Նեփալ

Jump to navigation Jump to search
Նեփալ
Նեպալի դրոշ? Զինանշանը
Flag of Nepal.svg
New Emblem of Nepal.svg
Nepal (orthographic projection).svg
Կը ներառնէ Karnali?, Sudurpashchim Pradesh?, Province No. 1?, Province No. 2?, Bagmati?, Gandaki? եւ Lumbini Province?
Պետական լեզու նեպալերեն?[1]
Մայրաքաղաք Քաթմանտու
Օրէնսդիր մարմին Parliament of Nepal?
Երկրի ղեկավար Բիդհյա Դևի Բհանդարի?[2]
Կառավարութեան ղեկավար Khadga Prasad Oli?[3]
Ազգաբնակչութիւն (2013 թ,) 30 430 267
Խտութիւն 199 մարդ/կմ²
Օրհներգ Sayaun Thunga Phool Ka?
Կարգախօս «Մայրը եւ հայրենիքը երկնային արքայութիւնէն թանկ են»
Հիմնադրուած է 28 Մայիս 2008 թ.
Արժոյթ Նեփալեան Ռուպի
Ազգային տօն Republic Day Nepal?
Ժամային համակարգ UTC+05:45? եւ Nepal Standard Time?
Հեռաձայնային համակարգ +977
Համացանցի յղում .np?
Մարդկային ներուժի զարգացման թիւ 0,574[4]
nepal.gov.np

Նեփալ, պաշտոնապէս՝ Նեփալի Դաշնային Ժողովրդավարական Հանրապետութիւն (նեփալերէն नेपाल)։ Պետութիւնը կը գտնուի Հիմալայներու, հարաւային Ասիոյ մէջ։ Սահմանակից է Հնդկաստանի եւ Չինաստանի մէջ։

Աշխարհագրութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տեղադրութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նեփալը կը գտնուի Ասիոյ մէջ եւ սեղմուած է աշխարհի ամենաշատ բնակեցուած երկու պետութիւններու միջեւ։ Ատկէ հիւսիս կը գտնուի Թիպեթը՝ ՉԺՀ-ի ինքնավար մարզը, իսկ հարաւային սահմանը, արեւմուտքէն արեւելք Նեփալը սահմանակից է Ութթարանչալ, Ութթար-Փրատեշ, Պիխար, Հիւսիսային Պենկալ, Սիքկիմ հնդկական նահանգներուն։

Հիւսիսը Նեփալը սահմանակից է Մեծ Հիմալաեան լեռնաշղթային, որ յայտնի է 8000մ-էն բարձր մի քանի գագաթներով։ Որմէ ամենաբարձրն է Էւերեսթը (8848մ)՝ ամենաբարձր լեռը աշխարհի մէջ։

Նեփալի ամենացած կէտը կը գտնուի 70 մ բարձրութեան վրայ։ Նեփալի տարածքի աւելի քան 40 %-ը կը գտնուի աւելի քան 3000 մեթր բարձրութեան վրայ։ Անոր համար ալ Նեփալը կը համարուի ամիաբարձրադիրը աշխարհի մէջ։

Բնակչութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Բնակչութեան թիւը - 28,95 միլիոն (Յուլիս 2010-ի դրութեամբ)
  • Տարեկան աճը - 1,4 % (պտղաբերութիւնը՝ 2,5 ծնունդ մէկ կնոջ)
  • Կեանքի միջին տեւողութիւնը - տղամարդկանց համար՝ 64,6, կանանց համար՝ 67
  • ՄԻԱՎ վարակակիր - 0,5 % ( 2007 թուականի դրութեամբ)
  • Քաղաքային բնակչութիւնը - 17 %
  • Գրագիտութիւնը - տղամարդկանց 62,7 %-ը եւ կանանց 34,9 %-ը (ըստ 2001 թուականի մարդահամարի)։

Մշակութա-ցեղային Նեփալը կը ներկայացնէ իրմէ հարիւրաւոր ազգերու եւ քասթաններու խառնուրդը։ Կաստաններու սահմանները, ինչպէս կանոն, թափանցիկ են եւ որեւէ քասթային սահմանի պատկանելիութիւնը կախուած է նաեւ դիտորդի ընդունուած աւանդոյթներէն։ Նեփալի բնակչութիւնը կը խոսի յոթանասուն տարբեր լեզուներով եււ բարբառներով։

Ազգագրութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նեփալի ժողովուրդները բունով կը պատկանին սինո-թիպետեան (թիպետո-պիրմայան խումբ) եւ հնդեւրոպական ընտանիքներու խումբերուն։ Քիչ չեն այն ժողովուրդները, որոնք կը հանդիսանան փախստականներ, նուաճողներ կամ վերաբնակներ։ Բնակչութեան 49 %-ի մայրենի լեզուն կը հանդիսանայ նեփալերէնը։ Միւս տարածուած լեզուներէն են մայտհին (12,4 %), պհոճփուրին (7,6 %), թհարուն (5,9 %), թամանկը (5,2 %), նեւարին (3,6 %) եւ մակարին (3,4 %)։

Կրօնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ըստ պաշտօնական տուեալներու բնակչութեան 90 %-ը հինտուիսդներ են։ Ըստ անկախ հաշուարկներու, հինտուիզմի կողմնակիցներ են անոնց միայն 70 %-ը կամ աւելի քիչ։ Այս կը շեղի այն պատճառով, որ կան բազմաթիւ ազգերու ներկայացուցիչներ, որոնք, թէեւ պաշտօնապէս կը յայտարարէն հաւատարմութիւն հինտուիզմին, բայց իրականութեան մէջ կ'ընդունեն կամ Անիմիզմ, կամ Պուտտայականութիւն։ Այնուամենայնիւ, հինտուիզմը Նեփալի գերիշխող կրօնն է։ Բնակչութեան 11 %-ը իրէն կը համարէ պուտտայական, յատկապէս Մուսթանկի Թագաւորութեան մէջ։ Գոյութիւն ունին նաեւ փոքրամասնութիւններ, որոնք Իսլամներ են, Քիրանտներ եւ կը պատկանին առանձին անիմիսթական հաւատալիքներու։

Նեփալի մասին նկարներ եւ լուսանկարներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. ՎԵՐԱՅՂՈՒՄ Կաղապար:Ուիքիպահեստ երկար

Կաղապար:Ասիական երկիրներ Կաղապար:Միապետութիւններ

  1. 7 // (unspecified title)
  2. https://www.presidentofnepal.gov.np/
  3. https://thehimalayantimes.com/nepal/oli-to-be-sworn-in-today/
  4. Human Development ReportՄիավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր.