Ուղտեր

Jump to navigation Jump to search

Ուղտեր (լատ.՝ Camelus), ուղտանմանների ընտանիքի ցեղ։ Խոշոր կենդանիներ են։ Կը բնակին անապատներու մէջ, կիսաանապատներու եւ տափաստաններու մէջ։ Ներկայիս գոյութիւն ունի ուղտերու երկու տեսակ՝

Անուան ստուգաբանութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լատինական Camelus անուանումը ծագած է յունարէն «κάμηλος», «ճամալ»[1] (արաբերէն՝ جَمَل‎‎, ивр. ‏גמל‏‎‎‎) բառերէն։

Տարածուածութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ն․ Պրժեւալսքու արձանը Սէնթ Փեթերսպուրկ

Ուղտերը տարածուած են միայն անապատային գօտիի մէջ, տափաստանային եւ չոր տարածքներուն, անոնք չեն կրնար ապրիլ խոնաւ վայրերու կլիմայի կամ լեռներու մէջ։ Ընտելացուած պայմաններուն ուղտերու երկու տեսակը Հին աշխարհի մէջ տարածուած էր Ասիայի եւ Ափրիկէյի բազմաթիւ մասերու մէջ։ Տրոմատերները կը հանդիպին Ափրիկէյի հիւսիսը հարաւային լայնութեան 1°, Արաբական թերակղզիի մէջ եւ Կեդրոնական Ասիայի մէջ։ 19-րդ դարուն անոն տեղափոխուեր են Աւստրալիա, ուր արագ յարմարուեցան տեղական կլիմայական պայմաններուն եւ այսօրուայ դրութեամբ ըստ քանակի անոնց թիւը հասեր է 50 հազարի։ Պաքթրիանները տարածուած են Փոքր Ասիայի[աղբիւրի կարիք ունի] մինչեւ Մենչժուրի ինկած մարզերու մէջ։ Աշխարհի մէջ կը հաշուուի մօտ 19 միլիոն ուղտ, որից 14,5 մլն-ը կ'ապրի Ափրիկէյի մէջ։ Միայն Սոմալի մէջ անոնց թիւը կը հասնի 7 միլիոնի, իսկ հարեւան Սուտանի մէջ՝ 3,3 մլն։

Ուղտերու տեսակներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պաքթրիաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պաքթրիան

Կեդրոնական Ասիայի մէջ բնակուող երկսապատանի ուղտ պաքթրիանը (Bactrian camel Central Asia) (Camelus bactrianus) ընտելացուած է մեր հեռաւոր նախնիներու կողմէ։ Մոնկոլիայի եւ Արեւելեան Չինաստանի անապատներու մէջ մինչեւ օրս ալ կարելի է հանդիպել վայրի պաքթրիաններու, ուր անոնք առաջին կարգին կը տուժեն ջուրի անբաւարարութիւնէն, քանի որ անապատներու մէջ մարդն առաջին հերթին կ'օգտագործէ բաց աղբիւրները։

Տրոմետարներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տրոմատոր

Վայրի միասապատ տրոմետար ուղտերէն (Dromedary / Arabian camel) (Camelus dromedarius) մեր օրերուն չեն պահպանուած։ Աւստրալիայի կեդրոնական շրջաններու մէջ կարելի է հանդիպիլ վայրի, նախկին ընտելացուած ուղտերու, որոնք սահմանափակող գործօններու բացակայութեան պատճառով անկանոն կը բազմանան։ Հին աշխարհի լայնարձակ տարածութիւններու չոր եւ տաք կլիմայական պայմաններու մէջ տրոմատերները ունին կարեւոր տնտեսական նշանակութիւն եւ կը կատարեն բազմաթիւ գործառոյթներ:

Կաղապար:Ֆօթոշարք

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. [Oxford English Dictionary, 2nd edition, entry camel (noun)]