Էտկար Ալլան Փօ

Jump to navigation Jump to search
Էտկար Ալլան Փօ
անգլերէն՝ Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Edgar Allan Poe
Ծնած է 19 Յունուար 1809(1809-01-19)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]
Ծննդավայր Բոստոն, Մասաչուսեթս[11]
Վախճանած է 7 Հոկտեմբեր 1849(1849-10-07)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10] (40 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Բալթիմոր, Մերիլենդ, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[11]
Քաղաքացիութիւն Flag of the United States (1795-1818).svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն Ամերիկացի
Կրթութիւն Վիրջինիայի համալսարան
ԱՄՆ Ռազմական ակադեմիա
Երկեր Սև կատուն, Ջրհորը և ճոճանակը, Սպանություն Մորգ փողոցում, The Oval Portrait, Մատնիչ սիրտը, The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket, Ագռավը, Գողացված նամակը, The Gold-Bug եւ The Fall of the House of Usher
Ժանրեր դետեկտիվ, գոթական գրականություն եւ Dark romanticism
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, գրագէտ, ակնարկագիր, գրական քննադատ, թատերագիր, լրագրող, գիտաֆանստաստիկ գրող, detective writer, վիպասան, հեղինակ, երգերի հեղինակ
Ամուսին Վիրչինիա Էլզա Կլեմմ Պո
Ծնողներ հայր՝ David Poe, Jr., մայր՝ Eliza Poe
Ստորագրութիւն
Edgar Allan Poe Signature.svg

Էտկար Ալլան Փօ (անգլերէն՝ Edgar Allan Poe, 19 Յունուար 1809(1809-01-19)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10], Բոստոն, Մասաչուսեթս[11]7 Հոկտեմբեր 1849(1849-10-07)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10], Բալթիմոր, Մերիլենդ, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[11]), ամերիկացի գրող, բանաստեղծ, էսսէիստ, գրական քննադատ եւ խմբագիր, ամերիկեան ռոմանթիզմի ներկայացուցիչ, ժամանակակից տեթեքթիւի ձեւի[12][13] եւ հոգեբանական արձակի ժանրի ստեղծողը[14]:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 1809 թուականի Յունուար 19-ին, Պոսթըն՝ Միացեալ Նահանգներ։ Ան գրած ու հրատարակած է կարճ պատմութիւններ։

Էտկարի «Ագռաւը» (The Raven) բանաստեղծութիւնը, զոր գրած է 1845 թուականին, եղած է համաշխարհային գրականութեան ամենանշանաւոր գիրքերէն մէկը, եւ իր գրութիւնները աշխարհի բոլոր կողմերէն ուշադրութիւն գրաւած են։

Էտկարի հայրն իր ծնունդին ընտանիքէն հեռացած է եւ Էտկար անոր երբեք չէ ծանօթացած։ Իսկ իր մայրը մահացաւ, երբ ան 3 տարեկան էր։ Էտկար ապրած է նշանաւոր վաճառական Ճոն Ալլանի հետ, բայց խումար խաղալով պարտքեր կ՛ունենայ։ Տեսնելով, որ իր սիրարահարուհին կ՛ամուսնանայ ուրիշի մը հետ, Ալլան ընտանիքէն կը հեռանայ 1830-ական թուականներուն, կը հրատարակէ «Կրոթէսքի պատուածքներ եւ Արապէսք» (Tales Of The Grotesque and Arabesque):

Ստեղծագործութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1841 թուականին կը հրատարակէ «Սպաննութիւն Մորկ փողոցին մէջ» (The Murders In The Rue Morgue) ու 1943 թուականին կը շահի գրականութեան նոպելեան մրցանակը «Ոսկէ բզէզ» (The Golden Rug) գրութեան համար։

Մահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1849 թուականին կը մահանայ առողջութեան եւ նիւթական պատճառներով։ Իր վերջին խօսքերն էին. «Աստուած, օգնէ իմ յոգնած հոգիս»։

Էտկար Ալլան Փոյի գերեզմանը Պալթիմորի մէջ։

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անգլերէն լեզուով

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Internet Broadway Database — 2000.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 International Music Score Library Project — 2006.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 NooSFere
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 filmportal.de — 2005.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 BD Gest'
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 По Эдгар Аллан // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  12. Silverman, 1991, էջ 171
  13. Meyers, 1992, էջ 123
  14. Howard W. Introduction // Twentieth Century Interpretations of Poe's Tales. A Collection of Critical Essays. — Englewood Cliffs, 1971. — P. 4.