Եանուշ Քորչաք

Jump to navigation Jump to search
Եանուշ Քորչաք
լեհ.՝ Janusz Korczak
Janusz Korczak (cropped).jpg
Ծննդեան անուն լեհ.՝ Henryk Goldszmit
Նաեւ յայտնի է իբրեւ Stary Doktor, Pan Doktor եւ Janusz Korczak
Ծնած է 22 Յուլիս 1878(1878-07-22)[1][2][3][…]
Ծննդավայր Վարշաւա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական Կայսրութիւն[4]
Մահացած է 7 Օգոստոս 1942(1942-08-07)[4] (64 տարեկանին)
Մահուան վայր Տրեբլինկա, Treblinka, General Government[4]
Քաղաքացիութիւն Flag of Poland (1928–1980).svg Լեհաստան
Flag of Russia.svg Ռուսական Կայսրութիւն
Կրօնք Յուդայականութիւն
Ուսումնավայր Վարշաւայի համալսարան
Վարշավայի կայսերական համալսարան?
Flying University?
Մասնագիտութիւն մանկավարժ, մանկաբոյժ, մանկագիր, Հեղինակ, գրագէտ, ուսուցիչ, բժիշկ
Աշխատավայր Bersohns and Baumans Children's Hospital?
Հոսպիտալ?
Ռուսական կայսերական բանակ?
Free Polish University?
Polish Armed Forces?
Կայքէջ pskorczak.org.pl

Եանուշ Քորչաք (իրական անունը՝ Հենրիք Կոլտշմիթ, 22 Յուլիս 1878(1878-07-22)[1][2][3][…], Վարշաւա, Լեհական թագավորություն, Ռուսական Կայսրութիւն[4] - 7 Օգոստոս 1942(1942-08-07)[4], Տրեբլինկա, Treblinka, General Government[4]) հրէական ծագմամբ լեհ ականաւոր մանկավարժ, մանկական գրող, հասարակական գործիչ ու բժիշկ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քորչաք ծնած է Վարշաւա[5]։ Դպրոցական տարիները անցած են Վարշաւայի ռուսական գիմնազիոնին մէջ, ուր խիստ կանոնակարգ կը գործէր, թատրոն կամ արձակուրդներուն տուն այցելութիւնը հնարաւոր էր միայն տնօրէնութեան գրաւոր թոյլտուութենէ ետք: 1898-ին Քորչաքն կ՛ընդունուի Վարշաւայի համալսարանի բժշկական բաժանմունքը, զոր կ՛աւարտէ 1905-ին եւ որպէս զինուորական բժիշկ կը մասնակցի ռուս-ճափոնական պատերազմին: 1899-ի ամրան ան կը մեկնի Զուիցերիա՝ աւելի սերտ ծանօթանալու Փեսթալոցիին մանկավարժական գործունէութեան:

Ճամբորդութեան ընթացքին Քորչաք առանձնայատուկ հետաքրքութիւն կը ցուցաբերէ դպրոցներու եւ մանկական հիւանդանոցներու նկատմամբ: 1903-1911 թուականներուն Քորչաքն կ՛աշխատի հրէական մանկական հիւանդանոցի մը եւ ամառնային մանկական ճամբարներու մէջ՝ որպէս դաստիարակ[6]:

Ան մօտաւորապէս մէկ տարի կ՛անցընէ Պերլին (1907 - 1908), չորս ամիս Փարիզ (1910) եւ մէկ ամիս Լոնտոն (1910 կամ 1911)։ Ինչպէս ինք կը գրէ տարիներ անց, Լոնտոն եղած ընթացքին ան կ՛որոշէ ընտանիք չկազմել, սակայն փոխարէնը «կը ծառայէ երեխաներուն ու անոնց կարիքներուն»:

1911-ին Քորչաք կը հեռանայ բժշկական աշխատանքէն եւ նոյն տարի Վարշաւայի մէջ կը հիմնադրէ հրեայ երեխաներու համար նախատեսուած «Dom Sierot» (բառացի՝ «որբանոց») մանկատունը, որ կը ղեկավարէ մինչեւ կեանքին վերջը (1914-18, ընդմիջումով)։ Զուգահեռաբար կը դասաւանդէ, մամուլի հետ կը համագործակցի, մանկական ստեղծագործութիւններ եւ գիտամանկավարժական աշխատանքներ կը գրէ, հանդէս կու գայ ռատիոյով[7] ու դասախօսութիւններ կը ներկայացնէ համալսարաններէն ներս։

Բացի այդ, 1919-36 թուականներուն կը մասնակցի նաեւ լեհ երեխաներու «Մեր տունը» մանկատուն-վարժարանի աշխատանքներուն, ուր եւս կիրարկած է իր նորարար մանկավարժական մեթոտները։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]