Յովսէփ Փուշման

Jump to navigation Jump to search
Յովսէփ Փուշման
ArmenianStamps-267.jpg
Ծնած է 9 Մայիս 1877(1877-05-09)
Ծննդավայր Տիգրանակերտ, Աղձնիք
Մահացած է 13 Փետրուար 1966(1966-02-13) (88 տարեկանին)
Մահուան վայր Նիւ Եորք, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Քաղաքացիութիւն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն հայ եւ Ամերիկահայ
Ուսումնավայր Ժիւլիան Ակատեմիա
Տեսակներ դիմապատկեր
Մասնագիտութիւն արուեստագէտ, գեղանկարիչ
Ամուսին Եուլիա Շալջեան
Երեխաներ Արսէն Փուշման եւ Արման Փուշման

Յովսէփ Փուշման (9 Մայիս 1877(1877-05-09), Տիգրանակերտ13 Փետրուար 1966(1966-02-13), Նիւ Եորք, Նիւ Եորք), հայ գեղանկարիչ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Փուշմանեանները ապրած են Տիարպեքիրի մէջ։ Հայկական կոտորածներու ժամանակ խոյս տալով յաթաղանէն՝ ընտանիքով ապաստան գտած են Միացեալ Նահանգներու մէջ։ Փուշմաններու ընտանիքը մասնագիտացած էր հայկական գեղագեղ գորգերու վաճառքով, որ մանուկ հասակէն ապագայ նկարչի ընկալումներու աշխարհին վրայ իր ազդեցութիւնը թողած էր։

Յովսէփ Փուշմանը նախնական կրթութիւնը ստացած է Իսթանպուլի Գեղեցիկ արուեստներու կայսերական դպրոցին մէջ։ Ամերիկա յայտնուելէն ետք, Շիքակոյի մէջ ամբողջութեամբ կը տրուէր չինական մշակոյթի ուսումնասիրմանը, այդ ասպարէզին մէջ հասնելով որոշակի յաջողութիւններու։ 1905 թուականին ուղղուած է Չինաստան, ուր խորասուզած է արեւելեան գեղանկարչութեան եւ փիլիսոփայութեան ուսումնասիրութեան։ Ուսումը շարունակած է Փարիզի Ժիւլիան ակադեմիոյ մէջ։ 1914 եւ 1921 թուականներուն Փարիզի Salon des Artistes Français-ի կազմակերպած ցուցահանդէսներուն ստացած է երկու մետալ[1]։ 1928 թուականին Փուշմանը հեռակայ ընտրուած է Հայաստանի նկարիչներու միութեան պատուաւոր անդամ: Աշխուժօրէն մասնակցած է «Անի» հայ արուեստագէտներու ընկերակցութեան ստեղծմանը[2]։ 1920 թուականին Նիւ Եորքի մէջ հիմնադրած է Քարնեգի Հոլ սդուտիան[3]։ 1940 եւ 1950-ական թուականներուն Փուշմանի եւ The New York Graphic Society կազմակերպութեան միջեւ դատական գործընթաց սկսաւ։ Վերջինս առանց արուեստագէտի թոյլտուութեան վերատպագրած էր անոր գործերէն։ Դատաւարութիւնը աւարտեցաւ Փուշմանի յաղթանակով։

Ստեղծագործական Ուղի[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Յովսէփ Փուշմանը արուեստի, գեղանկարչութեան աշխարհի մէջ յայտնի է իր զննին, որոշակի մտորումները մղող մեռած բնութիւններով, որոնց յօրինուածքներու համար հիմք ծառայած են հայկական մագաղաթէ ձեռագրերը, թալիսմանները, խնկամանները, հնագոյն զարդերը, կանացի նուրբ, զգայական եւ զգացմունքային դիմանկարներով, որոնմէ հերոսուհիները հանդերձաւորուած են արտասովոր, գունագեղ զգեստներով։ Փուշմանի արուեստի բնութագրական յատկանիշը արեւելքի պաշտամունքն է, որ կ՝արտայայտուի որոշակի խորհրդանիշերու միջոցով։ Հոգեւոր նկարագիր ունեցող այս աշխատանքներուն ուղիին մէջ են գրառումներ, որոնք աւելի դիւրին կը դարձնեն դիտողի գործը խորհրդանշանելու համար։

Փուշմանի աշխատանքները կը գտնուին հանրային եւ մասնաւոր հաւաքածոներուն մէջ, Հայաստանի ազգային պատկերասրահին մէջ[4], , Տետրոյտի արուեստի հիմնարկին մէջ, Հիւստոնի գեղարուեստի թանգարանին մէջ, Նիւ Եորքի Մետրոպոլիդեն արուեստի թանգարանին մէջ, Մինիապոլիսի Արուեստի թանգարանին մէջ, Նիւ-Ճըրսիի, Պոսթընի Արուեստի թանգարանին մէջ, Ամերիկեան Արուեստի նոր Բրիտանական թանգարանին մէջ, Թուլսայի, Օքլահոմայի Արուետի կեդրոններուն մէջ, Սիթլի (Վաշինկթըն) Արուեստի թանգարանին մէջ[5]։

Ստեղծագործութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • «Հայաստանի աղջիկը»
  • «Խաղաղութեան պատգամները»
  • «Անպարտելի Չինաստանը»
  • «Անցեալի ստուերը»
  • «Մեծարանք Օմար Խաեամին»
  • «Վաղնջական սիրահարութիւն»
  • «Յաւիտենական լռութիւն»
  • «Կեանքի գիրքը»
  • «Քիւրտիստան»
  • «Մահամերձ վարդի խոստովանութիւնը»
  • «Զարթում»

Ցուցահանդէսներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անհատական ցուցահանդէսներ ունեցած է Փարիզի, Նիւ Եորքի, Պոսթընի, Չիքակոյի մէջ։

Ընտանիք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մատենագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • «Հայաստանի կոչնակ», 14 Հոկտեմբեր 1939. Շ. Վարսեան, Գոյներու կախարդ երգիչը։
  • «Հայրենիքի ձայն», 24 Յունիս 1970* Onnig Avedissian, Peintres et sculpteurs Armeniens. Le Caire, 1959

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]