Յովհաննէս-Սմբատ

Jump to navigation Jump to search

Կաղապար:Տեղեկաքարտ միապետ

Յովհաննէս–Սմբատ կամ Սմբատ Գ(Մօտ 975-1041), Բագրատունեաց Հայաստանի թագաւոր՝ 1020–էն։ Գագիկ Ա–ի աւագ որդին։

1000-ին հօր հրամանով Արծրունի իշխան Ապուսահլէն գրաւած է Կոգովիտ եւ Ծաղկոտն գաւառները։ Հօր մահէն ետք, Յովհաննէս–Սմբատ կրտսեր եղբայր Աշոտ Դ գահին տիրելու նպատակով Վասպուրականի զօրքի օժանդակությամբ հարձակվել է Անիի վրա։ Հայ իշխանների, կաթողիկոսի եւ աբխազաց ու վրաց թագաւորի միջամտութեամբ Յովհաննէս–Սմբատի ու եղբօր միջեւ համաձայնութիւն կայացուցած է, եւ Յովհաննէս–Սմբատը մնացած է Հայոց թագաւոր։ Երկու եղբայրներու հաշտեցմանը իր գործին մասնակցութիւնը ունեցած է կաթողիկոս Պետրոս Գետադարձը եւ

Յովհաննէս-Սմբատը Վասիլ Բ կայսրին կը ներկայանանայ. մանրանկար Յովհաննէս Սկիլիցեսի Մադրիդեան ձեռագիրէն

սպարապետ Վահրամ Պահլաւունին։ Յովհաննէս Սմբատի իրաւասութեան տակ կը մնային Անի–Շիրակը, Այրարատը, Աշոցք եւ Տաւուշ գաւառները, Ամբերդ, Կայան, Կայծոն բերդերը իրենց շրջակայքով, իսկ թագաւորութեան մնացած տարածքին բիտի տիրէր Աշոտը, որ եղբօր մահէն ետք «Ամենայն հայոց թագաւոր» պիտի դառնար։ Գահակալական պայքարի յետագայ պայմաններով Աշոտ կը դիմէ Բիւզանդիայի Բարսեղ II կայսրին եւ ռազմական օգնութիւն կը ստանայ ընդդէմ Յովհաննէս–Սմբատի։ Բիւզանդական զօրքի յարձակումը Հայաստանի վրայ կանխելու նպատակով Յովհաննէս Սմբատ Բարսեղ II–ի հետ բանակցելու համար Տրապիզոն կ՛ուղղարկէ Պետրոս Ա. Գետադարձ կաթողիկոսին։ 1022–ի յունուարին կնքուած պայմանագիրով, համաձայն Յովհաննէս–Սմբատի կտակին, անոր մահէն ետք Բագրատունեաց թագաւորութեան հողերը պիտի տրուէին Բարսեղ II–ին։ Պայմանագիրի ելքէն դժգոհ Յովհաննէս–Սմբատ Պետրոս Ա. Գետադարձի փոխարէն կաթողիկոս նշանակեց Սանահինի ուսուցչապէտ Դիոսկորոսին, սակայն յետագային վերականգնուեցաւ Պետրոս Ա. Գետադարձի շնորհազրկուած իրաւունքները։ 1032–ին Յովհաննէս–Սմբատ ամուսնացած է Բիւզանդիոյ Ռոմանոս Արգիրոս կայսեր եղբօր դուստրին հետ։ 1038-ին վերանորոգուած է Հոռոմոսի վանքը։ 1040-ին մասնակցած է Լոռիի թագաւորութիւն ներխուժած Դուինի ամիրա Ապուլ-Ասուարի զօրքերու ջախջախմանը։ Յովհաննէս-Սմբատի յանձնարարութեամբ կազմուած է բժշկարան։

Կաղապար:Հայոց արքաներ

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցուած է Հայկական համառօտ հանրագիտարանէն, որի նիւթերը թողարկուած են` Քրիեյթիւ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։ CC-BY-SA-icon-80x15.png