Սեդրակ Երկանեան

Jump to navigation Jump to search
Սեդրակ Երկանեան
Սեդրակ Երկանյան.jpg
Հիմնական տուեալներ
Ծնած է 29 Նոյեմբեր 1954(1954-11-29) (65 տարեկան)
Լենինական, Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Ազգութիւն հայ
Մասնագիտութիւն Երաժիշտ, դիրիժոր
Շրջանաւարտ Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոց
Պարգեւներ ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ

Սեդրակ Վահան Երկանեան (նոյեմբեր 29, 1954, Կիւմրի), Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ (2012)[1], Անդրկովկասեան մրցոյթի (1977), Համամիութենական փառատօնի (1978) դափնեկիր, Հայաստանի առաջատար դաշնակահար-մենակատար։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Aquote1.png Արմատներով՝ նախնիները Խարբերդէն տեղափոխուեր են Էրզրում: Փաստօրէն, Երկանեանները 1830-էն համարուած են էրզրումցի. այդ թուականին Էրզրումի մէջ ծնած է իմ պապի պապ Իսրայէլ Երկանեանը: Երկանեանները Էրզրումէն դուրս եկեր են 1915թ. Հայոց ցեղասպանութեան ժամանակ, եւ ամէն մէկը գացեր է մի ուղղութեամբՙ Ղարաքիլիսա, Ղարաբաղ, Թիֆլիս, Տավուշ, Երեւան... Իմ արմատները սերունդն են երկու ճիւղերէնՙ հայրական կողմս Կարնոյ շրջանէն է, մայրական կողմսՙ Մատենի շրջանէն (Գամիրքէ): Հայոց ցեղասպանութիւնէն փրկուելովՙ հայրական կողմս հաստատուեր է Ֆրանսա, մայրական կողմսՙ Եգիպտոս: Ծնողներուս հանդիպումը տեղի ունեցեր է «պոլշեւիկեան ծրագիրներու» ժամանակ. բացատրեմՙ Հայաստանի Հանրապետութեան կարգավիճակը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն յտեոյ փրկելու հարց կը յառաջանայ եւ կ'որոշեն ներգաղթ կազմակերպել: Հայրական կողմս Հայաստան կու գայ Ֆրանսայէն, մայրական կողմսՙ Եգիպտոսէն: Այդ հայրենասիրական ալիքի վրայ անոնք նավով կը հասնին Պաթում, որմէ ետք ճանապարհը կը շարունակեն գնացքով եւ Լենինականի մէջ, այսպէս ըսած, անոնց վակոններէն դուրս կը թափուին դաշտերու մէջ կառուցուած Նորավան կոչուող տխուր թաղամաս մըՙ անլոյս, անջուր, առանց առողջապահական տարրական պայմաններու, ցեխոտ, մռայլ... Եթէ յանկարծ փորձէին դժգոհիլ, գիշերը կը յայտնուէին բեռնատարներու մէջ եւ ուղիղՙ Սիպիր: Պատկերացուցէք, Ֆրանսայի քաղաքակիրթ միջավայրի մէջ, տան աշխատողներով, ծառայողներով ապրած պապիս վիճակը: Այդ ցեխոտ ու մռայլ բնակավայրին մէջ ալ հանդիպեր են ծնողներս, ամուսնացեր, եւ ծնած ենք քոյրս, եղբայրս ու ես: Ես տան «ամէնէն շփացածն» էի, որուն շատ երես կու տային, կը սիրէին, հանդուրժելով կամակորութիւնները:

Սկզբնական կրթութիւնս ձեռք բերած եմ այդ ցեխոտ թաղամասին մէջ, որ մեր հաստատումէն ի վեր, կամաց-կամաց կը զարգանար: Այդ թաղամասին մէջ կը գտնուէին Նիկողայոս Տիգրանեանի երաժշտական դպրոցը, Քարա Մուրզայի անուան երաժշտական ուսումնարանը: Մեր նախնական կրթութիւնը այդ կրթաօճախներուն մէջ ստացեր ենք: Լաւ ուսուցիչներ ունեցեր ենք, որոնք մեզի դասական երաժշտութեան հանդէպ սէր կը շատցնէին, ուղղորդելով դէպի համաշխարհային երաժշտութեան գանձարան: Ծնողներուս եւ մեր ուսուցիչներու շնորհիւ դասական ոչ մէկ համերգ բաց չէինք թողներ:

[2]
Aquote2.png

Երաժշտական ուսումը ստացած է Կիւմրիի երաժշտական դպրոցին մէջ։ Աւարտած է Երևանի Կոմիտասի անուան պետական կոնսերվատորիան որպէս դաշնակահար (1978),  դիրիժոր-խմբավար (1992

Առանձին դասեր առած է պրոֆեսորներ Պերելմանէն եւ Նիլսենէն (Լենինկրատ)։

Համերգային շուրջ 45 տարիներու գործունէութեան ընթացքին Երկանեան իր կատարողական արուեստը ներկայացուցած է Հայաստանի, նախկին Խորհրդային Միութեան, ինչպէս նաեւ այլ երկիրներու մէջ՝ Անգլիա, Ֆրանսա, ԱՄՆ, Յունաստան, Սուրիա, Լիբանան, Սպանիա, Կիպրոս և այլն։ Սուրիոյ Հալէպ գաղութին մէջ եղած է Համազգայինի Բարսեղ Կանաչեան երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի դասատու (1993 -1994): Հանդէս եկած է Հայաստանի, Վրաստանի, Ս․ Փեթերսպուրկի, Օմսկի, Իրկուտսկի և այլ քաղաքներու սիմֆոնիկ նուագախումբերուն հետ։

Սեդրակ Երկանեանի կատարողական արուեստը իր ընդհանուր նկարագիրով կը պատկանի ռոմանթիկ ուղղուածութեան։ Անոր բնորոշ են արուեստագէտին մեկնաբանումին խորութիւնն ու իւրայատկութիւնը, ոճի նուրբ զգացողութիւնը, բեմական վառ արտիստիզմը եւ բացառիկ ոգեշնչուածութիւնը։ Լաւապէս տիրապետելով թեքնիք հնարներուն՝ դաշնակահարը նախ եւ առաջ անոնք կը ծառայեցնէ գեղարուեստական խնդիրներուն։ Բնատուր օժտուածութիւնը եւ կատարողական փորձը, երաժշտական ուրոյն ընկալումն ու ներաշխարհի հարստութիւնը հնարավորութիւն կու տան դաշնակահարին հաւասար վարպետութեամբ հնչեցնել տարբեր դարաշրջաններու ու ոճերու ստեղծագործութիւններ՝ Կուպրենէն, Դոմենիկօ Սկարլատիէն մինչեւ Սերգէյ Ռախմանինով, Հայտընէն, Պեթհովենէն մինչեւ Ֆրանսիս Պուլենկ ու արդի հայ երաժշտական յօրինողներ։

Առանձնակի քնարա-դրամատիկական յուզականութեամբ տոգորուած ռոմանթիկներու՝ Շոփենի, Ռոբերտ Շումանի, Ֆերենց Լիստի, Յոհաննէս Պրամսի եւ Ռախմանինովի երկերու անոր կատարումները աչքի կը զարնեն իրենց հնչիւնային նուրբ ու հարուստ մեկնաբանութեամբ։

Սեդրակ Երկանեան կը նկատուի Սկրեապինի ստեղծագործութիւններու իւրօրինակ ու խորաթափանց մեկնաբան։

Սեդրակ Երկանեանի գործունէութեան մէկ այլ ոլորտը խմբավարութիւնն է։ Երաժիշտը կը հանդիսանայ Խորանէ կամերային երգչախումբին հիմնադիրը, գեղարուեստական ղեկավարն ու խմբավարը։

Սեդրակ Երկանեան համագործակցած է Հայաստանի ակադեմական երգչախումբին հետ իբրեւ դաշնակահար-կոնցերտմայստեր (1978-2000 թթ.)։ Իբրեւ խմբավար համագործակցած է Հայաստանի Ռատիոյի եւ Հեռուստատեսութեան կամերային երգչախումբին (1992), Համազգայինի Հալէպի «Զուարթնոց» երգչախումբին (1993 -1994 թթ.), Երուսաղէմի Սուրբ Յակոբեանց վանքի Ճեմարանի երգչախմբին (2004- 2005 թթ.) հետ։

1994 թուականէն սկսեալ Սեդրակ Երկանեան կը հանդիսանայ Հայաստանի Տաղարան հնագոյն երաժշտութեան համոյթի գեղարուեստական ղեկավարն ու խմբավարը։

Մէջբերումներ Սեդրակ Երկանեանի մասին[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Aquote1.png Այս տաղանդաւոր պատանիի խոր երաժշտականութիւնն ու կատարման բացառիկ անկեղծութիւնը դեռ կը ստիպեն խօսել իր մասին:
- Արամ Խաչատրեան Հայ կոմպոզիտոր, ժողովրդական, ազգային արտիստ
Aquote2.png
Aquote1.png Սեդրակ Երկանեանի կատարողական արուեստը նախ եւ առաջ կը հիացնէ ներքին բացառիկ ազատութեամբ, նրբին ճաշակով եւ զգացմունքներու զսպուածութեամբ: Ստեղծագործութիւններուն երաժշտական ձեւին կուռ ըմբռնումը, ձայնատարութեան տրամաբանուածութիւնը, բանականութեան ու ոգեշնչուածութեան իւրովի համադրութիւնը ունկնդիրներուն յիշողութեան մէջ կը կենդանացնեն են հայ ճարտարապետներուն հիասքանչ յուշարձանները:
- Լիա Խացկելեւիչ, «Վեչեռնիյ Սվերդլովսկէ թերթ (2.11.1990 թ. թիւ 252)
Aquote2.png
Aquote1.png Աստուածատուր է այն երգչախումբը, ուր երգում են հայ երգ, Կոմիտաս: Խորանը հրաշալի ծնունդ է: Թող նրա երգը հոգիներ գրաւի: Հաւատում եմ նրա ստեղծագործական թռիչքին:
- Տիգրան Մանսուրեան Հայ կոմպոզիտոր, ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ
Aquote2.png
Aquote1.png Խմբավարական արուեստում Սեդրակ Երկանեանը գտել է իր ուրոյն ձեռագիրը:
- Յովհաննէս Չեքիջեան Հայ դիրիժոր, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ
Aquote2.png


Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]