Լուիս Քերըլ

Jump to navigation Jump to search
Լուիս Քերըլ
անգլերէն՝ Lewis Carroll
Lewis Carroll 1863.jpg
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Charles Lutwidge Dodgson
Նաեւ յայտնի է որպէս Lewis Carroll
Ծնած է 27 Յունուար 1832(1832-01-27)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15][13][16]
Ծննդավայր Դարսբերի, Halton, Չեշիր, Անգլիա, Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն[17]
Վախճանած է 14 Յունուար 1898(1898-01-14)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][12][13][14][15][13][16] (65 տարեկանում)
Մահուան վայր Գիլֆորդ, Անգլիա, Մեծն Բրիտանիոյ եւ Իրլանտայի Միացեալ Թագաւորութիւն[17]
Քաղաքացիութիւն Flag of the United Kingdom.svg Միացեալ Թագաւորութիւն[18]
Ազգութիւն անգլիացիներ
Կրօնք անգլիկանություն
Ուսումնավայր Քրայսթ Չյորչ
Ռագբի դպրոց
Երկեր Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ, Ալիսը Հայելու աշխարհում, Սնարկի որսը եւ Jabberwocky
Ժանրեր մանկական գրականություն
Մասնագիտութիւն մաթեմատիկոս, տրամաբան, լուսանկարիչ, բանաստեղծ, սարկավագ, մանկագիր, օրագրի հեղինակ, վիպասան, գրագէտ, ինքնակենսագիր, փիլիսոփայ
Աշխատավայր Օքսֆորդի համալսարան
Ծնողներ հայր՝ Charles Dodgson
Ստորագրութիւն
LewisCarrollAutograph vector.svg

Լուիս Քերըլ (անգլերէն՝ Lewis Carroll, իսկական անունը՝ Չարլզ Լութուիճ Տոճսըն, անգլերէն՝ Charles Lutwidge Dodgson, 27 Յունուար 1832, Տարսպերի - 14 Յունուար 1898, Կիլֆորտ), անգլիացի գրող, մաթեմատիկոս, փիլիսոփայ եւ լուսանկարիչ։

Լուիս Քերըլն իր մասին անգամ մը ըսած է. «Ես որոշած էի մաթեմատիկոս դառնալ, սակայն երեւակայութիւնս չբաւեց եւ ես դարձայ գրող»։

Կենսագրութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 27 Յունուար 1832 -ին Անգլիոյ Չեշիր կոմսութեան Տարսպերի գիւղին մէջ, հոգեւորականի ընտանիքի մը մէջ։ Ունեցած է 7 քոյր եւ 3 եղբայր։ Ուսման մէջ առաջին քայլերը ըրած է դեռ տանը, դրսեւորելով իր խելացութիւնն ու հմտութիւնը։ Ան ձախլիկ էր։ Չհաստատուած փաստեր կան, ըստ որոնց՝ զինք կ'արգիլէին ձախ ձեռքով գրելու, որու հետեւանքով անոր հոգեբանութիւնը խախտած է եւ անոր մօտ սկսած է կակազութիւն նկատուիլ ։

12 տարեկանին ընդունուած է Ռիչմոնտէն ոչ հեռու գտնուող յատուկ դպրոց մը։ Սակայն 1845-ին իր կամքին հակառակ ստիպուած կ'ըլլայ տեղափոխուելու ուրիշ դպրոց մը։ 1851-ին կը տեղափոխուի Օքսֆըրտ եւ կ'ընդունուի այնտեղի ազնուական դասին պատկանող համալսարաններէն մէկը։ Հակառակ անոր, որ ընդհանուր առմամբ լաւ չէր սորվեր, բայց ուսողութեան մէջ իր ունեցած բարձր ունակութիւններուն շնորհիւ կը ստանայ պաքալորէայի կոչում եւ նոյնիսկ կը յաղթէ համալսարանին մէջ կազմակերպուած ուսողութեան թելադրութեան (լեկցիա) մրցոյթին։ Իր կեանքին հետագայ 26 տարիներուն ան ուսողութիւն կը դասաւանդէր, ու հակառակ իր ստացած աշխատավարձին, ան իր գործը կը համարէր տխուր զբաղում մը։

Մահացած է 14 Յունուար 1898-ին Սուրէյ կոմսութեան Կիլֆորտ քաղաքին մէջ։

Գրական գործունէութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գրել սկսած է քոլէճին մէջ աշակերտական տարիներուն։ Այդ օրերուն կը գրէր բանաստեղծութիւններ եւ կարճ պատմուածքներ, որոնք կը տպագրուէին արդէն Լուիս Քերըլ կեղծանունով։ 1854-էն սկսեալ անոր ստեղծագործութիւնները կը սկսին լոյս կը տեսնել անգլիական հեղինակաւոր «Քոմիք թայմզ» (անգլերէն The Comic Times) եւ «Թրէյն» (անգլերէն The Train) հանդէսներուն մէջ։

Ամէնէն յայտնի ստեղծագործութիւններէն են՝ «Ալիսը Հրաշքներու աշխարհին մէջ» (1865, անգլերէն՝ Alice's Adventures in Wonderland), «Ալիսը Հայելիի աշխարհին մէջ» (1871, անգլերէն՝ Through the Looking-Glass, and What Alice Found There) հեքիաթ-վիպակները, «Սնարկի որսը» կատակերգական բանաստեղծութիւնը։

Քերըլի վիպակ-հեքիաթները աչքի կ'իյնային դրուագներու պատկերաւորութեամբ եւ արտառոց տրամաբանական-լեզուաբանական բառախաղերով: Ուսումնասիրողները անոնց մէջ կը գտնեն բազմաթիւ բնագիտական եւ տրամաբանական յայտնագործութիւններու կանխագուշակումներ։ Անոնք թարգմանուած են աշխարհի բազմաթիւ լեզուներու եւ անգլիախօս երկիրներու մէջ ամէնէն շատ մեջբերուող գիրքերն են Աստուածաշունչէն եւ Շէյքսփիրէն ետք[19]։

Ալիսի մասին երկու հեքիաթ-վիպակները թարգմանուած են հայերէնի, Սոնա Սէֆէրեանի կողմէ՝ հրատարակուելով 1971-ին։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 2,0 2,1 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  3. 3,0 3,1 Charles Lutwidge Dodgson — 2000.
  4. 4,0 4,1 Charles Lutwidge Dodgson
  5. 5,0 5,1 Lewis Carroll — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  6. 6,0 6,1 Encyclopædia Britannica
  7. 7,0 7,1 SNAC — 2010.
  8. 8,0 8,1 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  9. 9,0 9,1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  10. 10,0 10,1 International Music Score Library Project — 2006.
  11. http://web.archive.org/web/20170324033915/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/lewis-carroll
  12. 12,0 12,1 Luminous-Lint — 2005.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 NooSFere — 1999.
  14. 14,0 14,1 Indiana Philosophy Ontology Project
  15. 15,0 15,1 BD Gest'
  16. 16,0 16,1 https://brockhaus.de/ecs/julex/article/carroll-lewis
  17. 17,0 17,1 Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան, Բեռլինի պետական գրադարան, Բավարիական պետական գրադարան եւ ուրիշներ Record #11851928X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  18. (unspecified title)
  19. Ալիսը հրաշքների աշխարհում։ Ալիսը հայելու աշխարհում / Լ. Քերոլ; Անգլ. թարգմ.՝ Ս. Սեֆերյան; Չափածո թարգմ.՝ Գ. Բանդուրյան; Նկ.՝ Հ.Հ. Ղարագյոզյան, Ե. Շուկաև; Խմբ.՝ Ա. Ղուկասյան. - Երեւան։ Հայաստան, 1971. - 224 էջ։

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]