Յակոբ Յակոբեան (գրող)

Jump to navigation Jump to search

1966 CPA 3322.jpg
Ծնած է 29 Մայիս, 1866
Ծննդավայր Գանձակ, Ելիզաւեթփոլի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանած է 13 Նոյեմբեր, 1937
Վախճանի վայրը Թիֆլիս Վրաստան
Քաղաքացիութիւն

Ռուսական կայսրութիւն

 ԽՍՀՄ
Ազգութիւն հայ
Ժանրեր պոեմ
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, գրող եւ թարգմանիչ
Վարած պաշտօններ կոմիսար
Կուսակցութիւն Ռուսական սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն (բոլշևիկների)

Յակոբ Մնացական ՅակոբԵան (29 Մայիս, 1866, Գանձակ, Ելիզավետպոլի նահանգ13 Նոյեմբեր, 1937, Թիֆլիս Սովետական հայ գրող:[1]

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Գանձակ, 1866-ին, արհեստաւոր ընտանիքի մը մէջ։ Յակոբեանի հայրը իր տղան քահանայ կամ արհեստաւոր դարձնելու նպատակ ունէր, բայց մայրը կը յաջողի զաւակը ճեմարան ուղարկել։ Ճեմարանին մէջ արգիլուած էին հայերէն լեզուն եւ գրականութիւնը, Յակոբեան կը կազմակերպէր դասէ դուրս հաւաքոյթներ քանի մը գրասէր աշակերտներուն հետ, որոնց ընթացքին հայերէն կը կարդային եւ գրականութիւն կը քննարկէին։

Յակոբեան տակաւին ճեմարանի 6–րդ դասարանի ուսանող, մասնակցած է աշակերտական գաղտնի հաւաքոյթներու եւ գրած՝ բանաստեղծութիւններ։ «Հիւսիսի ագռաւը» իր բանաստեղծութիւնը կը փակցնէ եկեղեցւոյ պատին, որու պատճառաւ կը վռնտուի ճեմարանէն։ Յակոբեան կը մեկնի Թիֆլիս, ուր դեղատան մը աշկերտ կը դառնայ։ Կը սկսին զրկանքներով, դառնութիւններով եւ թափառումներով լի կեանքի տարիները։ Դեղատունէն հեռանալով՝ Յակոբեան այս անգամ կը մեկնի Պաքու՝ նաւթահանքերուն մէջ բանուորութիւն կ'ընէ ապա մեքենագիտական գործարանի մը գանձապահի պաշտoնը կը ստանձնէ, յետոյ Էյզենշմիտի գործարանի հաշուապահութիւնը։ 1894-ին, վերադառնալով Թիֆլիս, Յակոբեան քանի մը հիմնարկներու հաշուապահական պաշտօնները կը վարէ, մինչեւ Սովետական կարգերու հաստատումը՝ 1921 թուականին:

Մահացած է Թիֆլիսին մէջ, 1935-ին։

Ստեղծագործութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Յակոբ Յակոբեանի գրական գործունէութիւնը կը սկսի 1893-ին։ Սկզբնական շրջանի բանաստեղծութիւնները տպագրուած են «Մուրճի» մէջ։ «Նոր հոսանք» ամսագիրին մէջ տպագրուած են «Մաքառման ժամին», «Էթափը», «Գործարան», «Գիւղը հարաւում» եւ այլ բանաստեղծութիւններ։ Ազդուած է ազգային շունչով գրողներէն, յատկապէս՝ Ռ. Պատկանեանէն։

Երգեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Բանաստեղծութիւններ, Թիֆլիս, 1912, 144 էջ:
  • Բանաստեղծութիւններ, հատ. 1, Թիֆլիս, 1926, 352 էջ:
  • Բանաստեղծութիւններ, Երեւան, 1935, 300 էջ:
  • Ընտիր երկեր, Երեւան, 1936, 150 էջ:
  • Բանաստեղծութիւններ, Երեւան, 1948, 182 էջ:
  • Երկեր, Երեւան, 1951, 494 էջ:
  • Երկերի ժողովածու, հատ. 1–4, Երեւան, 1955–1958:
  • Բանաստեղծութիւններ եւ պոեմներ, Երեւան, 1958, 103 էջ:
  • Բանաստեղծութիւններ եւ պոեմներ, Երեւան, 1966, 111 էջ:
  • Յակոբեան Յակոբ, Կուրղինեան Շուշանիկ, Արազի Մովսէս, Երկեր, Երեւան, 1982, էջ 14–196:

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Ասատուր Ասատրեան, Յակոբ Յակոբեան, Երեւան, 1947, 96 էջ։
  • Ասատուր Ասատրեան, Յակոբ Յակոբեան, Երեւան, 1955, 178 էջ։
  • Սովետահայ գրականութեան պատմութիւն, հատոր առաջին (1917-1941, հատորը ներառած է «Յակոբ Յակոբեան» գլուխը, որ գրած է Ասատուր Ասատրեանը), Երեւան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1961, 800 էջ։
  • Արսէն Տէրտէրեան, Հայոց նոր գրականութեան պատմութիւն։ 19-20-րդ դդ. (սղագրուած դասախօսութիւններ ձեռագիրի իրաւունքով), պրակ 7, Յ. Յակոբեան, Երեւան, Երեւանի համալսարանի հրատարակչութիւն, 1939, 76 էջ։

Ծանոթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. газета "Путь правды", 13 сентября 1914 (in Russian)

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Պետրոսեան, Հ., «Հայ գիտնականներ, հրապարակախօսներ, ժուռնալիստներ», Երեւան, 1960, էջ 353-356։
  • Սուրխաթեան «Հայ Գրականութիւն», Հատոր 2