Կարաւան
Կարաւան կամ քարաւան (միջին պարսկերէն՝ kʾlwʾn' (kārawān)՝ խումբ մը մարդիկ, որոնք միասին ճամբորդութիւն կ՚ընեն առեւտրական, ուխտագնացական կամ այլ նպատակներով[1] եւ միացած են փոխադարձ օգնութեան եւ պաշտպանութեան համար դաժան կամ վտանգաւոր վայրերու մէջ, ինչպէս նաեւ իրենց գրաստները՝ ուղտեր, էշեր, ջորիներ կամ ձիեր:
Հասարակական շինութիւն՝ կարաւաններու կանգառի համար՝ իջեւանատեղ:
Կարաւան ուղղակի իմաստով
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Կարաւանը սովորաբար գլխաւորուած է կարաւանապետով եւ ունի զինուած պահակախումբ:
 |
Միջին արագութիւնը բեռի կարաւանի լաւ ճանապարհի վրայ 4-էն 4 1/2 քմ ժամին մէջ է, օրուան անցքը սովորաբար 20 — 30 քմ է, բայց կրնայ հասնիլ մինչեւ 35 — 50 քմ, նման մեծ անցքերը արագ կը յառաջացնեն ձիերու մէջքի քերծուածքներ եւ կը պահանջեն աւելի յաճախակի հանգստեան օրեր:
—[2] |
 |
Ժողովրդական պատկերացումով, կարաւանը կը պատկանի դաժան անապատային կամ տափաստանային մերձաւորարեւելեան կամ միջինասիական տեսարանին, ուր կարաւանային արահետները հիմնական հաղորդակցութեան ուղիներն էին:
Ամէնայայտնի կարաւանային ուղեգիծը հին աշխարհին եւ միջին դարերուն եղած է մետաքսի ճանապարհը, որ կը միացնէր Չինաստանը Միջին եւ Առաջաւոր Ասիային հետ եւ յայտնի էր Ք.Ա. II դարէն:
Սակայն կարաւանի փոխադրած ծաւալը սահմանափակ էր նոյնիսկ դասական կամ միջնադարեան չափանիշներով: Օրինակ, 500 ուղտերէ բաղկացած կարաւանը կրնար փոխադրել միայն մէկ երրորդը կամ կէսը այն ապրանքներուն, որոնք կը փոխադրուէին սովորական բիւզանդական առեւտրական առագաստանաւով:
Կարաւանները, որոնք կը համարուէին անցեալի պատկանելիութիւն, վերածնունդ ապրեցան 1980-ականներուն, Աֆղանիստանի պատերազմի ժամանակ, երբ լայնօրէն օգտագործուեցան աֆղան ապստամբներու (ահաբեկիչներու) կողմէ զէնք եւ զինամթերք փոխադրելու համար Փաքիստանի սահմանէն դէպի Աֆղանիստանի խորքերը:
Կարաւանները գրաստներու եւ բեռնակիրներու կը շարունակեն օգտագործուիլ մինչեւ այսօր գաղտնի թմրանիւթերու փոխադրութեան համար (մասնաւորապէս, «Ոսկեայ եռանկիւնէն» Հարաւ-Արեւելեան Ասիայէն):
Կարաւան ջրային փոխադրութեան մէջ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Կարաւան նաւեր՝ փոխադրական նաւերու միաւորում, որոնք բեռներ կը փոխադրեն հեռաւոր տարածութիւններու վրայ կամ խումբ մը նաւեր, որոնք կը շարժին կամ կանգնած են մէկը միւսի ետեւէն: Նախապէս Ջրային կարաւան, գետային բարկաներու հաւաքածոյ, որոնք միասին կը շարժին:
Ի տարբերութիւն ուղեկցութեան, պարտադիր չէ, որ ներառէ ռազմական նաւեր: Օրինակ, Վենետիկի առեւտրական հանրապետութիւնը արեւելք կ՚ուղարկէր կարաւաններ նաւերու, որոնք բաղկացած էին գալեաներէ, որոնք ինքնին զինուած առեւտրական նաւեր էին:
Գետային կարաւան՝ քանի մը ինքնաշարժ չեղող նաւեր, օրինակ՝ բարաժներ, կամ փայտակոյտեր, քարշակուող գետով կամ կամարով մէկ քարշակով:
|
«Մատոյց ծովային կարաւանի նաւերու զննման եւ նախագիծի համար, ինչպէս ուղարկուած է իտալական հողի կապիտան Մատթէոս Սիմոնտի ձեռքով, ըլլալու է Թագանրոգի մօտ…, իսկ այդ մատոյցի պահպանման համար ափին շինել շանթ, որպէսզի այդ շանթին մէջ զինուորական մարդիկ ձմեռեն եւ նստին 1000 հոգի»:
— Պուշկարեան հրամանատարութեան որոշում |
|
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ Chisholm Hugh, խմբգր․ (1911)։ «Caravan»։ Encyclopædia Britannica (11th հրտրկթն․)։ Cambridge University Press
- ↑ «Библиотека путешествий и приключений - Справочник путешественника и краеведа»։ www.outdoors.ru։ արտագրուած է՝ 2024-11-03