Գաբրիէլ Պատկանեան

Jump to navigation Jump to search

Գաբրիէլ Պատկանեան (26 Փետրուար 1802, Թիֆլիս13 Ապրիլ 1889, Փեթերսպուրկ), բանաստեղծ, արձակագիր, պատմաբան, մանկավարժ, գրական-հասարակական գործիչ։

Տէր Գաբրիէլ ծնած է Թիֆլիս, զաւակն էր Սերովբէ վարժապետին որ ծնած էր Պոլսոյ մէջ եւ մանկութեան ատեն ղրկուած էր Ս.Ղազարոս Վանքը։

1805-ին՝ ընտանեօք կը մեկնին Աստրախան։ կը սորվի իր հօր՝ Սերեվբէ Պատկանեանի հիմնադրած Աղապապեան դպրոցէն ներս, ապա կը հետեւի ռուսական հոգեւոր սեմինարներու։ Տիրապետած է ռուսերէնին, անգլերէնին ու գերմաներէնին։

1827-ին քահանայ կը ձեռնադրուի։ 1818-ին կը թարգմանէ Դիոդորոս Սիկիլիացիի «Պատմութիւն Մեծին Աղեքսանդրի Մակեդոնացւոյ» գիրքը (հրտ․ 1827) եւ գրած «Վարդապետութիւն Ուղղափառութեան Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ» աշխատութիւնը։ 1826-ին կը տեղափոխուի Նոր Նախիջեւան, ուր կը դասաւանդէ հայերէն, ռուսերէն, պատմութիւն, աշխարհագրութիւն ու ուշադրութիւն գրաւած՝ իր հասարակական գործունեութեամբ։

1836-ին կը բանայ մասնաւոր վարժարան, ուր իրեն աշակերտած են Միքայէլ Նալբանդեանը, Ռափայէլ Պատկանեանը եւ ուրիշներ։ 1847-ին Ներսէս Աշտարակեցիի հրաւերով կը տեղափոխուի Թիֆլիս ու կը նշանակուի՝ Նորաշէն եկեղեցւոյ վանահայր։ 1850-ին կը վարէ Ներսիսեան դպրոցի տեսչական պաշտօնը, միաժամանակ կը հրատարակէ «Արարատ» աշխարհաբար շաբաթաթերթը։

1863-ին կ՛անցնի Բեթերսպուրկ, ուր կը զբաղի ուսուցչութեամբ ու գրական աշխատանքով։

Գործերէն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

բանաստեղծութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Գողթան Երգեր», «Հարսանիք Արտաշէսի եւ Սաթինիկայ», «Յուլունսն Շամիրամայ», «Արի Արքայն Արքայից», «Վահագն», «Օրորոցի Երգ Գիււղական Այրի Կնոջ», «Գեղեցիկ Նախիջեւան», «Քրտնաջան Այգեպան», «Իշխան Անխելք Եւ Հիմար», «Առ Հայրենիս», «Փունջ Հայոց Պատմութեան», «Վարդնամակ Կամ Արկածք Վարդանայ», «Դիւցազն Մեր Ժամանակի»։

Պատմական ուսումնասիրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Հայոց Ազգի Պատմութիւնը» (1863), «Միջնավէպք Հայոց Ազգի Պատմութենից» (1863) եւ այլն։ Մեծ արժեք է կը ներկայացնէ «Յիշատակարան» աշխատութիւնը, որ իր բովանդակութեամբ, փաստերու առատութեամբ եւ գրելաձեւի վարպետութեամբ, կը նկատուի հայ նոր գրականութեան նշանակալից երեւոյթներէն մին։ 1850-ին կը թարգմանէ Շէքսպիրի «Համլէթը», որմէ պահպանուած են մի քանի տեսարաններ։