Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Զարեհեան Դպրեվանք

Jump to navigation Jump to search

Զարեհեան Դպրեվանք Դպրեվանք, ուր յանձնառու եւ տեսլական ունեցող սպասաւորներ կը պատրաստուին հայ Եկեղեցւոյ ու ժողովուրդի ծառայութեան համար: Հաստատուած է Լիբանանի Պիքֆայա կոչուած գիւղաքաղաքին մէջ:

Aquote1.png «Դպրեվանքը սուրբ վայր մըն է, ուր յանձնառու եւ տեսլական ունեցող սպասաւորներ կը պատրաստուին մեր Եկեղեցւոյ ու ժողովուրդի ծառայութեան համար: Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքը վճռական դերակատարութիւն ունի մեր ժողովուրդի պատմութեան այս կարեւոր ժամանակամիջոցին ընթացքին, երբ մեր ժողովուրդին կարիքներն ու սպասումները այնքան բազմաթիւ ու այլազան են, թէ՛ Հայրենիքի եւ թէ՛ Սփիւռքի մէջ»: (Քաղուած՝ Դպրեվանեցիներու ուղղուած խօսքէ)
- Արամ Ա. Կաթողիկոս
Aquote2.png


Պատմական Ակնարկ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքը կարեւոր ներդրում ունի Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ծառայական կեանքին ու առաքելութեան բոլոր մարզերէն ներս: Դպրեվանքէն շրջանաւարտ հարիւրաւոր եկեղեցականներ եւ աշխարհականներ աշխուժօրէն լծուած են հայ եկեղեցւոյ ու մշակոյթի ծառայութեան, թէ՛ Հայաստանի եւ թէ՛ Սփիւռքի մէջ։

Դպրեվանքի պատմութիւնը անբաժանելի մասն է հայ ժողովուրդի տարագրութեան պատմութեան: 1915-ի հայ ժողովուրդի ցեղասպանութեան ընթացքին, Կիլիկիոյ Սուրբ Աթոռը եւս վտարանդի ու աստանդական կը դառնայ, իր դարաւոր հայրենիքէն: 1930-ին, Կաթողիկոսութիւնը վերջնականապէս կը հաստատուի Անթիլիաս, Լիբանան: Նոյն տարին, Սահակ Բ. Կաթողիկոս հիմը կը դնէ Դպրեվանքին, որ կը նկատուի Սուրբ Աթոռին «սիրտ»ը եւ «ողնայար»ը:

Դպրեվանքը կարեւոր ներդրում կ'ունենայ հայ եկեղեցւոյ ծառայական եւ ուսումնական առաքելութեան, ինչպէս նաեւ հոգեւոր վերազարթօնքին մէջ։ Հազարաւոր դպրեվանեցիներ իրենց հոգեմտաւոր կազմաւորումը կը ստանան Դպրեվանքէն ներս: Դպրեվանքը կոչուած է կարեւոր դեր ունենալու հայ եկեղեցւոյ կեանքին ու վկայութեան մէջ:

Կիլիկիայէն Անթիլիաս՝ Նոյն Աւանդին Հաւատարմութեամբ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքի հիմնադիրները եկած են Կիլիկիայէն, ուր Հայ կեանքը հազարամեակ մը ամբողջ ապրած էր մեծ ծաղկում, այն պահուն երբ պատմական Հայաստան կը տնքար թուրանական խաւարամիտ լուծի տակ: Արեւմուտքին բացուած հայութեան պատուհանն էր Կիլիկիան, որմով Հայութիւնը մէկ կողմէ եւրոպական քաղաքակրթութեան բարիքները կը բաժնեկցէր, իսկ միւս կողմէ՝ միտքի, գրիչի ու հաւատքի իր փայլատակումներով նոյն քաղաքակրթութեան մշակութային գանձարանը կը հարստացնէր:

Դժնդակ պայմաններու մէջ, Կիլիկիան կը պարպուի հայութենէ սակայն Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ Գահակալներն ու Սրբազան հայրերը՝ Սահակ Բ. Խապայեան, Բաբգէն Կիւլէսէրեան, Պետրոս Սարաճեան կաթողիկոսները եւ անոնց հետ միասին Շնորհք Գալուստեան եւ Շահէ Գասպարեան Սրբազանները, ու տակաւին ուրիշներ Կիլիկիան արժէքները Անթիլիաս կը փոխադրեն:

Ձեւ ու մարմին կ'առնէ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան նիւթեղէն եւ ոգեղէն կառոյցը Անթիլիասի մէջ: Հռոմկլան ու Սիսը իրենց երկրորդ կեանքը կ'ապրին Լիբանանի մէջ:

Վճռական դերակատարութեան կը կոչուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւնը, իբրեւ պահապան ու պաշտպան տարագիր Հայութեան հոգեմտաւոր արժէքներուն, իբրեւ պահանջատէր իր ժողովուրդի մարդկային ու ազգային բռնաբարուած իրաւունքներուն:

Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքի Ուղին[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մեծ Եղեռնի եւ անոր յաջորդող երկրորդ աղէտին՝ Կիլկիոյ պարպումին (1920-1922) տխուր եւ դժբախտ հետեւանքներէն մէկը կը հանդիսանայ նաեւ Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դարաւոր կեդրոնին քայքայումն ու պարտադիր գաղթը, վերջնական գաղթը՝ Դեկտեմբեր 1921-ին:

1930-ին Նիր իսթ Ռիլիֆի հետ բանակցութիւնները պտղաւորուելով, Անթիլիասի ծովափնեայ կալուածները, որոնք մինչ այդ կը պատսպարէին Մեծ Եղեռնէն ժառանգուած որբերը, պիտի տրամադրուէին Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան, օգտագործուելու համար որպէս Դպրեվանք: Եւ կարճ ժամանակ անց, Սահակ Կաթողիկոս, պիտի վերահաստատէր Սիսի Կիլիկիոյ Աթոռը:

Բաբգէն Կիւլէսէրեան Աթոռակից Կաթողիկոսին համար առաջնահերթութիւն կ'ըլլայ ազգին ու Եկեղեցիին համար պատրաստել նուիրեալ կրթական ու հոգեւոր մշակներ եւ  առաջնորդներ:

1977-1978 տարեշրջանին, Դպրեվանքը կը տեղափոխուի Պիքֆայա, Կաթողիկոսարանի ամարանոցի շէնքը, որպէսզի հոգեւոր կեանքի եւ մտաւորական աշխատանքի լաւագոյն պայմաններ ունենայ Դպրեվանքի ուսանողութիւնը:

Ուսումնական Ծրագիր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Դպրեվանքի ուսումնական ծրագիրը կ'ընդգրկէ աստուածաբանական եւ հայագիտական, ինչպէս նաեւ գիտական, պատմական եւ բանագիտական նիւթեր: Դպրեվանքը ունի երկու բաժիններ Ժառանգաւորաց եւ ընծայարան։Առաջինը երկրորդական վարժարանի համազօր է, եւ երկրորդը՝ աստուածաբանական եւ հայագիտական. իւրաքանչիւր բաժինի ծրագիրը չորս տարիներու վրայ կ'երկարի: Վեհափառ Հայրապետին գլխաւորութեամբ, յատուկ յանձնախումբ մը բծախնդրութեամբ կը հետեւի Դպրեվանքի ուսումնական ծրագիրներուն եւ ուսուցչական կազմի աշխատանքներուն: Յանձնախումբը հարկ եղած որոշումները կ'առնէ բարելաւելու Դպրեվանքին ուսումնական ծրագիրը, զայն յարմարեցնելու ներկայ պայմաններուն ու կարիքներուն:

Իւրաքանչիւր ուսումնական-կրթական տարեշրջանի դպրեվանքը կ'ունենայ շուրջ 60 ուսանողներ։ Անոնց մեծ մասը կու գայ Սուրիայէն, Լիբանանէն եւ Պարսկաստանէն: Դպրեվանքը նաեւ ուսումնական յատուկ ծրագիր ունի ամուսնացեալ քահանայութեան թեկնածուներու համար:

«Գլաձոր» տարեգիրք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գլաձոր տարեգիրքը սկսած է հրատարակուիլ 1957-ին։ «Գլաձոր»ին նպատակն է ընդարձակել Դպրեվանեցիներու հետաքրքրութեան դաշտը եւ զարգացնել անոնց ստեղծագործ միտքը, ինչպէս նաեւ անդրադառնալ անոնց առօրեայ կեանքին: Դպրեվանքը անդամ է Միջին Արեւելքի Աստուածաբանական Դպրոցներու Միութեան, որ կ'երաշխաւորէ Դպրեվանեցիներուն միջ-եկեղեցական շարժումի մասնակցութիւնը:

Դպրեվանքի Առաքելութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Դպրեվանքը 1930-էն առ այսօր, Հայ ժողովուրդի ծառայութեան բագինին նուիրաբերած է երեսուն տասնեակէ աւելի ուսուցիչ-մտաւորականներ, հարիւր յիսունէ աւելի քահանաներ, հարիւր եւ աւելի կուսակրօն Քահանաներ, Եպիսկոպոսներ եւ Արքեպիսկոպոսներ, ինչպէս նաեւ Կաթողիկոսներու ընտրանի մը:

Սիսէն մինչեւ Անթիլիաս, ապա Պիքֆայա, բազմամեայ վաստակ ժողովուրդի ծառայութեան ասպարէզներէն ներս:

Հայ ժողովուրդի պատմութեան ընթացքին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւնն ու Դպրեվանքը եղած են ծառայութեան, գիտութեան, կրթութեան եւ լուսաւորութեան կեդրոն, ուր յոյս՝ ուսում ստացած են ընտրեալներու փաղանգներ դառնալով Հայ իրականութեան կրօնական եւ ազգային ռահվիրաները:

Դպրեվանքը սոսկ վանք մը չէ, այլ հայ ազգին եւ հայութեան շունչով փոքրիկ հայրենիք մը՝ ովասիս մը, օտար ափերու մէջ գտնուող: Բարձրաբերդ ամրոց մըն է, ուր հայ ժողովուրդէն պատանիներ ու երիտասարդներ կու գան եւ ուսանողութեան ութամեայ շրջանին կը տաշուին եւ կը լծուին հայ ազգի ծառայութեան:

Դպրեվանքի Արմաշ երգչախումբը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Դպրեվանքը ունի իր «Արմաշ» երգչախումբը: Այս երգչախումբը տասնեակ տարիներու վաստակ ունի: Ան բազմաթիւ համերգներ տուած է, որ հիացուցած է հանդիսատեսը, ասոնցմէ մէկն է Պոլսոյ մէջ տուած համերգը 2016-ին: Դպրեվանքը իր մշակութասէր ու մշակութապահպան ոգին կ'արտայայտէ, ժողովուրդին մօտ հայ երգի ու երաժշտութեան հանդէպ սէրը վառ պահելով՝ եկեղեցական ու հայրենասիրական երգերու նկատմամբ:

Ս. Աստուածածնայ վանքի համալիր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հայոց Ցեղասպանութեան յուշարձան

Ս. Աստուածածնայ վանքի համալիրին մաս կը կազմեն հետեւեալ կառոյցները.-

1. Ս. Աստուածածին մատուռը, կառուցուած՝ 1952-ին, Երջանկայիշատակ Տ. Գարեգին Ա. Կաթողիկոսի օրով:

2. Դպրեվանքի շէնքը, կառուցուած՝ 1983-1986 տարիներուն, Երջանկայիշատակ Տ. Խորէն Ա. եւ Տ. Գարեգին Բ. Կաթողիկոսներու օրերուն:

3. Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան, կանգնած՝ Ցեղասպանութեան 50-ամեակին առիթով, Երջանկայիշատակ Տ. Խորէն Ա. Կաթողիկոսի օրով[1]:

4.- Վեհարանի շէնքը, կառուցուած` 1952-ին, երջանկայիշատակ Տ. Գարեգին Ա. կաթողիկոսի օրով: Վեհարանին շէնքը ամբողջական նորոգութեան կ'ենթարկուի Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին հսկողութեան ներքոյ:

5.- Միաբանական շէնքը, կառուցուած` 2014-ին:

6.- Նահատակաց խորանը, կառուցուած` 2013-ին[2]:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տե՛ս նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ՀԱՍԿ Ամսաթերթ

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Դպրեվանք

«Գլաձոր»,տարեգիրք դպրեվանուց, Ժէ. տարի,Պիքֆայա, 2016