։ Եաֆիի այս գիրքը, որ Ճեմալ Փաշայի մասին գրուած առաջին մենագրութիւնն է արաբ պատմագրութեան մէջ, պատմական դէպքերու քննարկման կողքին, կը վերլուծէ մեթ մարդասպանին նկարագիրը, անոր ոճրային բնազդն ու կերպարը։ Վերջին գլուխը նուիրված է երկու հայորդիներու կողմէ անոր ահաբեկման պատմութեան , ուր հեղինակը կ՛անդրադառնայ Հայկական Ձեղասպանութեան եւ Ճեմալի սպանութեան դրդապատճառներուն։

-«صورة التركي في الشعر العربي الحديث – شعر المشرق و المجاهر 1870-1920» - (Թուրքի կերպարը արաբական արդի բանաստեղխութեան մէջ- Արեւելքի ու արտասահմանի բանաստեղծութիւնը, 1870- 1920), հեղինակակից՝ Մահէր Ալ-Մունաճճէտ։ Այս հատորը գրական վերլուծումի կ՛ենթարկէ թուրքին կերպարը ԺԹ. դարավերջի ու Ի. դարասկիզբի արաբական արեւելքի երկրնորուն մէջ ծաղկած բանաստեղծական գործերուն մէջ։ Գիրքը բաժանված է գլխաւոր երեք մասերու Ա. Թուրքին քաղաքական կերպարը։ Բ. Թուրքին ընկերային կերպարը։ Գ. Թուրքին կրօնական կերպարը։

-«نضال العرب و الأرمن ضد الستعمار العثماني» (Հայերու եւ արաբներու պայքարը Օսմանեան գաղութատիրութեան դէմ), հեղինակակից՝ Դոկտ. Խալիլ Մուսա։ Գիրքը բաժանուած է վեց գլուխներու. առաջւնը կը խօսի օսմանցի թուրքերու, արաբներու եւ հայերու մասին, եկրորդը կը քննարկէ 1839- 1916՝ արաբներու ու թուրքերու յարաբերութիւնները, երրորդը նուիրուած է հայ եւ թուրք յարաբերութիւններուն՝ 1860-1923, չորորդը՝ թուրքերու դէմ հայ հայ եւ արաբ համատեղ պայքարին, հինգերորդը՝ անոնց քաղաքական պահանջքներուն, իսկ վեցերորդ ու վերջին գլուխը կը խօսի հայ եւ արաբ ժողովուրդներու յարաբերութեան ներկայ վիճակին մասին։

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Պէյրութ, 2010, էջ 653-654։