Գասպար Իփէկեան

Jump to navigation Jump to search
Գասպար Իփեկեան
Ծնած է 19 Յունուար 1883
Ծննդավայր Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն
Վախճանած է 30 Դեկտեմբեր 1952(1952-12-30) (69 տարեկանում)
Մահուան վայր Պէյրութ, Լիբանան
Ազգութիւն Հայ
Ուսումնավայր Լոզանի համալսարան
Մասնագիտութիւն թատերական գործիչ, բեմադրիչ
Աշխատավայր Գասպար Իփեկեան թատերախումբ

Գասպար Նուրիժանի Իփեկեան (19 Յունուար 1883, Պոլիս, Օսմանեան կայսրութիւն - 30 Դեկտեմբեր 1952, Պէյրութ, Լիբանան), հայ թատերական գործիչ։

Եղբայրն է բեմադրիչ, դերասան Արմէն Արմէնեանի։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Պոլիս։ Հետեւած է Լոզանի համալսարանի եւ Փարիզի Փոլ Մանէի երաժշտանոցի դասընթացքներուն։ Աւարտած է Սորպոնի համալսարանին իրաւաբանական բաժինը։ 1908-ին եկած է Թիֆլիս, իր եղբօր՝ դերասան Արմէն Արմէնեանի մօտ եւ կապուած հայ թատրոնին։

Գասպար Իփէկեան բարձրագոյն կրթութիւնը ստանալէ ետք, կը հաստատուի Գահիրէ, ուր կը զբաղի առեւտուրով: Համազգայինի հիմնադիր ղեկավարներէն մէկը, որպէս տաղանդաւոր դերուսոյց, բեմադրիչ եւ դերասան, Գ. Իփէկեան թատերական մարզին մէջ անվիճելի հեղինակութիւն մըն էր: Ամբողջ քառորդ դար Թիֆլիսի, Պոլսոյ, Թեհրանի, Պաղտատի եւ Եգիպտոսի մէջ եղած է թատերական որոշ «խլրտում»ներու դրդիչը, առաջնորդը: Ուր որ զարկած է «վրան»ը, հոն վառած է թատրոնի կախարդիչ բոցը ու իր շուրջը հաւաքած ու ոգեւորած թատերասէրներ: Թատերական բարձր արուեստի տեսակ մը «քարոզիչ»ը եղած է ան առաքեալի մը յատուկ խոր հաւատքովն ու նուիրումովը:

Ֆրանսերէնէ թարգմանած է թատրերգութիւններ, որոնք բեմադրուած են արեւելահայ բեմին վրայ։ Պոլշեւիկեան յեղափոխութենէն եւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան անկումէն ետք մեկնած է Միջին Արեւելք։ 1941-ին Պէյրութի մէջ հիմնած է Համազգային Թատերախումբը, որ իր մահէն ետք կոչուած է «Գասպար Իփեկեան» թատերախումբ եւ կը գործէ մինչեւ այժմ[1]։

Գրած է թատրերգութիւններ, որոնցմէ «Արա եւ Շամիրամ» լոյս տեսած է Պէյրութի մէջ, 1948-ին[2]:

Համազգայինի Ճեմարանի հիմնադրութենէն տարի մը ետք, Պէյրութի մէջ հիմը կը դնէ հայ թատրոնին, բեմադրելով Լ. Շանթի «Օշին Պայլ»ը:

Յաջորդական քանի մը տարիներու ընթացքին պատրաստած է Համազգայինի «Օրացոյց-տարեգիրք»ը, որուն մասին Պոլսոյ Պատրիարք՝ Թորգոմ արքեպիսկոպոս կը գրէ հետեւեալը.-

Aquote1.png Գեղեցիկ է իբրեւեւ ձեռնարկ եւ օգտակար իբրեւեւ հրատարակութիւն: Մարդ ամէն օր հետաքրքրական էջի մը առջեւ կը գտնէ հոն ինքզինքը, եւ այդ էջը կամ գրական վայելք մըն է, կա’մ շահեկան տեղեկութիւն մը եւ կամ շինիչ դաս մը ու այդ ամէնը միշտ ազգային ոգւով քաղցրօրէն թափանցուած: Կ’արժէ որ ամէն տարի շարունակուի:
- Պոլսոյ Պատրիարք՝ Թորգոմ արքեպիսկոպոս
Aquote2.png

, 20 Յունուար 1939:

Գասպար Իփէկեան կը մահանայ 1952-ին:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Գ. Իփէկեան թատերախումբի Պատմական
  2. Գառնիկ Ստեփանեան (1981)։ Կենսագրական բառարան, հատոր Բ.։ Երեւան: «Սովետական գրող»։ էջ 21