Վահէ Հայկ

Jump to navigation Jump to search
Վահէ Հայկ
Ծննդեան անուն արեւմտ.՝ Վահէ Մկրտչի Տինճեան
Ծնած է 1896
Ծննդավայր ԽարբերդԿատեգորիա:Խարբերդ ծնածներ
Վախճանած է 18 Յունիս 1983(1983-06-18)
Վախճանի վայրը Ֆրեզնօ, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ ՆահանգներԿատեգորիա:Ֆրեզնօ մահացածներ
Ազգութիւն հայ
Ուսումնավայր Եփրատ Գոլէճ
Պոսթընի համալսարան
Ազդուած է Միքայէլ Նալբանդեան
Երկեր «Հայրենի Ծխան»
«Յուշարձան
Եոզկատցիներու»
«Ֆրեզնոյի Հայ Գաղութը»
«Խարբերդ Եւ Անոր
Ոսկեղէն Դաշտը»
Մասնագիտութիւն գրագէտ, Խմբագիր, գրականագէտ, պատմաբան
Աշխատավայր Նոր օր
Կուսակցութիւն Ռամկավար ազատական կուսակցութիւն

Վահէ Հայկ (Վահէ Տինճեան), (1896, ԽարբերդԿատեգորիա:Խարբերդ ծնածներ18 Յունիս 1983(1983-06-18), Ֆրեզնօ, ՔալիֆորնիաԿատեգորիա:Ֆրեզնօ մահացածներ), ամերիկահայ արձակագիր, խմբագիր։ Բուն անունով Վահէ Տինճեան։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Խարբերդ։ Ուսումը ստացած է Եփրատ գոլէճի մէջ, գրական առանձին դասընթացքի հետեւելով գաւառական գրականութեան յայտնի դէմքերէն Յովհաննէս Յարութիւնեանի (Թլկատինցին) մօտ։ Առաջին աշխարհամարտի օրերուն, 1915-ի աղետալի տարին, Խարբերդէն կ'անցնի Կ.Պոլիս։

Եղեռնէն փրկուելով անցած է Յունաստան, 1920-ի սկիզբը Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, ուր հետեւած է Պոսթըն համալսարանի պատմութեան եւ գրականութեան դասընթացքին։

Գրական վաստակ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Առաջին աշխարհամարտի օրերուն՝ Զինադադարի հռչակումէն ետք, շրջան մը կ՛աշխատակցի «Նոր Կեանք» եւ «ճակատամարտ» թերթերուն։

Ուսումը աւարտելէ ետք, հինգ տարի կը վարէ Ֆրէզնոյի «Նոր Օր»ի խմբագրութիւնը, ապա կը ձեռնարկէ անհատական աշխատանքի, շարունակելով իր գրական աշխատակցութիւնը «Նոր Օր»ի, «Պայքար»ի, «Անահիտ»ի, «Նոր Գիր»ի, «Արեւ»ի, «Զարթօնք »ի, Թէոդիկի «Ամէնուն Տարեցոյցը»ին եւ այլ թերթերու։

Վահէ Հայկ գրած է պատմուածքներ եւ նորավէպեր, որոնք ամփոփուած են «Հայրենի ծխան» վերնագիրը կրող հինգ հատորներու մէջ։ Խմբագրած է նաեւ իր ծննդավայրին նուիրուած մեծածաւալ յուշամատեանը՝ «Խարբերդ եւ անոր ոսկէղէն դաշտը»։

Ունի նաեւ պատմական, յուշագրական եւ ագգագրական բնոյթով աշխատասիրութիւններ՝ «Վարդանանց պատերագմի 1500-ամեակը», «Յուշարձան Եոզկատցիներու», «Պատմութիւն Ֆրեզնոյի հայ գաղութին», «Հայաստանի մանկական աշխարհը», «Լուսաւոր դէմքեր» եւ անտիպ գործեր։

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայրենի ծխան, հատ. Ա. Արձակներ, Հէքիաթներ, Պատմուածքներ, Ֆրէզնօ, 1930, 128 էջ:
  • Հայրենի ծխան, հատ. Բ. Պատմուածքներ եւ պատկերներ, Նիւ Եորք, 1941, 176 էջ:
  • Հայրենի ծխան, հատ. Գ. Պատմուածքներ եւ պատկերներ, Պոսթըն, 1946, 256 էջ:
  • Հազար հինգ հարիւր ամեակ Վարդանանց պատերազմին (451–1951), Ֆրէզնօ, 1952, 116 էջ:
  • Հայրենի ծխան, հատ. Դ. Պատմուածքներ եւ պատկերներ, Նիւ Եորք, 1954, 244 էջ:
  • Յուշարձան եօզղատցիներու, Ֆրէզնօ, 1955, 448 էջ:
  • Խարբերդ եւ անոր ոսկեղէն դաշտը (յուշամատեան ազգային, պատմական, մշակութային եւ ազգագրական), Նիւ Եորք, 1959, 1500 էջ:
  • Հայրենի ծխան (պատմվածքներ), Երեւան, 1960, 340 էջ:
  • Հայրենի ծխան, հատ. Ե. Պատմուածքներ եւ պատկերներ, Պէյրութ, 1970, 244 էջ:
  • Լուսաւոր դէմքեր մեր օրերուն վրայ (տպաւորութիւններ, ուսումնասիրութիւններ եւ անձնական հանդիպումներ), Պէյրութ, 1972, 388 էջ:
  • Հայաստանի մանկական աշխարհը եւ անոր գրականութիւնը, Ֆրէզնօ, 1974, 184 էջ:

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Ալեքսան Աթթարեան «Տիր», 1995, Հալէպ
  • Դար Մը Գրականութիւն, Մինաս Թէօլէօլեան, Բ. հատոր, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ 1977, էջ 201:

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]