Հայաստանի Պատմական Մայրաքաղաքներ

Հայաստանի պատմական մայրաքաղաքներ, տասներկու բնակավայրեր, որոնք պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններու ընթացքին եղած են համահայկական պետութիւններու վարչաքաղաքական, տնտեսական, կրօնական-մշակութային կեդրոնները։

Ատոնք են՝ Վան, Արմաւիր, Երուանդաշատ, Արտաշատ, Տիգրանակերտ, Վաղարշապատ, Դուին, Բագարան, Շիրակաւան, Կարս, Անի եւ Երեւան։

Իրենց մայրաքաղաքները ունեցած են նաեւ պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններու անկախ հռչակուած Փոքր Հայքի (Ք.Ա. 4-րդ - Ա․ դար), Ծոփքի (Ք.Ա. 260 - Ք.Ա 94), Վասպուրականի (908-1021), Վանանդի (963-1065), Տաշիր-Ձորագետի (978-1113), Սիւնիքի (987-1170), Կիլիկիոյ (1198-1375) թագաւորութիւնները եւ հայկական իշխանապետութիւնները։

	Քաղաք	Հիմնադրում	Ժամանակաշրջան	Պետութիւն
1	Վան	Ք.Ա. 825	Ք.Ա.825 - Ք.Ա.331	Վանի թագաւորութիւն (ք.ա. 9-6-րդ դարեր) Երուանդունիներու թագաւորութիւն (ք.ա. 570-201)
2	Արմաւիր	Ք.Ա. 1032	Ք.Ա.331 - Ք.Ա.220	Երուանդունիներու թագաւորութիւն
3	Երուանդաշատ	Ք.Ա. 220	Ք.Ա.220 - Ք.Ա.160	Երուանդունիներու թագաւորութիւն Արտաշիսեան թագաւորութիւն (ք.ա. 189-1)
4	Արտաշատ	Ք.Ա. 187	Ք.Ա.160 - Ք.Ա.77, Ք.Ա.69 - 120	Արտաշիսեան թագաւորութիւն Արշակունիներու թագաւորութիւն (52/66-428)
5	Տիգրանակերտ	Ք.Ա. 87	Ք.Ա.77 - 69	Արտաշիսեան թագաւորութիւն
6	Վաղարշապատ	Ք.Ա. 2–րդ դար	120-336	Արշակունիներու թագաւորութիւն
7	Դուին	336	336-885	Արշակունիներու թագաւորութիւն Մարզպանական Հայաստան (428-642) Արմենիա կուսակալութիւն (701-885)
8	Բագարան	Ք.Ա. 3–րդ դար	885- 890	Բագրատունիներու թագաւորութիւն (885-1045)
9	Շիրակաւան		890-928	Բագրատունիներու թագաւորութիւն
10	Կարս		928-961	Բագրատունիներու թագաւորութիւն
11	Անի	Ե. դար	961-1045	Բագրատունիներու թագաւորութիւն
12	Երեւան	Ք.Ա. 782	1918 թուականէն	Հայաստանի առաջին Հանրապետութիւն (1918-1920) Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն (1920-1991) Հայաստանի Հանրապետութիւն

Աղբիւրներ

• Դպրոցական Մեծ Հանրագիտարան, Գիրք II «Հայաստանի մայրաքաղաքները» Archived 2020-01-11 at the Wayback Machine.
• Թադէոս Յակոբեան, «Արեւմտեան Հայաստանի ու Պարսկահայաստանի քաղաքները»
• Ժամկոչեան Հ.Գ., «Հայոց պատմութիւն» Archived 2019-04-07 at the Wayback Machine.