Գարա Տէրվիշ

Jump to navigation Jump to search
Գարա Տէրվիշ
Ծնած է 1872
Ծննդավայր Ստավրոպոլ, Ռուսական Կայսրութիւն
Մահացած է 16 Դեկտեմբեր 1932(1932-12-16) կամ 16 Հոկտեմբեր 1930(1930-10-16)[1]
Մահուան վայր Թիֆլիս, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Ազգութիւն հայ
Մասնագիտութիւն գրականագէտ, գրագէտ, թարգմանիչ

Գարա Տէրվիշ (Յակոբ Գենջեան, 1872, Ստավրոպոլ, Ռուսական Կայսրութիւն - 16 Դեկտեմբեր 1932(1932-12-16) կամ 16 Հոկտեմբեր 1930(1930-10-16)[1], Թիֆլիս, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), բանաստեղծ, արձակագիր:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Ստավրոպոլ: 1893-ին աւարտած է Նոր Նախիջեւանի թեմական դպրոցը:Եղած է գրագիր եւ ուսուցիչ: Գրած է բանաստեղծութիւններ, պատմուածքներ, վիպակներ: 1910-ական թուականներուն տարուած է ապագայապաշտութեամբ (futurism), փորձած է այդ ուղղութիւնը արմատաւորել հայ քնարերգութեան մէջ: «Երուանդ Գոշ» (1911) վիպակին մէջ համատեղած է լուսաւորականութիւնն ու քրիստոնէութիւնը, տուրք տալով ժամանակի անհատապաշտական ու յուսահատական տրամադրութիւններուն: Գրողին «Կեանքի ջութակը» (1917) վիպակին մէջ կը գերիշխեն բնապաշտական տեսարանները: «Օրերից առաջ» (1928) երկը փորձ է` իմաստաւորելու նախայեղափոխական մտաւորականութեան կեանքը: Թարգմանութիւններ ըրած է Ուոլթ Ուիթմենէն: Հայերենէ ռուսերէնի թարգմանած է Ալեքսանդր Շիրվանզադէի, Լեւոն Շանթի, Աւետիս Ահարոնեանի առանձին ստեղծագործութիւնները[2]։

Գարան` հիւթեղ շապիկներով խիզախ «թափառականը», որ գրականութիւնը սենեակէն փողոց կը հանէ, կը ծախէր իր բացիկները, կը զարմացնէր, կը զայրացնէր ու կը զմայլեցնէր մարդիկը:

Անոր «Ինչ է ֆութուրիզմը» գրքոյկին մէջ այսպիսի տողեր կան.

Եւ զարմանալի է` մենք էլ ունենք գրականութիւն եւ գեղարուեստ իբր թէ, բայց նա միշտ հնաւանդների եւ փոշակալածների կողմից պահպանուել է արտաքին «վնասակար» ազդեցութիւններից:

Մահացած է Թիֆլիս, 16 Դեկտեմբեր 1932-ին:

«Կեանքի ջութակը» վիպակին մէջ նշուող գլխաւոր միտքերէն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Ես ֆութուրիստ եմ- հպարտ ու գոռոզ կուռքերու փշրողն եմ, հաստատուն պատուանդանների գլորողը, նուիրական արձաններու ջարդող վանդալը: Ես խելառ սիրահար եմ- բոցավառ համբոյրներ եմ դրոշմում գեղեցկուհու կուրծքին եւ կատաղի թեւերով սեղմում բուռն, փոթորկոտ եւ տարփալից գրկումս: Ես ամէն ինչ եմ եւ ոչինչ եմ: Ես Գարա-Տէրվիշն եմ»:[3]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]