Էտկար Ալլան Փօ

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search

անգլերէն՝ Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe 2.jpg
Ծնած է 19 Յունուար 1809
Ծննդավայր Պոսթըն, Մասաչուսեց, ԱՄՆ
Վախճանած է 7 Նոյեմբեր 1849
Վախճանի վայրը Պալթիմոր, Մերիլենտ, ԱՄՆ
Քաղաքացիութիւն ԱՄՆ
Ազգութիւն Ամերիկացի
Կրթութիւն Վիրջինիայի համալսարան և ԱՄՆ Ռազմական ակադեմիա
Երկեր Սև կատուն, Ջրհորը և ճոճանակը, Սպանություն Մորգ փողոցում, The Oval Portrait, Մատնիչ սիրտը, The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket, Ագռավը, Գողացված նամակը, The Gold-Bug և The Fall of the House of Usher
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, գրագէտ, ակնարկագիր, գրական քննադատ, դրամատուրգ, լրագրող, գիտաֆանստաստիկ գրող, detective writer, վիպասան, հեղինակ և երգերի հեղինակ
Ամուսին Վիրճինիա Էլզա Քլեմմ Փօ
Ծնողներ հայր՝ David Poe, Jr., մայր՝ Eliza Poe
Ստորագրութիւն
Կաղապար:Պատկերի ֆորմատավորում2

Էտկար Ալլան Փօ (19 Յունուար 1809, Պոսթըն (Մասաչուսեց) - 7 Նոյեմբեր 1849, Պալթիմոր, Մերիլենտ), ամերիկացի գրող, բանաստեղծ, էսսէիստ, գրական քննադատ եւ խմբագիր, ամերիկեան ռոմանթիզմի ներկայացուցիչ, ժամանակակից տեթեքթիւի ձեւի[1][2] եւ հոգեբանական արձակի ժանրի ստեղծողը[3]:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 1809 թուականի Յունուար 19-ին, Պոսթըն՝ Միացեալ Նահանգներ։ Ան գրած ու հրատարակած է կարճ պատմութիւններ։

Էտկարի «Ագռաւը» (The Raven) բանաստեղծութիւնը, զոր գրած է 1845 թուականին, եղած է համաշխարհային գրականութեան ամենանշանաւոր գիրքերէն մէկը, եւ իր գրութիւնները աշխարհի բոլոր կողմերէն ուշադրութիւն գրաւած են։

Էտկարի հայրն իր ծնունդին ընտանիքէն հեռացած է եւ Էտկար անոր երբեք չէ ծանօթացած։ Իսկ իր մայրը մահացաւ, երբ ան 3 տարեկան էր։ Էտկար ապրած է նշանաւոր վաճառական Ճոն Ալլանի հետ, բայց խումար խաղալով պարտքեր կ՛ունենայ։ Տեսնելով, որ իր սիրարահարուհին կ՛ամուսնանայ ուրիշի մը հետ, Ալլան ընտանիքէն կը հեռանայ 1830-ական թուականներուն, կը հրատարակէ «Կրոթէսքի պատուածքներ եւ Արապէսք» (Tales Of The Grotesque and Arabesque):

Ստեղծագործութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1841 թուականին կը հրատարակէ «Սպաննութիւն Մորկ փողոցին մէջ» (The Murders In The Rue Morgue) ու 1943 թուականին կը շահի գրականութեան նոպելեան մրցանակը «Ոսկէ բզէզ» (The Golden Rug) գրութեան համար։

Մահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1849 թուականին կը մահանայ առողջութեան եւ նիւթական պատճառներով։ Իր վերջին խօսքերն էին. «Աստուած, օգնէ իմ յոգնած հոգիս»։

Էտկար Ալլան Փոյի գերեզմանը Պալթիմորի մէջ։

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անգլերէն լեզուով

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]