Կուսթաֆ Ռէթսիւս

Կուսթաֆ Ռէթսիւս; շուէտ.՝ Magnus Gustaf Retzius
Ծնած է	17 Հոկտեմբեր 1842[…]
Ծննդավայր	Կունգսհոլմ, Սթոքհոլմ
Մահացած է	21 Յուլիս 1919[…] (76 տարեկանին)
Մահուան վայր	Ադոլֆ Ֆրեդրիկ, Սթոքհոլմ
Քաղաքացիութիւն	Շուէտ
Ուսումնավայր	Ուփսալայի Համալսարան, Լունտի Համալսարան և Կարոլինյան ինստիտուտ?
Մասնագիտութիւն	մարդաբան, համալսարանի դասախօս, լրագրող, բուսաբան, scientific collector և բժիշկ
Աշխատավայր	Կարոլինյան ինստիտուտ? և Լունտի Համալսարան
Վարած պաշտօններ	seat 12 of the Swedish Academy?
Անդամութիւն	Լոնտոնի թագաւորական ընկերութիւն, Պաւարեան գիտութիւններու եւ բանասիրութեան կաճառ, Շվեդական ակադեմիա?, Շուէտի գիտութիւններու արքայական կաճառ, Ֆրանսայի Գիտութիւններու Ակադեմիա, Լունդի թագավորական ֆիզիոգրաֆիկական միություն?, Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան կաճառ, Գյոթեբորգի գիտությունների և գրականության թագավորական ակադեմիա?, Շուէտի բանահիւսութեան, պատմութեան եւ հնավաճառութեան արքայական կաճառ, Ռուսաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիա, Էդինբուրգի թագավորական ընկերություն?, Գերմանական գիտութեան կաճառ՝ Լէօփոլտինա, ԱՄՆ-ի Գիտութիւններու ազգային կաճառ, Բելգիայի թագավորական բժշկական ակադեմիա?, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա? և Լինչէի Ազգային կաճառ
Ամուսին	Anna Hierta-Retzius?
Ծնողներ	հայր՝ Անտերս Ռէթսիւս
	Ստորագրութիւն;

Մակնուս Կուսթաֆ Ռէթսիւս (17 Հոկտեմբեր 1842(1842-10-17)^[1]^[2]^[3]^[…], Կունգսհոլմ, Սթոքհոլմ^[1]^[2] - 21 Յուլիս 1919(1919-07-21)^[1]^[4]^[3]^[…], Ադոլֆ Ֆրեդրիկ, Սթոքհոլմ^[1]^[4])՝ շուէտացի բնագէտ եւ կազմաբանագէտ, կարեւոր ներդրում ունեցած է նեարդային համակարգի հիւսուածքաբանութեան մէջ:

Կենսագրութիւն

Ռէթսիւս ծնած է Սթոքհոլմ, զաւակն է կազմաբանագէտ Անտերս Ռէթսիւսի եւ թոռը՝ քիմիագէտ Անտերս Եահան Ռէթսիւսի: Ան Ուփսալայի Համալսարանն ընդունուած է 1860-ին, եւ հոն իր բժշկութեան թեկնածուական աստիճանն ստացած է 1866-ին, 1871-ին հասած է տոքթորականի Լունտի Համալսարանէն ներս:

Ան 1877-ին ստացած է հիւսուածքաբանութեան փրոֆեսորութիւն Շուէտի Թագաւորական հաստատութենէն Karolinska Institute ներս, սակայն երեք տարի անց՝ 1890-ին հոնկէ ազատուած է այլ անդամներու հետ ունեցած տարաձայնութիւններու պատճառաւ:

Լրատուական Դաշտ

Քանի որ ամուսնացած էր ֆեմինիստ Աննա Հիէրթայի հետ՝ Aftonbladet լրագիրի հիմնադիր Լարս Եոհան Հիէրթայի դստեր, անոր կարողութիւնը թոյլ կուտար կատարել հետազօտութիւններ եւ գրել առանց կայուն աշխատանք մը ունենալու: Աւելին, Ռէթսիւս կ'աշխատեր որպէս «Աֆթոնպլատեթի» խմբագիր (1884–87) ու նաեւ՝ որպէս լրագրող:

Գիտական Գործունէութիւն

Մակնուս Ռէթսիւս հրատարակած է 300-էն աւելի գիտական աշխատանքներ կազմաբանութեան, սաղմնաբանութեան, եւկենիքայի, գանկաբանութեան, կենդանաբանութեան եւ բուսաբանութեան բնագաւառներուն մէջ: Ան իր անունը շնորհած է բժշկական տզրուկներու կեդրոնական նեարդային համակարգի 60 միքրոմեթր տրամագիծով Ռէթսիւսի բջիջներուն: Թագաւորական հաստատութենէն ներս եղած ատենը կարեւոր ներդրուններ ունեցած է միջին ականջի ոսկորներու, ականջի թմբկաթաղանթի մկաններու նկարագրութեան գործին: Անոր 1896-ի երկհատոր Das Menschenhirn (Մարդու Ուղեղը) աշխատութիւնը եղած է մարդու ուղեղի մանրամասն կազմաբանութեան 19^րդ դարու թերեւս ամէնակարդացուող գիտական աշխատութիւնը: Ան նաեւ ուսումնասիրած է հնագոյն շուէտական եւ ֆիննական գանկեր, ընթանալով իր հօր Անտերս Ռէթսիւսի հետքերով, որ ուսումնասիրած էր մարդոց տարբեր ռասաներու գանկերը^[6], ներդրումներ ընելով կեղծ գիտական գանկագուշակոււթան մէջ։ Իրաւամբ, Ռեթսիւսը եղած է հայրը կեղծ գիտական ռասայեական տեսութեան, որ կը փորձէր փառաբանել «Նորտական ռասան» որպէս մարդկութեան գերագոյն ռասա:^[7]

Պատիւ

Ռէթսիւսը 23 անգամ եղած է Նոպէլեան Մրցանակի թեկնածու 1901-էն մինչեւ 1916-ը:

Բուսաբանական անուններու մեջբերումներուն Կուսթաֆ Ռէթսիւսին անունը կը նշուի G.Retz. յապաւումով:

Մահ

Ան վախճանած է 1919-ին Սթոքհոլմիին մէջ: Նոյն տարուան Շուէտի Ակադեմիոյ իր աթոռը զբաղեցուցած է Ատոլֆ Նորեէնը Adolf Noreen:

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 M Gustaf Retzius — 1917.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>
1 2 3 4 Kungsholms kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/SSA/0011/C I/8 (1830-1843), bildid: C0054989_00137, sida 244
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>
1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
1 2 3 4 Adolf Fredriks kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, SE/SSA/0001/F I/19 (1916-1927), bildid: 00028446_00092, sida 90
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10478639'></a>
↑ (unspecified title) — doi:10.5281/ZENODO.18315206
↑ https://fokus.dn.se/kyrkan-och-samerna/
↑ Ghelichkhan Pouya (2008)։ «Far och son Retzius – företrädare för en missbrukad vetenskap»։ Läkartidningen 105 (21): 1597–1598

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q47461344_citetype_Q7094076_citetype_Q1787111_citetype_Q13136"_data-entity-id="Q379406">M_Gustaf_Retzius<span_class="wef_low_priority_links">_—_1917.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971"></a></div>-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 M Gustaf Retzius — 1917.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q379406'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1724971'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q932420_citetype_Q11028_citetype_Q11971341"_data-entity-id="Q10501038">[https://sok.riksarkivet.se/bildvisning/C0054989_00137#?c=&m=&s=&cv=136&xywh=2689%2C3143%2C2922%2C1728_Kungsholms_kyrkoarkiv,_Födelse-_och_dopböcker,_SE/SSA/0011/C_I/8_(1830-1843),_bildid:_C0054989_00137,_sida_244]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606"></a></div>-2] 1 2 3 4 Kungsholms kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/SSA/0011/C I/8 (1830-1843), bildid: C0054989_00137, sida 244
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10501038'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q615699"_data-entity-id="Q5375741">[http://global.britannica.com/biography/Magnus-Gustaf-Retzius_Encyclopædia_Britannica]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a></div>-3] 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_unknown"_data-entity-id="Q10478639">[https://sok.riksarkivet.se/bildvisning/00028446_00092#?c=&m=&s=&cv=91&xywh=-140%2C2125%2C4121%2C2436_Adolf_Fredriks_kyrkoarkiv,_Död-_och_begravningsböcker,_SE/SSA/0001/F_I/19_(1916-1927),_bildid:_00028446_00092,_sida_90]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10478639"></a></div>-4] 1 2 3 4 Adolf Fredriks kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, SE/SSA/0001/F I/19 (1916-1927), bildid: 00028446_00092, sida 90
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64166606'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10478639'></a>

[''(unspecified_title)''<span_class="wef_low_priority_links">_—_[http://dx.doi.org/10.5281/ZENODO.18315206_doi:10.5281/ZENODO.18315206]</span><div_style="display:none"></div>-5] (unspecified title) — doi:10.5281/ZENODO.18315206

[6] ttps://fokus.dn.se/kyrkan-och-samerna/

[7] Ghelichkhan Pouya (2008)։ «Far och son Retzius – företrädare för en missbrukad vetenskap»։ Läkartidningen 105 (21): 1597–1598

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]